«Στην περίπτωση των φωτογραφιών της Καισαριανής, αρχικά αποφάσισα να θέσω σε δημοπρασία τη σειρά των εικόνων που τραβήχτηκαν λίγο πριν από την εκτέλεση. Μπορώ να επιβεβαιώσω ότι τρεις σημαντικές φωτογραφίες που τραβήχτηκαν κατά τη διάρκεια και αμέσως μετά την εκτέλεση δεν προσφέρθηκαν ποτέ προς πώληση, δεδομένης της σοκαριστικής τους φύσης και της πιθανής ταυτοποίησης των θυμάτων. Αυτές οι τρεις φωτογραφίες διαβιβάστηκαν επίσης σήμερα στο ελληνικό Υπουργείο», αναφέρει σε ανακοίνωσή του που απέστειλε στην «Κ» ο Βέλγος έμπορος Τιμ ντε Κράνε μετά την ολοκλήρωση της αγοράς των φωτογραφιών από το ελληνικό υπουργείο Πολιτισμού.
Από τις 21 Φεβρουαρίου, μετά την υπογραφή του προσυμφώνου ανάμεσα στις δύο πλευρές για την απόκτηση των 262 φωτογραφιών της συλλογής του Γερμανού λοχία Χέρμαν Χόιερ, η «Κ» είχε γράψει ότι στο υλικό περιλαμβάνονται και άλλες τρεις εικόνες, από τη στιγμή της εκτέλεσης, οι οποίες δεν είχαν δημοσιοποιηθεί στον ηλεκτρονικό κατάλογο της δημοπρασίας.
Κλιμάκιο του υπουργείου Πολιτισμού μετέβη χτες στις Βρυξέλλες και συναντήθηκε με τον Βέλγο έμπορο στην ελληνική πρεσβεία, όπου ολοκληρώθηκε η μεταβίβαση των τεκμηρίων. Ο Ντε Κράνε αναφέρει ότι οι διαπραγματεύσεις με την ελληνική πλευρά ήταν σταθερά εποικοδομητικές. «Το Υπουργείο Πολιτισμού αντέδρασε με εξαιρετική ταχύτητα και έφερε σε πέρας ένα δύσκολο έργο, το οποίο περιελάμβανε την τεκμηρίωση της αυθεντικότητας της συλλογής, τον χαρακτηρισμό της ως μνημείο, την τεκμηρίωση της προέλευσής της, τη διαπραγμάτευση, ώστε αυτή να μην διασπασθεί και να μεταβιβασθεί εξ ολοκλήρου στο ελληνικό Δημόσιο», ανέφερε σε ανακοίνωσή της η υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη.
Η «Κ» επικοινώνησε με τον Ντε Κράνε μετά την ολοκλήρωση της διαδικασίας. Εκείνος έστειλε μια αναλυτική ανακοίνωση, την οποία θα διαθέτει προς τα ΜΜΕ και αναφέρει ότι θα απέχει από συνεντεύξεις. Στην ανακοίνωσή του αναφέρει ότι την τελευταία δεκαετία μέσω της εταιρείας του, Crain’s Militaria, έχει πουλήσει περίπου 300.000 πρωτότυπες φωτογραφίες του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, κυρίως εικόνες που τραβήχτηκαν από Γερμανούς στρατιώτες.
«Αυτές οι φωτογραφίες φυλάσσονται πλέον σε χιλιάδες ιδιωτικές συλλογές παγκοσμίως, έχουν δημοσιευτεί σε εκατοντάδες βιβλία και εκτίθενται σε δεκάδες μουσεία», σημειώνει.
«Στις περισσότερες περιπτώσεις, αντίστοιχο υλικό ανακαλύπτεται σε σοφίτες, κατά τη διάρκεια εκκαθαρίσεων περιουσιών και μερικές φορές κυριολεκτικά σε κάδους απορριμμάτων. Εξειδικευμένοι έμποροι και συλλέκτες σε όλο τον κόσμο διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στη διατήρηση αυτών των ιστορικών πηγών που διαφορετικά θα χάνονταν για πάντα. Δεν είναι ρεαλιστικό να περιμένουμε μόνο από τους δημόσιους φορείς να διαφυλάξουν και να καταγράψουν τον τεράστιο όγκο τέτοιου ιστορικού υλικού», αναφέρει.
