Βρισκόμαστε στη γειτονιά του Κεραμεικού. Ο στενός δρόμος σφύζει από γκράφιτι, κλειστά μαγαζιά και παρκαρισμένα αυτοκίνητα. Η πολυκατοικία είναι του 1972. Ο μισός και βάλε αιώνας ζωής της δεν κρύβεται. Στην πρόσοψή της, την ηλικία της μαρτυράει η υγρασία στα μπαλκόνια. Στην είσοδο, τα φθαρμένα πλακάκια και τα μαραμένα φυτά στις ταλαιπωρημένες γλάστρες. «Πάρτε το ασανσέρ μέχρι τον πέμπτο», μου λέει ο μεσίτης. «Υστερα ανεβείτε με τις σκάλες στον τελευταίο όροφο».
Σπα ταρατσάτο
Στον έκτο αντικρίζω δύο πόρτες – η μία, μεταλλική γκρι, οδηγεί στο μηχανοστάσιο. Η άλλη, η καφέ, ασφαλείας, οδηγεί στο 27 τετραγωνικών μέτρων στούντιο, όπου συναντώ τον μεσίτη μαζί με τον ιδιοκτήτη. Μου το παρουσιάζει ως ευκαιρία. Εχει θερμοπρόσοψη γύρω γύρω, λέει. «Και το καλοκαίρι και τον χειμώνα είναι σε εξαιρετική κατάσταση. Είδατε τον εξωτερικό χώρο; Η ταράτσα είναι αποκλειστικής χρήσης». Εχει θέα την Ακρόπολη, δύο ξαπλώστρες, ένα υπερυψωμένο τραπεζάκι τύπου μπαρ και ολοκαίνουργιο τζακούζι. Εκείνος το αποκαλεί «σπα». «Είναι για δύο άτομα, θερμαινόμενο, με φωτισμό, με bluetooth», μου λέει.
Μπορεί μέσα ένας άνθρωπος να χωράει μετά βίας, αλλά υπάρχουν τα βασικά. Κρεβάτι, ένα γραφειάκι, νιπτήρας, ντους κι ένα μικρό πλυντήριο ρούχων στο μπάνιο, εστία με δύο μάτια, ψυγείο, τέσσερα συρτάρια αντί ντουλάπας, μίνι σιδερώστρα. Air condition – για θέρμανση τον χειμώνα, ψύξη το καλοκαίρι. Τι άλλο χρειάζεται κανείς όταν μπορεί να κάνει τζακούζι με θέα την Ακρόπολη;
Κρατάει το καλύτερο για το τέλος. Αν αποφασίσω να το νοικιάσω, θα είμαι το πρώτο άτομο που θα έχει μείνει εδώ. Το διαμόρφωσε πριν από δύο μήνες. «Είναι αχρησιμοποιήτο εντελώς!». Πώς να μην ήταν; Είναι απολύτως προφανές σε όλους τους παρόντες ότι το «διαμέρισμα» μέχρι πρότινος αποτελούσε το δώμα της ταράτσας. Πίσω από το ολοκαίνουργιο τζακούζι, φαίνονται οι παλιές κεραίες. Τιμή ενοικίασης; 1.500 ευρώ τον μήνα.
Το 40% του εισοδήματος
Σύμφωνα με μελέτη της διαΝΕΟσις και του Ιδρύματος Οικονομικών και Βιομηχανικών Ερευνών που δημοσιεύθηκε τον προηγούμενο μήνα, και με βάση στοιχεία της Eurostat, από το 2018 μέχρι τα τελευταία διαθέσιμα δεδομένα του 2024, η Ελλάδα παρουσιάζει το υψηλότερο ποσοστό υπέρμετρης επιβάρυνσης του κόστους στέγασης ανάμεσα στα κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ενωσης. Στις αστικές περιοχές συγκεκριμένα, σχεδόν το ⅓ των νοικοκυριών δαπανά το 40% του διαθέσιμου εισοδήματός τους στη στέγαση.
