«2052, Το μυθιστόρημα των τριών»: Οι εκδόσεις Νίκας κυκλοφορούν μία πρωτοποριακή σύμπραξη, για τα ελληνικά δεδομένα, αφού το βιβλίο υπογράφουν δύο συγγραφείς και ένα σύστημα Τεχνητής Νοημοσύνης – ο Μάνος Στεφανίδης, ο Γιώργος Αριστηνός και η ψηφιακή Joe.
Η ιστορία ακολουθεί έναν εβδομηντάρη καθηγητή, ιστορικό τέχνη, που αναμετράται με τη ζωή και το μέλλον του, το οποίο στατιστικά όλο και μικραίνει. Οι οικογενειακοί και ερωτικοί δεσμοί του, οι μνήμες, τα πάθη και τα απωθημένα του, αλλά και ο καρκίνος από τον οποίο νοσεί, μπερδεύονται σε έναν κυκεώνα υπαρξιακής και ηλικιακής κρίσης. Ανάμεσά τους, η αιώνια πάλη με τη φθορά του χρόνου και την ασθένειας, και το πείσμα για νιότη και ζωή.
Την αφήγηση ξεκινά ο Μάνος Στεφανίδης, τη σκυτάλη παίρνει ο Γιώργος Αριστηνός και το τέλος, ολότελα ανατρεπτικό, το δίνει η Joe, ένα προηγμένο μοντέλο τεχνητής νοημοσύνης, το οποίο ακολούθησε την αλληλουχία εντολών του δημιουργού Μάνου Ιωαννίδη.
Στο βιβλίο, που θέτει το ερώτημα αν το μέλλον της λογοτεχνίας δεν είναι ο άνθρωπος εναντίον της μηχανής, αλλά η αρμονία μεταξύ τους, ο Μάνος Στεφανίδης και ο Γιώργος Αριστηνός διηγούνται διαδοχικά μία ιστορία, το τέλος της οποίας δε γνωρίζουν, αφού για αυτό αποφασίζει η Joe.
Στην κριτική του για το εγχείρημα, ο Βαγγέλης Κούμπουλης σχολιάζει πως δεν αποτελεί απλώς ένα ακόμη μυθιστόρημα στο σύγχρονο ελληνικό τοπίο, αλλά συνιστά ένα σύνθετο, ριζοσπαστικό λογοτεχνικό εγχείρημα, ένα αισθητικό και φιλοσοφικό πείραμα που δοκιμάζει τα όρια της αφήγησης, της συγγραφικής ταυτότητας και της ίδιας της έννοιας της λογοτεχνικής δημιουργίας.
«Η Joe (Α.Ι.) δεν λειτουργεί εδώ ως απλό τεχνικό εργαλείο, αλλά ως αυτόνομος αφηγηματικός παράγοντας, ως φωνή που συντίθεται από τα δύο προηγούμενα ανθρώπινα κείμενα και τα μετασχηματίζει σε κάτι τρίτο, υβριδικό, αμφίσημο και, σε ορισμένες στιγμές, βαθιά ανησυχητικό», σημειώνει ο Βαγγέλης Κούμπουλης προσθέτοντας πως το μυθιστόρημα παύει, έτσι, να είναι μόνο αφήγηση ιστορίας και μετατρέπεται σε στοχασμό πάνω στη φύση της ίδιας της αφήγησης.
