«Μέσα σε τέσσερα χρόνια άλλαξα – η ελληνική κοινωνία με άλλαξε. Εγινα ένας άνθρωπος διαφορετικός, πιο ανεκτικός, πιο υπομονετικός, πιο σεμνός. Η Ελλάδα με έμαθε να εστιάζω σε αυτό που είναι πραγματικά σημαντικό στη ζωή». Ο Στέφαν Εστερμαν, πρέσβης της Ελβετίας στην Ελλάδα, συμφιλίωσε τη θελκτική και την προβληματική όψη της χώρας μας –χωρίς να αναιρεί το συνταρακτικό τους βάρος– κατά την ομιλία του στο ιστορικό πλακιώτικο «σπίτι» της Ελληνικής Εταιρείας Περιβάλλοντος και Πολιτισμού (ΕΛΛΕΤ), με την οποία, και κυρίως την πρόεδρό της Λυδία Καρρά, τον έδεσαν κοινές απόψεις, κοινά οράματα, κοινοί αγώνες. Η κ. Καρρά ήταν εκείνη που τον ενθάρρυνε να μιλήσει, λίγο πριν από την ολοκλήρωση της θητείας του στη χώρα μας, γι’ αυτό που της εξομολογήθηκε: «Την Ελλάδα που ερωτεύτηκα και την Ελλάδα που μου ράγισε την καρδιά». Το έκανε με χιούμορ, αμεσότητα, ελαφρότητα – όπως έμαθε από εμάς. «Οι Eλληνες», είπε, «ακολουθούν τις παραδόσεις, τις οικογενειακές αξίες, τη θρησκεία, αλλά με ελαφρότητα. Ενώ είναι ζητήματα πολύ σημαντικά γι’ αυτούς, δεν τους βαραίνουν, δεν τους καταπιέζουν».
Βίωσε το πρώτο σοκ όταν ήρθε τον Μάρτιο του 2022 σε ένα αναγνωριστικό ταξίδι στην Αθήνα. «Χρειάστηκα λίγο χρόνο για να καταλάβω πώς η Αθήνα, μια φανταστική πόλη, ζει και λειτουργεί. Είναι μια καλλονή που δεν φροντίζει τον εαυτό της».
Για παράδειγμα, η Εθνικής Αντιστάσεως στο Χαλάνδρι, όπου βρίσκεται η πρεσβευτική κατοικία, «είναι ένας ωραίος κεντρικός δρόμος, με ό,τι υπηρεσία χρειαζόμαστε κοντά, με χάι τεκ φως στις διαβάσεις που ειδοποιεί τους οδηγούς ότι τις διασχίζει πεζός. Αλλά… και με κατεστραμμένες ή μουντζουρωμένες πινακίδες στις στάσεις λεωφορείων, μισοδιαλυμένα προστατευτικά κάγκελα δρόμου, αδιανόητες λακκούβες και σπασμένες πλάκες στα πεζοδρόμια, “δάση” από κολόνες και στύλους που κάνουν τη διέλευση αδύνατη. Είναι ζητήματα που με προβληματίζουν σε αυτήν την υπέροχη, εξαίσια, μυστηριώδη, πολύπλευρη, αντιφατική χώρα».
Η νοητή περιήγηση
Στη συνέχεια, ο πρέσβης Στέφαν Εστερμαν μάς οδήγησε σε μια νοητή περιήγηση σε τόπους που ανακάλυψε κατά τη διάρκεια της παραμονής του στην Ελλάδα, ορισμένοι εκ των οποίων απέκτησαν για τον ίδιο ιδιαίτερη σημασία.
«Εχω ερωτευθεί το δάσος και την παραλία του Σχινιά, που έχει τόσο καλά προστατευθεί, το Πόρτο Γερμενό με το αναστηλωμένο κάστρο και την υπέροχη παραλία – ένα χωριό-κόσμημα. Με πληγώνει που έχει ξεχαστεί, έχει εγκαταλειφθεί. Οπως και τόσα άλλα στην πανέμορφη Πάρνηθα, στον Υμηττό με το καταπληκτικό Μοναστήρι της Καισαριανής και τη συγκλονιστική θέα προς την πόλη. Μου πήρε τρία-τέσσερα Σαββατοκύριακα για να καθαρίσω και να σηματοδοτήσω το μονοπάτι που συνδέει τα δύο δρακόσπιτα και είμαι περήφανος που τώρα πολλοί το χρησιμοποιούν».