Από το δεύτερο τρίμηνο του 2019 μέχρι το δεύτερο τρίμηνο του 2025, η μέση ζητούμενη τιμή ενοικίασης στο σύνολο του λεκανοπεδίου Αττικής αυξήθηκε 37,8% κατά μέσον όρο, αγγίζοντας σε ορισμένες περιοχές μέχρι και αύξηση 54,2%, βάσει στοιχείων από τον δείκτη τιμών SPI της πλατφόρμας Spitogatos. Το τέταρτο τρίμηνο του 2025, η μέση ζητούμενη τιμή αυξήθηκε κατά 4,8% σε ετήσια βάση, ενώ στο κέντρο της Αθήνας, σύμφωνα με την ίδια πηγή, η μέση τιμή διαμορφώνεται στα 11,54 ευρώ ανά τετραγωνικό μέτρο.
Αυτόν τον μήνα η «Κ» επισκέφθηκε ορισμένα σπίτια στο κέντρο της Αθήνας, με ενοίκια που μοιάζουν εξωπραγματικά. Αλλά δεν είναι. Είναι απλώς ενδεικτικά των στρεβλώσεων που έχουν επικρατήσει στην αγορά της στέγης.
Στα… έγκατα του Κολωνακίου
Ο ιδιοκτήτης του σπιτιού στον Κεραμεικό ανέφερε πως η τιμή ήταν συζητήσιμη. Και, τουλάχιστον, «πουλούσε» όντως θέα. Στο Κολωνάκι, η μεσίτρια μου λέει ότι το ενοίκιο δεν κατεβαίνει – 1.300 ευρώ τον μήνα, χωρίς λογαριασμούς, για ένα 42 τετραγωνικών μέτρων ημιυπόγειο, που μοιάζει περισσότερο με υπόγειο.
Δίνουμε ραντεβού έξω από μια πολυκατοικία κοντά στην εκκλησία του Αγίου Διονυσίου Αρεοπαγίτη. Μου ανοίγει ένας γείτονας – μυρίζει μούχλα στην είσοδο, αλλά το μάρμαρο είναι όμορφο. Κατάλαβα όμως λάθος, το σπίτι δεν βρίσκεται καν εδώ. Η πρόσβαση είναι από δίπλα, κατεβαίνοντας σκαλιά που κάποτε οδηγούσαν σε ένα μαγαζί πλέον κλειστό. Μέσα το σπίτι μοιάζει καινούργιο, με κλασική διαμόρφωση Airbnb – έτσι το χρησιμοποιούσαν άλλωστε μέχρι πρόσφατα, αλλά τώρα ο ιδιοκτήτης προτιμά τη μακροχρόνια μίσθωση.
Στη «σαλοκουζίνα» έχουν χωρέσει καναπέ, τραπεζάκι σαλονιού, μικρή τραπεζαρία, ακόμη και φούρνο. Τα παράθυρα είναι ανοιχτά, γεμίζοντας τον χώρο με καυσαέριο και τη βουή του δρόμου. «Εδώ έχει φως!», μου λέει η μεσίτρια περήφανα. Είμαστε στο σαλόνι και καταφέρνουμε να διακρίνουμε η μία την άλλη ενώ έχω σβήσει τα φώτα.
Πληρώνεις το τζακούζι – Το μικρό διαμέρισμα στην ταράτσα έχει θέα στην Ακρόπολη και εξωτερικό τζακούζι. Ο ιδιοκτήτης το αποκαλεί «σπα». Μέσα, βεβαίως, χωράει ένας άνθρωπος μετά βίας…
«Μιλάμε για 1.300 χωρίς λογαριασμούς;», τη ρωτάω. «Τι εννοείτε;», απαντάει. Καγχάζει. Το μόνο κοστοβόρο είναι ο ηλεκτρισμός, λέει. «Εξαρτάται από το τι χρήση θα κάνετε». «Σίγουρα», της λέω, απολύτως βέβαιη ότι αντιλαμβάνεται κι εκείνη τον παραλογισμό της τιμής του ενοικίου, «ο ιδιοκτήτης θα είναι ανοιχτός σε διαπραγμάτευση;». Θα το δούμε, απαντάει, αλλά θεωρεί ότι όχι. Επιμένω – 1.300 είναι εξωφρενικό ποσό. «Η τοποθεσία του συγκεκριμένου ακινήτου δικαιολογεί το ενοίκιο».
