Ενα ντοκιμαντέρ για την περίοδο των πέντε μηνών που έζησε στη Λέσβο την περίοδο του εμφυλίου της Γιουγκοσλαβίας σχεδιάζει να γυρίσει ο Σίνισα Τσέτσαβατς από το Μπροντ της Βοσνίας-Ερζεγοβίνης. Θα είναι για τον ίδιο και για πολλούς άλλους η υπενθύμιση του αιματηρού πολέμου στη χώρα του αλλά και της φιλοξενίας και της ανοιχτής αγκαλιάς των κατοίκων της Λέσβου σε περίπου 500 παιδιά από το Μπροντ το 1994 και το 1995.
Πολλά από τα παιδιά που έζησαν για λίγους μήνες στη Λέσβο εκείνη την περίοδο είχαν την ευκαιρία να απομακρυνθούν από τις φλόγες του πολέμου. Και εκείνοι οι μήνες έμειναν στη μνήμη τους. Μπορεί να επέστρεψαν στην πατρίδα τους αλλά δεν ξέχασαν τη Λέσβο και την επισκέπτονται όσο πιο συχνά μπορούν. Ενα από αυτά τα παιδιά ήταν και ο Σίνισα Τσέτσαβατς.
Η υπογραφή του συμφώνου πρόθεσης αδελφοποίησης του Δήμου Δυτικής Λέσβου με τον Δήμο Μπροντ επαναφέρει στη μνήμη όλων τις ιστορίες αυτών των παιδιών.
Το 1994 ο πατέρας μου σκοτώθηκε στον πόλεμο και η πρωτοβουλία του μητροπολίτη Μυτιλήνης Ιάκωβου για να φιλοξενηθούν παιδιά από το Μπροντ στο νησί ήταν διέξοδος για μένα και τον αδελφό μου
Κοντά 40 ετών πλέον τα περισσότερα θυμούνται με νοσταλγία όσα έζησαν στο νησί. Το φθινόπωρο του 1994 ο πατέρας του σκοτώθηκε στον πόλεμο και «η πρωτοβουλία του μητροπολίτη Μυτιλήνης Ιάκωβου για να φιλοξενηθούν παιδιά από το Μπροντ στο νησί ήταν για αυτόν μια διέξοδος». Οπως λέει στην «Κ», τον Φεβρουάριο του 1995 ο ίδιος και ο αδελφός του έφτασαν στο νησί. «Φιλοξενήθηκα από την οικογένεια Τραχανιά και μείναμε μέχρι το καλοκαίρι. Πήγαμε σχολείο και ήταν πολύ ωραίοι αυτοί οι πέντε μήνες».
Ο Σίνισα Τσέτσαβατς μιλάει με ευγνωμοσύνη, και σε πολύ καλά ελληνικά, για τους κατοίκους του νησιού. «Μας φιλοξένησαν σε μια περίοδο στην οποία μπαίναμε στην πιο άσχημη φάση του πολέμου. Περίπου τότε ήταν που ξεκίνησαν και οι βομβαρδισμοί από το ΝΑΤΟ». Για τον λόγο αυτό, δεν έχει σταματήσει να επιστρέφει στη Λέσβο κάθε φορά που το επιτρέπουν οι επαγγελματικές ασχολίες του. «Κάποτε προλάβαινα να την επισκέπτομαι κάθε χρόνο. Τώρα δεν προλαβαίνω να το κάνω τόσο συχνά».
«Εχω συγκεντρώσει αρκετό υλικό»
Αυτό που θέλει να κάνει ως υπενθύμιση εκείνης της περιόδου είναι να γυρίσει ένα ντοκιμαντέρ. «Εχω συγκεντρώσει αρκετό υλικό και θα προσπαθήσω να το κάνω. Αν δεν τα καταφέρω θα είναι λόγω έλλειψης χρόνου. Σε αυτήν την περίπτωση θέλω να γράψω ένα βιβλίο που θα έχει πολλές φωτογραφίες», λέει.
«Από την πρώτη ημέρα ένιωσα την αγάπη»
Ακόμα πιο στενούς δεσμούς με τη Λέσβο έχει ο Ντούσκο Βίντιτς. Οχι μόνο αγόρασε σπίτι στη Σκάλα Συκαμιάς αλλά και η κόρη της οικογένειας που τον φιλοξένησε έχει βαφτίσει τα δίδυμα παιδιά του. «Ημουν εννιάμισι χρονών όταν ήρθα στη Μυτιλήνη. Ο πατέρας μου πολεμούσε μέχρι το τέλος. Εζησα στο Μανταμάδο και με φιλοξένησε για έξι μήνες η οικογένεια Μαρμαρινού», λέει στην «Κ».
Ο Ντούσκο Βίντιτς τονίζει ότι «από την πρώτη ημέρα ένιωσα την αγάπη της οικογένειας που με φιλοξένησε» και θυμάται ότι υπήρχαν δασκάλες που μιλούσαν τη γλώσσα των παιδιών για να μη χαθούν τα μαθήματα του σχολείου. «Πήγαινα σχολείο με τις δύο κόρες της οικογένειας Μαρμαρινού. Η Βίκυ και η Τόνια με πρόσεχαν, ήξερα και τα παιδιά από το Μπροντ. Περνούσα καλά».
Εχω από μια ζωή σε κάθε μέρος. Επισκέπτομαι τη Μυτιλήνη κάθε χρόνο. Θέλω να μάθουν όλοι ποιοι μας βοήθησαν και μας έδωσαν σπίτια και κρεβάτια σε εκείνες τις πολύ δύσκολες στιγμές
Η επικοινωνία με την οικογένειά του δεν ήταν εύκολη στις εποχές που δεν υπήρχαν κινητά τηλέφωνα και social media. «Κάθε τέσσερις ή πέντε ημέρες τηλεφωνούσα στο σπίτι για να μιλήσω με τους δικούς μου. Αν και μου άρεσε η ζωή στη Λέσβο, μου έλειπε πολύ η οικογένειά μου».
Σήμερα, η ζωή του Ντούσκο Βίντιτς μοιράζεται μεταξύ του Μπροντ και της Λέσβου. «Εχω από μια ζωή σε κάθε μέρος. Επισκέπτομαι τη Μυτιλήνη κάθε χρόνο. Θέλω να μην ξεχαστεί ποτέ αυτό που έγινε για τα παιδιά και θέλω να μάθουν όλοι ποιοι μας βοήθησαν και μας έδωσαν σπίτια και κρεβάτια σε εκείνες τις πολύ δύσκολες στιγμές. Οταν θα γίνει η αδελφοποίηση των δύο δήμων θέλουμε να φτιάξουμε ένα μουσείο για τη Λέσβο στο Μπροντ για να γνωρίσουν το νησί και αυτοί που δεν το ξέρουν», καταλήγει.