Ισθμός, «συγκλονιστική εμπειρία. Δίπλα στη γέφυρα, ένα κλειστό μουντζουρωμένο περίπτερο με σκουπίδια γύρω γύρω, απέναντι, μια εικόνα που δεν παραπέμπει σε ευρωπαϊκή χώρα, ένα άσχημο μακρόστενο τσιμεντένιο κτίσμα, με τεράστιες επιγραφές. Σε ένα τόσο σημαντικό μέρος, γιατί να υπάρχουν αυτά; σκέφτηκα. Ναύπλιο. Καταπληκτική πόλη, με το στοιχειωμένο, ρημαγμένο Ξενία. Μονεμβασιά, Καλαμάτα, Βοϊδοκοιλιά, υπέροχοι τόποι. Βάθεια στη Μάνη, πανέμορφη, καλοδιατηρημένη αλλά έρημη. Γύθειο, καρποσταλική ομορφιά, αλλά με μια νέα προκυμαία, ανακατασκευασμένη με ευρωπαϊκά κονδύλια, που δεν έχει ούτε ένα δέντρο, ούτε ένα παγκάκι, οι άνθρωποι δεν την περπατούν, προτιμούν να βαδίζουν από την πλευρά των σπιτιών, στη σκιά. Απέναντι από την πόλη, ένα άσχημο, τσιμεντένιο, ανολοκλήρωτο ξενοδοχειακό συγκρότημα που τραυματίζει το τοπίο, καταστρέφει τη θέα».
Κάρπαθος. Ολυμπος, «φανταστικό χωριό, αλλά έρημο. Ποιος θα διατηρήσει αυτή την ομορφιά, αυτή την κληρονομιά; Με στενοχωρεί να σκέφτομαι το πιθανό δυσμενές μέλλον ενός τόσο όμορφου τόπου. Ανδρος, όμορφο νησί εύκολα προσβάσιμο, με καταπληκτική ύπαιθρο· ωστόσο, η γραφική Χώρα της αλλοιώνεται από το τσιμεντένιο κουφάρι του παλιού ξενοδοχείου Ξενία. Κέρκυρα, η πατρίδα του πρώτου κυβερνήτη της Ελλάδας Ιωάννη Καποδίστρια, του ικανού διπλωμάτη, που έκανε τόσο πολλά για την Ελβετία. Αράχωβα, Δελφοί, Μονή του Οσίου Λουκά (μαγικό μέρος, που ευτυχώς παρέμεινε άθικτο από την πυρκαγιά), Ολυμπος (ο Ελβετός φωτογράφος Φρεντερίκ Μπουασονά αποτύπωσε καταπληκτικά τη ζωή των χωριών το 1914), Καρυά του Δήμου Ελασσόνας, με τους φιλόξενους ανθρώπους. Μετέωρα. Συγκλονιστικός τόπος, αλλά αν κοιτάξεις κάτω, τη θέα που απολάμβαναν επί αιώνες οι μοναχοί και διαλογίζονταν, βλέπεις έναν μεγάλο αυτοκινητόδρομο να κόβει λόφους και να πληγώνει το τοπίο».
«Βίωσα πολύ έντονα τη δύναμη αυτού του τόπου με τη μακρά Ιστορία, τις αξίες του αλληλοσεβασμού και της φιλοτιμίας. Πολλοί νέοι Ευρωπαίοι νιώθουν έτσι. Υπάρχει ένα ισχυρό νέο κύμα φιλελληνισμού. Στην Ελβετία των 9 εκατ. η Ελλάδα είναι πολύ δημοφιλής – 800.000 την επισκέφθηκαν πέρυσι. Υπάρχει ένας αμοιβαίος θαυμασμός, αλλά και υπερ-εξιδανίκευση».
Πιο αγαπημένο του τμήμα της χώρας η Πελοπόννησος, όπου διεξάγει από κοινού με την ΕΛΛΕΤ τον αγώνα ώστε να μπει ξανά στις ράγες ο ιστορικός σιδηρόδρομος του Τρικούπη, που του θυμίζει τους ελβετικούς ορεινούς σιδηροδρόμους. «Είναι ένα εγχείρημα που με γοητεύει βαθιά. Η αξία των υφιστάμενων υποδομών είναι τεράστια, όπως και η δυνατότητα για έναν βιώσιμο εναλλακτικό τουρισμό, που μπορεί να ξαναζωντανέψει τις φτωχότερες περιοχές της Πελοποννήσου, οι οποίες ερημώνουν». Προσθέτει ότι, παρότι αναγνωρίζει τη σπουδαιότητα της ανάδειξης των αρχαιοτήτων, θεωρεί πως θα μπορούσε να δοθεί μεγαλύτερη προσοχή και στην κληρονομιά του 19ου αιώνα.
Αταξία και ελευθερία
Κλείνει με μια εικόνα του πεζοδρομίου έξω από το ταχυδρομείο στη Μεσογείων. Υπάρχουν δύο «απελπισμένα» απαγορευτικά σήματα για στάση, αλλά είναι γεμάτο με παρκαρισμένα οχήματα. «Iσως αυτός είναι ο τρόπος που η πόλη λειτουργεί. Η ανεκτικότητα και η κοινή λογική θεωρούνται πιο σημαντικές. Η αταξία εμπεριέχει ένα είδος ελευθερίας. “Οι Ελληνες είναι πιο ελεύθεροι. Κατά κάποιο τρόπο είναι πιο ανοιχτοί στη ζωή, την απολαμβάνουν περισσότερο”, είχε πει ο Ελβετός αρχαιολόγος Πιερ Ντικρέ, που έζησε μισό αιώνα στην Ελλάδα. Το ίδιο θα έλεγα κι εγώ».