Σαν φοιτητική εστία
Ούτε ο ιδιοκτήτης σε ένα διαμέρισμα κοντά στο Αρχαιολογικό Μουσείο θα δεχόταν να ρίξει την τιμή, δηλώνει άλλη μεσίτρια. Το κτίριο είναι καινούργιο –παραδόθηκε πριν από περίπου ενάμιση χρόνο–, αλλά θυμίζει περισσότερο πολυτελή φοιτητική εστία του εξωτερικού παρά πολυκατοικία. Τα σπίτια είναι μικρά και γι’ αυτό υπάρχουν κοινόχρηστοι χώροι. Κοινόχρηστα πλυντήρια και στεγνωτήρια στο υπόγειο, μπιλιάρδο, τηλεόραση κι ένας υποτυπώδης χώρος εργασίας. Τραπεζάκια με μαύρες πολυθρόνες και μοντέρνες καρέκλες – «τρυπητές» στην ταράτσα, όπου οι ένοικοι, αν ανοίξουν την κάμερα του κινητού τους και ζουμάρουν, μπορούν να διακρίνουν στο βάθος την Ακρόπολη.
Το διαμέρισμα που βλέπω βρίσκεται στον τρίτο όροφο. Από το μπαλκονάκι του αγναντεύεις τα πίσω μπαλκόνια άλλων διαμερισμάτων. Είναι 33 τετραγωνικών μέτρων, με την κλασική διαρρύθμιση. Ενα μπάνιο με ντους, τουαλέτα, νιπτήρα, ψυγείο, δύο μάτια, φούρνο. Μια μικρή ντουλαπίτσα. Ενα ημίδιπλο κρεβάτι, γραφειάκι, τηλεόραση, έναν καναπέ. Κλιματιστικό, φυσικά. Είναι εντυπωσιακό πόσα πράγματα χωρούν σε τόσα τετραγωνικά, αν στριμωχτούν αρκετά.
Το ενοίκιο περιλαμβάνει φυσικό αέριο για το ζεστό νερό, Ιντερνετ, κοινόχρηστα – δεν περιλαμβάνει το ρεύμα, και είναι στα 800 ευρώ τον μήνα. Μα δεν είναι λίγο μικρό για τόσα χρήματα, ρωτάω; Μμμμ, απαντάει η μεσίτρια και, αποφεύγοντας την ερώτηση, συνεχίζει να μου απαριθμεί τα παραπάνω προτερήματα. «Δύσκολο να πέσει, είναι και λίγες μέρες διαθέσιμο. Το καλοκαίρι είναι πολύ ωραία και στον κοινόχρηστο χώρο στην ταράτσα – Απρίλη με Οκτώβρη που έχει καλό καιρό», συμπληρώνει, «είναι πολύ ωραία. Εσένα, δηλαδή, ποιο είναι το μπάτζετ σου;».
Μεταξύ της πλατείας Αττικής και του σταθμού Λαρίσης, επισκέπτομαι άλλο ένα στούντιο. Και πάλι παίρνουμε το ασανσέρ μέχρι τον τέταρτο όροφο και ύστερα ανεβαίνουμε ακόμη έναν με τα πόδια. Η πολυκατοικία, την εξώπορτα της οποίας οι κάτοικοι κλειδώνουν για λόγους ασφαλείας ακόμα και το πρωί, είναι του 1966. Στην είσοδο μυρίζει εγκατάλειψη, αλλά το μαρμάρινο πάτωμα και το κρεμαστό φωτιστικό νεοκλασικού τύπου υποδηλώνουν ότι δεν ήταν πάντα έτσι.
Το «σπίτι» είναι λιλιπούτειο – 17 τετραγωνικά. Ανακαινίστηκε όμως πριν από τα Χριστούγεννα, μου λέει ο μεσίτης. Εχει πόρτα ασφαλείας. Μπαίνοντας στα αριστερά, ένα μικρό πλυντήριο πιάτων και δύο εστίες. Ψυγειάκι κι ένας μικρός φούρνος μικροκυμάτων. Και ύστερα κοιτάς ευθεία –το μόνο που χωράει είναι ένα κρεβάτι, μια εντοιχισμένη τηλεόραση και δύο συρτάρια. Στο μπάνιο δεν υπάρχει διαμορφωμένο ντους –μόνο τηλέφωνο– και το πλυντήριο ρούχων βρίσκεται στο μπαλκόνι. Αρχική τιμή ενοικίασης; 600 ευρώ τον μήνα. «Πώς δεν το έχει πιο φθηνό;», ρωτάω τον μεσίτη. «Σου είπα», μου λέει, «ότι η τιμή είναι συζητήσιμη – πολύ».
