Η σύλληψη Κουβανέζου που επιχείρησε να βάλει λαθραία αυθεντικά πούρα Αβάνας στην Ελλάδα από τους ελεγκτές της ΑΑΔΕ στο Τελωνείο του Αερολιμένα Αθηνών φέρνει ξανά στο προσκήνιο τη βαθιά και βίαιη μεταβολή της διεθνούς αγοράς των καπνικών αυτών προϊόντων τα τελευταία χρόνια και ειδικά μετά την εξαγορά της κρατικής κουβανέζικης εταιρείας Habanos S.A. από κινεζικά συμφέροντα.
Ολοι όσοι καπνίζουν ακριβά κουβανέζικα πούρα στην Αθήνα έχουν τουλάχιστον έναν γνωστό που βρίσκει αυθεντικές μάρκες της Habanos στο παραεμπόριο. Eνας από τους πρωταγωνιστές της αγοράς αυτής συνελήφθη στο «Ελευθέριος Βενιζέλος». Υπάρχουν βέβαια πάρα πολλοί, αν κρίνει κανείς από όσα συζητούνται μεταξύ των aficionados των καλών πούρων. Τις περισσότερες φορές είναι Κουβανοί που έχουν απευθείας πρόσβαση στα εργαστήρια παραγωγής πούρων και προσπαθούν -για να ενισχύσουν κι αυτοί τα δικά τους πενιχρά, λόγω της κατάστασης της οικονομίας της Κούβας, εισοδήματα- να τα διοχετεύσουν στις διεθνείς αγορές, βγάζοντάς τα παράνομα μέσα από τις φάμπρικες.
Η σύλληψη του επιβάτη υπηκοότητας Κούβας, ο οποίος έφτασε στην Αθήνα μέσω Τουρκίας μεταφέροντας στις αποσκευές του 43 κιλά λαθραίων πούρων, επιβεβαιώνει τις παραπάνω πληροφορίες και παράλληλα αναδεικνύει το τεράστιο οικονομικό κίνητρο που γεννούν η εκτόξευση των τιμών και οι οξείες ελλείψεις στη νόμιμη αγορά. Με τη συνολική φορολογητέα αξία των 2.806 κατασχεθέντων τεμαχίων επώνυμων εμπορικών σημάτων να ανέρχεται στα 440.000 ευρώ, γίνεται σαφές ότι τα πούρα Αβάνας τείνουν να μετατραπούν σε ένα είδος «σκληρού νομίσματος», που το κέρδος από τη μαύρη αγορά για ορισμένους μοιάζει να αξίζει το ρίσκο της παρανομίας.
Η ρίζα αυτής της οικονομικής ασφυξίας και των ελλείψεων που βιώνουν οι λάτρεις των πούρων παγκοσμίως εντοπίζεται πάντως στις στρατηγικές επιλογές των τελευταίων ετών της Habanos SA. Επιλογές που έγιναν μετά την αλλαγή στο ιδιοκτησιακό της καθεστώς. Η νέα διοίκηση, που ανέλαβε αφότου κινεζικά επενδυτικά κεφάλαια εξαγόρασαν το 51% του κουβανέζικου κρατικού κολοσσού των καπνών, επέβαλε μια επιθετική πολιτική «παγκόσμιας εξίσωσης τιμών». Η απόφαση αυτή είχε στόχο να ευθυγραμμίσει τις τιμές σε όλο τον κόσμο με τα δεδομένα τις ακριβής αγοράς του Χονγκ Κονγκ. Κάπως έτσι τα πούρα μετατράπηκαν από απλό προϊόν απόλαυσης, έστω και δαπανηρό, σε αγαθό υπερπολυτελείας. Η τεχνητή έλλειψη, σε συνδυασμό με καταστροφές λόγω καιρού στις καλλιέργειες της Κούβας και τις μεγάλες εξαγωγές στην Κίνα, αποσταθεροποίησε πλήρως την προσφορά και τις τιμές στην ευρωπαϊκή, και όχι μόνον, αγορά.
Η σύγκριση των τιμών μεταξύ του 2019 και του 2026 είναι αποκαλυπτική. Το εμβληματικό Cohiba Siglo VI, το οποίο το 2019 κόστιζε στην ευρωπαϊκή αγορά περίπου 16,5 € το τεμάχιο, έχει εκτοξευθεί σήμερα στα επίπεδα των 110 €, καταγράφοντας αύξηση της τάξης του 560%. Αντίστοιχη είναι η πορεία και για το δημοφιλές Cohiba Robusto, η τιμή του οποίου από τα 14 €, που βρισκόταν πριν από λίγα χρόνια, έχει πλέον ανέβει στα 82 €, σημειώνοντας άνοδο που αγγίζει το 485%. «Αυτές οι αυξήσεις δεν αντανακλούν βεβαίως τον πληθωρισμό, αλλά μια συνειδητή απόφαση να καταστούν ορισμένα brands απρόσιτα για τη μεσαία τάξη, ενισχύοντας το exclusivity τους», σημειώνουν οι ειδικοί.
Το γεγονός ότι οι αναλογούντες δασμοί και φόροι για την ποσότητα που κατασχέθηκε στο αεροδρόμιο ανέρχονται σε 280.000 ευρώ -δηλαδή περίπου το 63% της συνολικής αξίας- εξηγεί επίσης γιατί το λαθρεμπόριο βρίσκει τόσο πρόσφορο έδαφος. Στην Ελλάδα, η τελική τιμή ενός νόμιμου πούρου επιβαρύνεται από τον Ειδικό Φόρο Κατανάλωσης και τον ΦΠΑ, καθιστώντας το κάπνισμα νόμιμου πούρου σε ένα ιδιαίτερα ακριβό «άθλημα».
Με δεδομένη την απαράμιλλη ποιότητα και εμπειρία που προσφέρουν τα πούρα Αβάνας, και παρά την ανάδυση οψίμως εξαιρετικών εναλλακτικών επιλογών από τις αγορές της Νικαράγουας και της Δομινικανής Δημοκρατίας, καθώς και τις υψηλές τιμές σε περιβάλλον αμελητέας προσφοράς, αναμένεται ότι το λαθρεμπόριο θα επιμείνει. Ο λόγος είναι απλός: το ρίσκο της σύλληψης για τους Κουβανούς που ζουν σε συνθήκες φτώχειας είναι μικρό σε σχέση με τα τεράστια περιθώρια κέρδους που αφήνει η φοροδιαφυγή σε προϊόντα τέτοιας αξίας.
Και κάπως έτσι, οι λάτρεις των κουβανέζικων πούρων, με την απαραίτητη οικονομική επιφάνεια για να τα αποκτήσουν, βιώνουν την αναζήτηση ενός αυθεντικού Habano ως μια σύνθετη εξίσωση οικονομικής στρατηγικής και διασυνδέσεων. Βλέπετε, η μαύρη αγορά δεν τροφοδοτείται πλέον μόνο από την ανάγκη για φθηνότερο καπνό, αλλά και από την ολοκληρωτική απουσία αποθεμάτων στα επίσημα κανάλια διανομής. Η σύλληψη στο «Ελ. Βενιζέλος» είναι απλώς η κορυφή του παγόβουνου. Οι «βαλίτσες» από την Αβάνα θα συνεχίσουν να αποτελούν πρόκληση για τις Αρχές.