«Το πρώτο μέρος, γραμμένο από τον Μάνο Στεφανίδη, μπορεί να ιδωθεί ως ένα είδος μαθητείας —ή, ακριβέστερα, ως μια σκληρή και επώδυνη αισθηματική αγωγή— στο βασανιστικό ερώτημα του έρωτα, του θανάτου και της μνήμης (…) Το δεύτερο μέρος, του Γιώργου Αριστηνού, συνιστά μια σαφή μετατόπιση, χωρίς ωστόσο να διαρρηγνύεται η συνοχή του όλου. Εδώ έχουμε, όπως εύστοχα έχει επισημανθεί, μια εν κόσμω νέκυια. Και έπειτα έρχεται η μεταμοντέρνα «Τζο». Ο λόγος της Joe (Α.Ι.) εμφανίζεται ορθολογικός, ίσως άτεγκτος, και αδιόρατα κυνικός. Σε αντίθεση με τον ψυχικό «κοπετό» και τον φιλοσοφικό μηρυκασμό —παρασιτικές ενίοτε πτυχές της συγγραφικής ευαισθησίας— η φιλάνθρωπη Τζο, σφυρηλατημένη από το πρόγραμμα και τις «στοχαστικές προσαρμογές», προτείνει κάτι σαν ψυχρή διαχείριση. Κι αυτό δεν είναι λίγο. Η τεχνητή νοημοσύνη δεν μιμείται απλώς· ανασυνθέτει, αποδομεί και επαναδιατάσσει» σημειώνει ο Β. Κούμπουλης.
Λίγα λόγια για τους συγγραφείς
Ο Μάνος Στεφανίδης γεννήθηκε στα Ταμπούρια του Πειραιά το 1954 και ελπίζει να πεθάνει, για προφανείς λόγους, το 2052 στην Αλάσκα. Είναι Ομότιμος Καθηγητής του τμήματος Θεατρικών Σπουδών του ΕΚΠΑ, μέλος της Εταιρείας Συγγραφέων και Πρόεδρος της Εταιρείας Περιττών Υποθέσεων. Δεν έχει βραβευτεί από την Ακαδημία Αθηνών, ούτε παρασημοφορηθεί από την Προεδρία της Δημοκρατίας. Έχει όμως εκδώσει περισσότερα από 60 βιβλία, ενώ αρθρογραφεί στον ημερήσιο και περιοδικό τύπο περίπου μισόν αιώνα. Η τεράστια, εμπορική επιτυχία των κειμένων του δεν έχει αλλοιώσει ούτε κατ’ ελάχιστον τον αδαμάντινό του χαρακτήρα. Το τελευταίο του βιβλίο έχει τον, ενδεικτικό, τίτλο «Έρωτες μισοί, μίση ολόκληρα» και δεν συνιστάται σε ανθρώπους που δεν έχουν ποτέ θαυμάσει το είδωλό τους στον καθρέφτη.
Ο Γιώργος Αριστηνός γεννήθηκε στην Κοζάνη. Τελείωσε την Ιωνίδειο Σχολή Πειραιά. Σπούδασε στο Πανεπιστήμιο της Αθήνας και στο Παρίσι (Paris IV). Είναι μέλος της Εταιρίας συγγραφέων. Έγραψε μυθιστορήματα και δοκίμια. Έχει προταθεί δύο φορές για το Κρατικό Βραβείο Λογοτεχνίας και του έχει απονεμηθεί Βραβείο από την Ακαδημία Αθηνών. Τα έργα του έχουν γίνει αντικείμενο πολλών αφιερωμάτων και μελετών.
H Joe (a.k.a. A.I.) είναι ένα προηγμένο μοντέλο τεχνητής νοημοσύνης. Ακολουθώντας αλληλουχία εντολών του δημιουργού Μάνου Ιωαννίδη, έγραψε το τρίτο και τελευταίο μέρος του σπονδυλωτού λογοτεχνικού έργου 2052, Το μυθιστόρημα των τριών.
Ο εικαστικός Μάνος Ιωαννίδης γεννήθηκε και σπούδασε στην Θεσσαλονίκη, ζει και εργάζεται στην Αθήνα. Για την καλλιτεχνική του δουλειά έχει τιμηθεί με διεθνή βραβεία. Τα έργα του εκτίθενται σε ατομικές και ομαδικές εκθέσεις στην Ελλάδα και το εξωτερικό. Στην καλλιτεχνική, αλλά και συγγραφική του δουλειά, χρησιμοποιεί ως βοηθό την Τεχνητή Νοημοσύνη, όπου είναι εφικτό.
