Υπάρχει πάντα το παράδειγμα της Γαλλίας. Ο Χαρίσης Χατζηγώγος είναι πολιτικός μηχανικός με ειδίκευση στην αντισεισμική γεωτεχνική μηχανική. Εργάζεται στη γαλλική εταιρεία Géodynamique & Structure, βασικό πεδίο της οποίας είναι η εκπόνηση αντισεισμικών μελετών για ευαίσθητες βιομηχανικές υποδομές, συμπεριλαμβανομένων και των πυρηνικών σταθμών στη Γαλλία. «Οι περισσότερες πυρηνικές εγκαταστάσεις κατασκευάστηκαν τις δεκαετίες ’70 και ’80 και είναι διάσπαρτες σε όλη τη χώρα. Υπάρχουν 18 κέντρα παραγωγής πυρηνικής ενέργειας, καθένα από τα οποία περιλαμβάνει δύο έως έξι μονάδες παραγωγής. Ο διαχειριστής των σταθμών είναι η γαλλική ηλεκτρική εταιρεία (EDF), ενώ τους κανόνες ασφαλείας επιβάλλει η ρυθμιστική αρχή πυρηνικής ασφάλειας (ASNR)», σημειώνει ο κ. Χατζηγώγος. Σύμφωνα με το γαλλικό πρωτόκολλο ασφαλείας, κάθε δέκα χρόνια επανεξετάζονται όλες οι μελέτες και οι βαθμίδες ασφαλείας, μεταξύ αυτών και η αντισεισμική προστασία των κτιρίων των πυρηνικών εγκαταστάσεων. «Είναι μια διαδικασία η οποία γίνεται στο διηνεκές. Το πιο σημαντικό είναι ότι διατηρείται η τεχνογνωσία και περνάει από τη μια γενιά μηχανικών στην επόμενη», λέει ο ίδιος.
Ενα από τα επιχειρήματα των σκεπτικιστών της πυρηνικής ενέργειας είναι η υψηλή σεισμικότητα στον ελλαδικό χώρο. Διατυπώθηκε ήδη από το αντιπυρηνικό κίνημα τα πρώτα χρόνια της Μεταπολίτευσης, ενώ οι σεισμοί του 1981 ενέτειναν την ανησυχία για τη δυνατότητα εγκατάστασης πυρηνικού σταθμού. Η συζήτηση έχει σημασία σε μια χώρα, ο κρατικός μηχανισμός της οποίας δεν έχει καλές επιδόσεις στη συντήρηση των δημοσίων υποδομών. Ο σεισμός, λένε οι μηχανικοί, είναι το φυσικό φαινόμενο που αποκαλύπτει όλες τις κακοτεχνίες μιας κατασκευής – όλες τις αμαρτίες μας.
Πιο απλό εγχείρημα
Ο κ. Χατζηγώγος είναι καθησυχαστικός, σημειώνοντας ότι χώρες εξίσου σεισμογενείς με την Ελλάδα έχουν κάνει το επόμενο βήμα. «Οι τεχνολογίες υπάρχουν. Με τους SMR τα πράγματα είναι τεχνικά πιο εύκολα, διότι πρόκειται για μικρές μονάδες, επομένως είναι απλούστερος ο σεισμικός τους υπολογισμός και η προστασία τους. Απαιτούνται σοβαρές μελέτες, όμως η τεχνογνωσία υπάρχει», προσθέτει.
Την ίδια στιγμή, ένα δεύτερο ζήτημα είναι η διαχείριση των πυρηνικών αποβλήτων. Κατά τη φάση της οριστικής αποθήκευσης τα απόβλητα θα θαφτούν σε βάθος εκατοντάδων μέτρων, σε σημείο που έχει πιστοποιηθεί ότι υπάρχει ένας υγιής γεωλογικός σχηματισμός χωρίς ρήγματα. Ανοίγονται κάθετα φρέατα κι έπειτα οριζόντιες διακλαδώσεις, δηλαδή σήραγγες, που θωρακίζονται με σκυρόδεμα και υλικά πλήρωσης, ώστε να εξασφαλιστεί ότι δεν θα υπάρξουν διαρροές. Εκτός από τις πυρηνικές εγκαταστάσεις, οι μηχανικοί στη Γαλλία κάνουν μελέτες και για τις υπόγειες δομές, στις οποίες θα γίνει η οριστική απόθεση των πυρηνικών αποβλήτων. «Εκπονούνται μελέτες, υπολογίζοντας τις σεισμικές δράσεις, τη συμπεριφορά των υλικών και τον τρόπο που πρέπει να σχεδιαστούν οι υπόγειες δομές, ώστε να ανταποκριθούν σωστά. Τα απόβλητα πρέπει να μείνουν εκεί κάτω ασφαλή για χιλιάδες χρόνια», λέει ο κ. Χατζηγώγος.
Το μήνυμα στο υπέδαφος
Εκτός από τον ορθολογισμό των μηχανικών, υπάρχει ένα κομμάτι της συζήτησης για τα πυρηνικά που το ρίχνεις στην ιστορία και ταξιδεύει. Στη Γαλλία υπάρχει ένα ντιμπέιτ για τη σήμανση στα σημεία όπου θα θαφτούν οριστικά τα απόβλητα. Δεν μπορείς απλώς να γράψεις, λένε κάποιοι, με σημερινή σύνταξη και ορθογραφία ότι «εδώ υπάρχουν πυρηνικά απόβλητα». Διότι δεν είναι απολύτως βέβαιο ότι πολλές γενιές μετά το ίδιο το μήνυμα θα είναι κατανοητό.
