Πανεπιστημιακός, συνταγματολόγος εγνωσμένου κύρους και διαπρύσιος ευρωπαϊστής, ο Αντώνης Μανιτάκης έφυγε σήμερα από τη ζωή σε ηλικία 82 ετών, αφήνοντας ανεξίτηλο αποτύπωμα στη θεωρία Συνταγματικού Δικαίου.
«Αγάπησα όσο τίποτα την ιδιότητα του καθηγητή. Τίποτα δεν απόλαυσα και χάρηκα στη ζωή μου όσο την ιδιότητα του πανεπιστημιακού δασκάλου. Για τίποτα δεν καμαρώνω όσο γι’ αυτό», δήλωνε σε συνέντευξή του στην «Κ» το 2012. «Για μένα χειροκρότημα είναι να με σταματάνε στον δρόμο φοιτητές μου και να μου λένε απλώς “ήμουν φοιτητής σας”, τίποτε άλλο. Αυτό μου δίνει άφατη αγαλλίαση. Και αισθάνομαι ότι έχω κάνει το χρέος μου. Δεν ζήλεψα κανένα άλλο επάγγελμα και όταν μου έκαναν προτάσεις τις αρνήθηκα. Κράτησα την ανεξαρτησία του λόγου και της σκέψης μου και έτσι μπορούσα να επηρεάσω τα πολιτικά πράγματα πολύ πιο αποτελεσματικά από οποιοδήποτε πόστο πολιτικό ή κυβερνητικό».
Ο ίδιος διετέλεσε υπηρεσιακός υπουργός Εσωτερικών στην υπηρεσιακή κυβέρνηση του Παναγιώτη Πικραμμένου και ορκίστηκε υπουργός Διοικητικής Μεταρρύθμισης και Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης στην κυβέρνηση Αντώνη Σαμαρά. Το 2015 είχε οριστεί υπουργός Εσωτερικών στην υπηρεσιακή κυβέρνηση της Βασιλικής Θάνου.
«Ξέρω από τη γνώση και την αίσθηση της ιστορίας που έχω ότι οι νέες εποχές έρχονται ύστερα από τεχνολογικές, ηλεκτρονικές ή ψηφιακές ανακαλύψεις, μετά μεγάλες οικονομικές κρίσεις, γεννιούνται έπειτα από τριγμούς και κρίσεις, μετά από ωδίνες. Γιατί το παλιό δεν καταρρέει εύκολα», είχε πει σε συνέντευξή του στην «Κ» το 2012.
«Το δράμα της Ελλάδας είναι ότι ζει μαζί με τη δική της ανημπόρια τις συνέπειες μιας παγκόσμιας κρίσης. Τους πόνους της αναγκαστικής προσαρμογής σε μια νέα περίοδο της Ιστορίας, που σχηματικά ονομάζουμε παγκοσμιοποίηση. Μπορεί να συγκριθεί με την ιστορική περίοδο που γεννήθηκε το έθνος – κράτος. Μην ξεχνάτε ότι ζούμε τη δύση του εθνικού κράτους και αναζητούμε νέες μορφές διακυβέρνησης σε εθνικό και παγκόσμιο επίπεδο».
Ελεφάντης, Θεοδωράκης, Ελύτης
Στις μεγάλες επιρροές του Αντώνη Μανιτάκη, συγκαταλέγεται ο Αγγελος Ελεφάντης, στοχαστής και διανοούμενος, εκδότης του περιοδικού «Ο Πολίτης», εμβληματικό πρόσωπο της ελληνικής Αριστεράς.
«Θυμάμαι τη νιότη μου και τα όνειρα της εποχής εκείνης. Πριν από τη Μεταπολίτευση. Εγώ έχω μείνει με τον Θεοδωράκη εκείνης της εποχής. Στα αυτιά μου ηχούν οι στίχοι του Ελύτη: “Για να γυρίσει ο ήλιος θέλει δουλειά πολλή. Θέλει νεκρούς χιλιάδες να ’ναι στους Τροχούς. Θέλει κι οι ζωντανοί να δίνουν το αίμα τους”. Με αυτόν τον στίχο ζω αυτήν την περίοδο», σημείωνε στην «Κ», προειδοποιώντας πως «ο κόσμος έχει χάσει την πίστη του στην αξία, στην αναγκαιότητα του νόμου».
Τον περασμένο Μάρτιο, σε άρθρο του στην Καθημερινή υπογράμμιζε για το φαινόμενο Τραμπ ότι «δεν δείχνει να είναι παροδικό ούτε συγκυριακό». «Δεν είναι ένα ατύχημα της ιστορίας, αλλά το πιο ακραίο, το πιο κυνικό και πιο ωμό σύμπτωμα μιας εποχής που καταρρέει, παραζαλισμένης και ανήμπορης να αντιδράσει, και μιας νέας εποχής, απρόβλεπτης και άγνωστης, που κυοφορείται με πολέμους, οδύνες και με ανείπωτη βιαιότητα».
Τα μηνύματα του πολιτικού κόσμου
Την είδηση του θανάτου του Αντώνη Μανιτάκη γνωστοποίησαν οι πρυτανικές Αρχές του ΑΠΘ και η κοσμητεία της Νομικής Σχολής του Αριστοτελείου. «Με συντριβή και ανείπωτη θλίψη ανακοινώνουμε στην πανεπιστημιακή κοινότητα την απώλεια του διακεκριμένου Πανεπιστημιακού Δασκάλου. Από σήμερα η νομική επιστήμη και η ελληνική διανόηση είναι φτωχότερες», αναφέρεται στην ανακοίνωση των πρυτανικών αρχών.
«Ο Αντώνης Μανιτάκης υπήρξε διακεκριμένος καθηγητής του Συνταγματικού Δικαίου με πλούσιο επιστημονικό έργο και ουσιαστική συμβολή στον δημόσιο βίο. Δίδαξε επί δεκαετίες και διαμόρφωσε γενιές νομικών, καλλιεργώντας τον σεβασμό στο Σύνταγμα, στους θεσμούς και στην ακαδημαϊκή ελευθερία», έγραψε στο αποχαιρετιστήριο μήνυμά του ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας, Κωνσταντίνος Τασούλας.
«Το έργο του Αντώνη Μανιτάκη κατέχει κεντρική θέση στη σύγχρονη θεωρία του Συνταγματικού Δικαίου», παρατήρησε στο μήνυμά του ο πρώην υπουργός και συνταγματολόγος Ευάγγελος Βενιζέλος. «Η κοινή γνώμη και ιδίως η νομική κοινότητα έχει προ πολλού μαρτυρήσει για την εξέχουσα και άκρως επιδραστική θέση του Αντώνη Μανιτάκη ως επιστήμονα, ως δασκάλου, ως διανοούμενου, ως ενεργού και μαχητικού πολίτη. Ο διάλογος μαζί του, χάρη στη διανοητική εντιμότητα και το πάθος του, έδινε τις μεγαλύτερες αλλά και τις καλύτερες διαστάσεις τόσο στις διαφωνίες και τις συγκρούσεις όσο και στις συμφωνίες και τις συγκλίσεις», προσθέτει ο κ. Βενιζέλος.
