Από τον πέμπτο όροφο μιας πολυκατοικίας στην Καλλιθέα, ανάμεσα σε συνεργεία αυτοκινήτων και τζετ σκι, ο Μάικ Τσιλιγκιριάν βγάζει σχεδόν μόνος του μια εφημερίδα, που μετράει 103 χρόνια έντυπης ζωής. Επιλέγει τα θέματα. Κάνει τη σελιδοποίηση. Φροντίζει τα διοικητικά ζητήματα. Γράφει τα ελληνικά άρθρα – τα αρμενικά του, σημειώνει, δεν είναι τόσο καλά για να τυπωθούν. Είναι τρίτη γενιά μετανάστης, και ο επί 11 χρόνια διευθυντής της «Αζάτ Ορ», του μοναδικού καθημερινού αρμενόφωνου μέσου στην Ελλάδα.
Κυκλοφόρησε για πρώτη φορά το 1923 –λίγους μήνες μετά την εγκατάσταση Αρμενίων προσφύγων στη χώρα– ως «Νορ Ορ», που στα αρμενικά σημαίνει «νέα μέρα». Αλλαξε όνομα μετά τον πόλεμο – αζάτ ορ θα πει «ελεύθερη μέρα».
Τυπωνόταν καθημερινά μέχρι πριν από ενάμιση χρόνο, δηλώνει στην «Κ» ο 56χρονος κ. Τσιλιγκιριάν. Δεν είναι πως τώρα η εφημερίδα έχει σταματήσει να είναι ημερήσια. Κάθε μέρα αποστέλλεται το pdf της έντυπης – το «χαρτί» κυκλοφορεί μόνο τις Παρασκευές.
«Οι οικονομικές δυσκολίες είναι τεράστιες», εξηγεί, «αλλά δεν είμαστε διατεθειμένοι να αφήσουμε την εφημερίδα να σβήσει».
Συσπείρωση
Πρόσφατα η «Κ» συνάντησε τους ανθρώπους πίσω από τα μέσα ενημέρωσης τεσσάρων διαφορετικών μειονοτικών κοινοτήτων, στα γραφεία τους στην Αθήνα. Καλλιθέα, Ομόνοια, πλατεία Κάνιγγος, Μεταξουργείο – οι φωνές των μεταναστών «εκπέμπουν» από τους ορόφους παλαιών πολυκατοικιών.
Η «Αζάτ Ορ» ξεκίνησε ως έντυπο της Αρμενικής Επαναστατικής Ομοσπονδίας, του εθνικιστικού σοσιαλιστικού κόμματος, όργανο του οποίου παραμένει μέχρι σήμερα, αναφέρει ο κ. Τσιλιγκιριάν. «Προσπαθούμε πάντα να μην είναι σκληρά κομματική η εφημερίδα».
Κατά βάσιν καλύπτουν –μαζί με έναν συνεργάτη που γράφει στα αρμενικά– θέματα της διασποράς, θέματα που αφορούν τη γενοκτονία και ειδήσεις από την Αρμενία. «Οι Αρμένιοι που ζουν εδώ ξέρουν ελληνικά», τονίζει, δεν χρειάζονται αρμενόφωνο μέσο για να ενημερωθούν για τα νέα της Ελλάδας.
Πόσο θα ζω με την άδεια; «Την αγαπάω την Ελλάδα, δεν την αλλάζω με τίποτα, αλλά μου λένε ακόμη “είσαι μετανάστης”. Είμαι 70 χρόνων – πόσο ακόμη θα ζω με την άδεια;», λέει ο Σρετίμ Ζινχίρια, συνιδρυτής του Albania TV, ο οποίος ζει εδώ από το 1991.
Ο βασικός σκοπός της εφημερίδας είναι υπαρξιακός – «η διατήρηση της αρμενικής γλώσσας. Είναι πολύ σημαντικό στα σπίτια των μελών της κοινότητας να υπάρχει αρμενική εφημερίδα».
Albania TV
Η αλβανική κοινότητα, από την άλλη, δεν ανησυχεί τόσο γι’ αυτό. Τον περασμένο Νοέμβριο ο 48χρονος Ετμόντ Γκούρι κι ο 70χρονος Σρετίμ Ζινχίρια ξεκίνησαν το Albania TV με στόχο την ενημέρωση των Αλβανών της Ελλάδας για θέματα ζωτικής σημασίας: νομιμοποίηση, πολιτική μετανάστευσης και πολιτική ένταξης, αναφέρουν στην «Κ». Δημιούργησαν ιστοσελίδα, μέσα κοινωνικής δικτύωσης και ένα κανάλι στο YouTube. Τα πρωινά, το γραφείο του κ. Γκούρι στην οδό Ηπείρου, ανάμεσα στην Ομόνοια και την πλατεία Βάθης, λειτουργεί ως γραφείο ιδιωτικών διεκπεραιώσεων και ως μεσιτικό. Τα βράδια γυρνάνε τις εβδομαδιαίες εκπομπές τους. Μια εκπομπή μόνος του έχει ο κ. Γκούρι και μια που κάνουν μαζί. Για άλλες δύο εκπομπές, που καταπιάνονται κυρίως με πολιτιστικά θέματα, είναι υπεύθυνες δύο συνεργάτιδές τους – όλοι εργάζονται εθελοντικά, λένε, για την κοινότητα.
