Τα παρατημένα στρώματα στην άκρη του δρόμου είναι κοινό θέαμα σε όλη την Ελλάδα. Mεγάλο πρόβλημα, όχι μόνο στις αστικές, αλλά και στις τουριστικές περιοχές. Η νομοθεσία έχει προβλέψει την ίδρυση ενός συστήματος για τη διαχείριση των παλαιών στρωμάτων με έξοδα του κλάδου της στρωματοποιίας. Ωστόσο, επτά από τις μεγαλύτερες εταιρείες του κλάδου στην Ελλάδα διαμαρτύρονται ότι έχουν καταθέσει την πρότασή τους εδώ και δύο έτη στην πολιτεία, χωρίς ανταπόκριση. «Αγκάθι» στο σύστημα φαίνεται να είναι ο τρόπος συλλογής των παλαιών στρωμάτων.
Το ζήτημα δημοσιοποίησαν προ ημερών με κοινή τους ανακοίνωση επτά πολύ γνωστές εταιρείες, οι οποίες εκπροσωπούν το 70% των πωλήσεων στρωμάτων στη χώρα μας: Media Strom, Elite Strom, Candia Strom, House Market/IKEA, Jysk, GrecoStrom, Istikbal-Ομιλος Πορτοκαλίδη. «Ο κλάδος μας καταγγέλλεται για δήθεν αδράνεια και αδιαφορία, εξαιτίας του γεγονότος ότι τα χρησιμοποιημένα στρώματα συνεχίζουν να βρίσκονται πεταμένα στα σκουπίδια και τους δρόμους, ρυπαίνοντας τον δημόσιο χώρο. Πρόκειται για μια δυσάρεστη εικόνα και κατάσταση, η οποία δημιουργείται από αδιάφορους πολίτες (λίγους αλλά υπαρκτούς), οι οποίοι δεν φροντίζουν καν να ενημερώσουν αρμοδίως ή να διαχειριστούν το απόβλητό τους στις μέρες όπου οργανώνεται η συλλογή των ογκωδών αποβλήτων από τον οικείο δήμο», αναφέρουν οι επτά εταιρείες. «Σ’ αυτή την κατάσταση, που μόνο ασχήμια προκαλεί, ο μόνος χώρος που ουδεμία ευθύνη φέρει είναι ο χώρος της βιομηχανίας και γενικότερα της εμπορίας των στρωμάτων ύπνου».
Επιχειρησιακό σχέδιο
Υπολογίζεται ότι κάθε χρόνο στην Ελλάδα απορρίπτονται 450.000 στρώματα, που αντιστοιχούν σε βάρος 7-8 τόνων. Η πολιτεία προέβλεψε το 2021 τη δημιουργία ενός συστήματος για την εναλλακτική διαχείριση των στρωμάτων (και των επίπλων και άλλων ειδικών κατηγοριών αποβλήτων). Οι εταιρείες χρηματοδότησαν από κοινού από το 2023 την εκπόνηση επιχειρησιακού σχεδίου για την ίδρυση ενός συστήματος εναλλακτικής διαχείρισης. Προσέλαβαν τεχνικό σύμβουλο την εταιρεία Redeplan και κατέθεσαν από το τέλος του 2023 στον Ελληνικό Οργανισμό Ανακύκλωσης (ΕΟΑΝ, φορέας που υπάγεται στο υπουργείο Περιβάλλοντος) τις προτάσεις τους για τον τρόπο οργάνωσης του συστήματος, «ώστε να είναι βιώσιμο και παραγωγικό». Οι εταιρείες αναφέρουν ότι υπήρξαν συζητήσεις όλο αυτό το διάστημα, αλλά η υπόθεση έχει καθυστερήσει.
Σύμφωνα με τον ΕΟΑΝ (μια υπηρεσία που παραμένει δραματικά υποστελεχωμένη) το πλαίσιο θα κατατεθεί στον υπουργό Περιβάλλοντος για έγκριση μέσα στο πρώτο τρίμηνο του έτους. «Το σχέδιο που έστειλαν οι εταιρείες είχε πολλά κενά και σημεία που έπρεπε να τροποποιηθούν», υποστηρίζει η διευθύνουσα σύμβουλος του οργανισμού, Αλεξάνδρα Τόγια. «Επειτα από πολλές διορθώσεις και πολλές συζητήσεις τόσο με τον κλάδο όσο και με το ΥΠΕΝ, θεωρώ ότι πλέον έχουμε καταλήξει σε ένα αξιόπιστο και αποτελεσματικό πλαίσιο».