Ξεχνάμε ότι οι κάτοικοι κλειδώνουν κι ενώ κατεβαίνω πρώτη, δεν μπορώ να φύγω μέχρι να έρθει κι εκείνος. Είναι ασφαλής η περιοχή; «Ηταν δύσκολα», απαντάει διπλωματικά, «θα αλλάξει μελλοντικά – δεν έχει αλλάξει ακόμη».
Μες στα Πλακιώτικα στενά
Ανάμεσα στα κοσμηματοπωλεία και σε μικρά μαγαζιά που τον χειμώνα πουλούν βελέντζες, τώρα που οι τουρίστες περπατούν ράθυμα στα άδεια δρομάκια αλλά το καλοκαίρι σκοντάφτουν ο ένας στον άλλον, βρίσκεται μια μεταλλική πόρτα που θυμίζει έργο τέχνης. Το κτίριο είναι της δεκαετίας του ’30. Η γυριστή σκάλα, το πιάνο στην είσοδο, το λευκό μάρμαρο – όλα σε ταξιδεύουν σε άλλη εποχή. Τα δύο διαμερίσματα είναι Airbnb, το ένα κατοικείται και πιο πάνω βρίσκεται το δώμα, ένα ακόμη pocket διαμέρισμα, αυτή τη φορά στην Πλάκα.
Η θέα –του Βράχου της Ακρόπολης και του Ερεχθείου– είναι πράγματι τόσο εντυπωσιακή που σχεδόν σε κάνει να ξεχνάς ότι η γκαρσονιέρα εκτείνεται σε μόλις 18 τετραγωνικά μέτρα. Εξω, η ταράτσα έχει πλακάκι, δύο ξαπλώστρες, ένα τραπεζάκι, δύο καρέκλες. Διαχωρίζεται, σχεδόν νοητά, από τον κοινόχρηστο χώρο των επισκεπτών στα αποκάτω Airbnb.
«Είναι μικρούλι», παραδέχεται ο ιδιοκτήτης, αλλά μου λέει ότι συγγενής του έμενε εδώ πριν το ανακαινίσουν. Μέσα είναι ευχάριστα φτιαγμένο. Το πάτωμα αποτελείται από μάρμαρο – λευκό με ένθετα πράσινα τετράγωνα. Το κρεβάτι είναι κολλημένο στον τοίχο, η εσοχή εκεί λειτουργεί και ως κομοδίνο, το οποίο κοσμούν υπόλευκα και μαύρα αγαλματίδια. Στον μαρμάρινο πάγκο της κουζίνας υπάρχει ένας μικρός νιπτήρας, δύο μάτια, ένα φούρνος. Στα τετραγωνικά που απομένουν βρίσκεται το μπάνιο, κι αυτό προσεγμένο παρά τον ελάχιστο χώρο που καταλαμβάνει, με τα τοιχώματα του ντους να είναι φτιαγμένα από πράσινο μάρμαρο, κομμένο σε μεγάλα κομμάτια. «Και η θέρμανση;», ρωτάω. «Εχει θέρμανση, έχει το air condition», μου λέει ο ιδιοκτήτης.
Θα ήταν ιδανικό για μια παραμονή λίγων ημερών, ένα δωμάτιο στην καρδιά της παλιάς Αθήνας. «Δεν μας αφήνουν», συμπληρώνει, «να το κάνουμε Airbnb». Οπότε ενοικιάζεται ως σπίτι, για 850 ευρώ τον μήνα.
Δεν είναι τα μόνα παραδείγματα. Στα Εξάρχεια, για στούντιο 32 τετραγωνικών μέτρων ζητούν 2.000 ευρώ τον μήνα. Στο Μετς, για διαμέρισμα 43 τ.μ., 990 ευρώ μηνιαίως. Στην Κυψέλη, για ημιυπόγειο 37 τ.μ., 550 ευρώ τον μήνα. Δεν είναι φάρσα. Είναι η νέα αθηναϊκή πραγματικότητα.