«Για τους μετανάστες το κάνουμε», τονίζει ο κ. Ζινχίρια. Ζει εδώ από το 1991 και ακόμη δεν έχει πάρει την ελληνική υπηκοότητα. Οταν μιλάει για την Ελλάδα, όπου για δεκαετίες εργάστηκε ως οικοδόμος και ανταποκριτής αλβανικών μέσων, δακρύζει. «Την αγαπάω την Ελλάδα, δεν την αλλάζω με τίποτα, αλλά μου λένε ακόμη “είσαι μετανάστης”. Δεν το δέχομαι», σημειώνει. «Είμαι 70 χρονών – πόσο ακόμη θα ζω με την άδεια;». «Η Αλβανία είναι συναίσθημα, η καταγωγή, αλλά τα θέματα που μας απασχολούν είναι εδώ», εξηγεί ο κ. Γκούρι. Σε κάθε εκπομπή, εκτός από τις άδειες διαμονής, θα αναφερθούν και στην ελληνική επικαιρότητα, την οποία καλύπτουν και στην ιστοσελίδα τους. Το εγχείρημά τους είναι πρόσφατο, αλλά έχουν ήδη αποκτήσει κοινό. Τον προηγούμενο μήνα η σελίδα τους στο Facebook είχε 1,6 εκατ. επισκέψεις, ενώ τα ενημερωτικά βίντεο στο YouTube κυμαίνονται από 5.000 μέχρι 26.000 θεάσεις, με δεκάδες σχόλια χρηστών που ζητούν περαιτέρω πληροφορίες. «Αν μπορέσουμε να βοηθήσουμε έστω έναν άνθρωπο», λέει στην «Κ» ο κ. Γκούρι, «για μας θα είναι κέρδος».
China Greece Times
Παρόμοιο ήταν και το σκεπτικό πίσω από την κινεζική εφημερίδα China Greece Times, δηλώνει ο αρχισυντάκτης Γουάνγκ Πενγκ, ο οποίος για ringtone έχει τραγούδι του Νίνο και στην Ελλάδα χρησιμοποιεί και το όνομα Ρόμπιν. Τα γραφεία της εφημερίδας –το μόνο από τα τέσσερα μέσα που διαθέτει διαμορφωμένη αίθουσα σύνταξης– στεγάζονται στην αθηναϊκή Chinatown, στην οδό Αγησιλάου. Κυκλοφόρησε για πρώτη φορά το 2005, όταν πλέον είχαν έρθει αρκετοί Κινέζοι στην Αθήνα, σημειώνει ο κ. Πενγκ, ένα από τα ιδρυτικά μέλη του μέσου, εκδότης του οποίου είναι ο επιχειρηματίας και πρόεδρος της Chinatown Ltd, Γου Χάι Λονγκ. «Λόγω γλώσσας, οι περισσότεροι δεν ήξεραν τι συμβαίνει στη χώρα, ο στόχος μας ήταν να είμαστε μια γέφυρα μεταξύ της κινεζικής κοινότητας και της ελληνικής κοινωνίας», εξηγεί, «για να βοηθήσουμε τους μετανάστες να ζήσουν καλύτερα εδώ».
Ανθησε γρήγορα η εφημερίδα, με αποκορύφωμα το 2009, όταν τύπωναν 88 σελίδες κάθε εβδομάδα. Σήμερα, 32 σελίδες της εφημερίδας τυπώνονται κάθε δύο εβδομάδες, με οκτώ εξ αυτών να είναι στα ελληνικά. Είναι δωρεάν εδώ και μια δεκαετία, μπορεί κανείς να την προμηθευτεί σε κινεζικά σούπερ μάρκετ και σε ορισμένα εστιατόρια, ενώ οι ίδιοι τη στέλνουν και σε δημάρχους, υπουργούς, ακόμη, συμπληρώνει, και στο γραφείο του πρωθυπουργού.
«Καλύπτουμε κυρίως τα νέα της Ελλάδας», τονίζει ο κ. Πενγκ, λέγοντας ότι στο γραφείο της Αθήνας εργάζονται τέσσερις δημοσιογράφοι, οι δύο εκ των οποίων είναι Ελληνες, και συνεργάζονται με άλλα τρία άτομα στην Κίνα. Οι δημοσιεύσεις τους, σημειώνει, δεν αφορούν μόνο όσους Κινέζους ζουν στη χώρα, αλλά και τους πολίτες που θέλουν να ταξιδέψουν εδώ. Καλύπτουν, φυσικά, και τις πολιτιστικές εκδηλώσεις της κοινότητας στην Ελλάδα, ορισμένες εκ των οποίων συνδιοργανώνει και η εφημερίδα. Επιμένει ότι είναι ανεξάρτητοι, πως δεν χρηματοδοτούνται από την κινεζική κυβέρνηση. Αρχικά είχαν διαφημίσεις στην έντυπη έκδοση, την οποία διατηρούν «για να ξέρει ο κόσμος ότι είμαστε εδώ», λέει. Αλλά τώρα το κοινό τους είναι πολύ μεγαλύτερο διαδικτυακά – στην ιστοσελίδα, στο κανάλι τους στο WeChat, όπου αναφέρει ότι έχουν γύρω στους 60.000 ακολούθους, αλλά και σε άλλα μέσα κοινωνικής δικτύωσης – κινεζικά και δυτικά.