Ενα από τα «αγκάθια» που υπάρχουν στο θέμα της διαχείρισης είναι η συλλογή των στρωμάτων. Ο κλάδος δεν δέχεται η παραλαβή των παλαιών στρωμάτων να γίνεται κατά την παράδοση των νέων, υποστηρίζοντας ότι πολύ συχνά τα στρώματα βρίσκονται σε πολύ κακή υγειονομική κατάσταση (και δεν μπορούν ούτε οι μεταφορείς να εκτίθενται ούτε τα οχήματα να μεταφέρουν βρώμικα και νέα στρώματα μαζί). Το ερώτημα βέβαια είναι κατά πόσον το υπουργείο Περιβάλλοντος θα δεχθεί αυτή την απαίτηση του κλάδου, τη στιγμή μάλιστα που τα παλαιά στρώματα δεν είναι χαρακτηρισμένα ως επικίνδυνα απόβλητα. Και η «απόσυρση» του παλαιού κατά τη μεταφορά νέου προϊόντος από τον μεταφορέα ήδη εφαρμόζεται στην ανακύκλωση ηλεκτρικών συσκευών, παρότι πολυχρησιμοποιημένες συσκευές μπορεί επίσης να μην είναι σε καλή κατάσταση.
Ο κλάδος πρότεινε να χρηματοδοτήσει τους δήμους για τη συλλογή των στρωμάτων, όπως σήμερα (με τις υπηρεσίες ογκωδών), υποστηρίζοντάς τους λ.χ. με κάποια ειδική εφαρμογή. Στη συνέχεια τα στρώματα θα τα παραλαμβάνει το σύστημα διαχείρισης. Οσον αφορά την τύχη των παλαιών στρωμάτων, σε κάποιες χώρες όπως η Γαλλία υπάρχουν ειδικές μονάδες όπου το 70%-80% αποστειρώνεται και επαναχρησιμοποιείται. Σε άλλες χώρες τα στρώματα οδηγούνται σε μονάδες καύσης απορριμμάτων – στην Ελλάδα έχουν γίνει κάποιες πρώτες συζητήσεις με την τσιμεντοβιομηχανία, μέχρι ενδεχομένως να υπάρξει ενδιαφέρον για τη δημιουργία μονάδας ανακύκλωσης. Ο κλάδος της εμπορίας στρωμάτων, τέλος, ζητεί να υπάρξει κάποια ειδική διαδικασία για τα ξενοδοχεία, ώστε να μη μεταβιβάζεται το κόστος στον (μικρο)καταναλωτή.
Τι συμβαίνει στους δήμους
Σήμερα, στους περισσότερους δήμους, ο πολίτης πρέπει να κλείσει ραντεβού με την υπηρεσία ογκωδών απορριμμάτων και να μεταφέρει το παλαιό στρώμα δίπλα στους κάδους συγκεκριμένη ημέρα. Αυτά στους δήμους που διαθέτουν μια τέτοια υπηρεσία, καθώς δεν είναι σπάνιο (ιδίως εκτός των αστικών κέντρων) ο πολίτης να μην έχει απολύτως καμία εναλλακτική από το να εγκαταλείψει το στρώμα στα σκουπίδια. Σε κάποιους πιο οργανωμένους δήμους, όπως στον Δήμο Αθηναίων, η διαδικασία είναι πιο πολύπλοκη και μάλλον δύσκολη για τα άτομα μεγαλύτερης ηλικίας. Ο πολίτης πρέπει να υποβάλει με email αίτηση στο τμήμα οδοκαθαρισμού της δημοτικής κοινότητας όπου βρίσκεται. Η υπηρεσία θα προσδιορίσει το ύψος του τέλους που οφείλει (εν προκειμένω 5 ευρώ) για την αποκομιδή του στρώματος. Θα πρέπει να πληρώσει ηλεκτρονικά το τέλος (ή αυτοπροσώπως στα ΕΛΤΑ) και να αποστείλει την απόδειξη με άλλο email (στο τμήμα Βεβαίωσης Γενικών Εσόδων). Τέλος, θα πρέπει να επικοινωνήσει και πάλι με τη διεύθυνση καθαριότητας για τον προγραμματισμό του ραντεβού.