Στην ίδια ανακοίνωση ο Βέλγος πωλητής υποστηρίζει ότι σχεδόν καθημερινά καλείται να λαμβάνει αποφάσεις για ευαίσθητα θέματα -ακόμη κι αν αντιπροσωπεύουν μικρό ποσοστό των αντικειμένων που περνούν από την εταιρεία του- όπως εικόνων που απεικονίζουν θύματα πολέμου ή προπαγάνδας του Γ΄ Ράιχ. «Αυτά τα υλικά αποτελούν ουσιαστικό μέρος του ιστορικού αρχείου του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου. Ενώ η ευαισθησία τους πρέπει να αναγνωριστεί πλήρως στο σημερινό πλαίσιο, μια αδιάκριτη απαγόρευση της πώλησής τους ή ακόμα και της κατοχής τους, περισσότερα από ογδόντα χρόνια μετά τα γεγονότα, θα οδηγούσε μόνο στην απώλεια ιστορικά σημαντικών πρωτογενών πηγών», γράφει και συμπληρώνει ότι το πλήρες ιστορικό μέγεθος των εκτελέσεων της Καισαριανής δεν του «ήταν απολύτως σαφές εξαρχής».
«Μόλις συνειδητοποίησα την εθνική ανησυχία που περιέβαλλε αυτές τις εικόνες, αποφάσισα αμέσως να αναστείλω τη δημοπρασία και να ξεκινήσω διαπραγματεύσεις με τις ελληνικές αρχές. Από εκείνη τη στιγμή και μετά, η προτεραιότητά μου ήταν να διασφαλίσω ότι οι φωτογραφίες θα τοποθετούνταν σε ένα θεσμικό πλαίσιο όπου θα μπορούσαν να διατηρηθούν, να μελετηθούν και να παρουσιαστούν με την απαραίτητη ιστορική ευθύνη και αξιοπρέπεια», σημειώνει.
Σχετικά με τους οικονομικούς όρους της συμφωνίας για τη μεταβίβαση ολόκληρης της συλλογής Χόιερ (έχει γραφτεί ότι ήταν 100.000 ευρώ), ο Ντε Κράνε δεν κάνει λόγο για συγκεκριμένο ποσό στην ανακοίνωσή του. Αναφέρει ότι οι προσδοκίες του ήταν χαμηλότερες από τις «υψηλότερες αυθόρμητες ιδιωτικές προσφορές» που έλαβε και αφορούσαν αποκλειστικά τις δέκα φωτογραφίες της Καισαριανής που είχαν τεθεί εκτός δημοπρασίας.
Συμπληρώνει ακόμη ότι η συμπερίληψη ολόκληρου του άλμπουμ στη συμφωνία με την ελληνική πλευρά δεν έγινε από την πλευρά του για την ικανοποίηση κάποιου οικονομικού κινήτρου, αλλά για να έχουν οι μελλοντικοί ερευνητές ένα πιο ευρύ ιστορικό πλαίσιο στη διάθεσή τους για μελέτη.
«Μια λεπτομερής ιστορική ανάλυση των πρωτότυπων φωτογραφιών, δεδομένης της τεχνικής τους ποιότητας και σαφήνειας, αναμφίβολα θα οδηγήσει σε περαιτέρω ταυτοποιήσεις των θυμάτων. Οι σκέψεις μου είναι πρωτίστως με τις οικογένειες αυτών των θυμάτων, ιδιαίτερα υπό το φως των τριών επιπλέον οδυνηρών εικόνων που θα δημοσιοποιηθούν τώρα», αναφέρει ο Βέλγος έμπορος. «Σε γενικές γραμμές, ελπίζω ότι η προσεκτική ιστορική έρευνα και η σεβαστή δημόσια παρουσίαση της συλλογής Χέρμαν Χόιερ μπορεί, με την πάροδο του χρόνου, να συμβάλει στη συνεχιζόμενη διαδικασία αντιμετώπισης και επεξεργασίας του ελληνικού εθνικού τραύματος που προκλήθηκε από τη γερμανική κατοχή και τις εσωτερικές συγκρούσεις, και τελικά σε μια πιο συνεκτική και συμφιλιωμένη Ελλάδα».