Ενα ελληνικό φύλλο που απλώς το γράφουμε στα ρωσικά
Την αρμενική «Αζάτ Ορ» –από 8 μέχρι 12 σελίδες– την προμηθεύεται κάποιος μόνο μέσω ετήσιας συνδρομής κόστους 120 ευρώ. Σε ορισμένους φορείς στέλνουν το pdf δωρεάν, και ο κ. Τσιλιγκιριάν υπολογίζει ότι η εφημερίδα –πέραν της ιστοσελίδας– έχει γύρω στους 800 αναγνώστες ημερησίως. Η ρωσόφωνη «Mir & Ομόνοια» διατίθεται επίσης με αντίτιμο – 1,80 ευρώ το φύλλο, το οποίο κυκλοφορεί δύο φορές τον μήνα. Η εκδότρια και αρχισυντάκτρια Ινγκα Αμπγκάροβα ήρθε στην Αθήνα από τη γενέτειρά της Γεωργία, όπου εργαζόταν ως δημοσιογράφος, το 1997 για ένα πρόγραμμα σπουδών. Ξεκίνησε γρήγορα να εργάζεται στην εφημερίδα, όταν γνώρισε τον ιδρυτή της, Αρη Παπάνθιμο, συγγραφέα και ενεργό μέλος του ΚΚΕ. Αφότου έχασε τη ζωή του σε ατύχημα, εκδότης έγινε ο Θεόδωρος Μπενάκης, ενώ η κ. Αμπγκάροβα την ανέλαβε το 2011.
Ξεκαθαρίζει ότι η «Mir & Ομόνοια» δεν είναι ρωσική εφημερίδα. «Είναι ελληνική εφημερίδα που βγαίνει στα ρωσικά – για όσους αγαπούν τη γλώσσα, από όπου κι αν είναι». Τα νέα που καλύπτουν –κατά βάση εκείνη, και δύο-τρεις εξωτερικοί συνεργάτες– αφορούν κυρίως την Ελλάδα – τα δικαιώματα των μεταναστών, τις πολιτιστικές εκδηλώσεις της ρωσόφωνης διασποράς, την ελληνική επικαιρότητα.
«Πρέπει να ξέρουμε σε ποια χώρα ζούμε, τι κάνει η κυβέρνηση», συμπληρώνει. Τυπώνουν περίπου 5.000 φύλλα τη φορά, τα οποία διανέμονται σε περίπτερα, με τις περισσότερες πωλήσεις να είναι στη Βόρεια Ελλάδα. Ομως πιστεύει ότι οι αναγνώστες τους είναι πολύ περισσότεροι. «Ενας αγοράζει, δέκα διαβάζουν», λέει γελώντας, καπνίζοντας το τσιγάρο της στο γραφείο της στην οδό Τζώρτζη. Στην ιστοσελίδα λέει πως δημοσιεύουν κατά βάσιν δικά τους ρεπορτάζ, ενώ στην εφημερίδα θα βάλουν και νέα από πρακτορεία, αλλά και ζώδια, σταυρόλεξα, αθλητικά, έχουν και δύο σελίδες για παιδιά. Ανέκαθεν αναγνώστες τους ήταν ρωσόφωνοι μετανάστες στην Ελλάδα, από όλες τις χώρες της πρώην Σοβιετικής Ενωσης. Πώς άλλαξε τα πράγματα ο πόλεμος; «Είναι μεγάλος πόνος», τονίζει, λέγοντας πόσο αγαπάει την Ουκρανία. Αφότου ξεκίνησε, όμως, αποφάσισαν να μην τον καλύψουν. Πώς θα μπορούσε να γράφει για τον πόλεμο από τη στιγμή που δεν είναι εκεί; Επισημαίνει το όνομα της εφημερίδας, κι όχι μόνο τη λέξη «Ομόνοια». «Mir», δηλώνει, «σημαίνει ειρήνη». «Σκοπός είναι να διατηρηθεί η γλώσσα κι ο πολιτισμός – ένας πολιτισμός είναι μεγαλύτερος από κάθε κυβέρνηση», λέει, υπογραμμίζοντας ότι η εφημερίδα δεν σχετίζεται με την τωρινή ρωσική κυβέρνηση. «Ολα αυτά αλλάζουν», σημειώνει, «αλλά ο πολιτισμός μένει».
