Εδώ και 26 ημέρες, τα ίχνη της 16χρονης Λόρα έχουν χαθεί. Η γερμανική αεροπορική εταιρεία Lufthansa επιβεβαίωσε πως η Λόρα ήταν στην πτήση LH1283 από Αθήνα προς Φρανκφούρτη. Η δυνατότητα να ταξιδεύει ένας ανήλικος χωρίς καμία υπεύθυνη δήλωση γονέα, κάνοντας μόνο χρήση της ταυτότητας ή του διαβατηρίου του, εγείρει διάφορα ερωτήματα. Μπορεί τελικά να ταξιδέψει ένας ανήλικος φεύγοντας από τη χώρα χωρίς γονική συναίνεση; Τι ισχύει;
Για τις πτήσεις προς χώρες της ζώνης Σένγκεν, η μετακίνηση θεωρείται σαν ταξίδι στο εσωτερικό της Ελλάδας και εμφανίζει τα ίδια χαρακτηριστικά με πλοίο ή τρένο. Δεν χρειάζεται διαβατήριο, ούτε αστυνομικός έλεγχος, όπως ισχύει για τις μετακινήσεις σε προορισμούς εκτός Σένγκεν. Η ταυτοποίηση των επιβατών γίνεται αποκλειστικά από τις αεροπορικές εταιρείες, ενώ τα αεροδρόμια δεν έχουν πρόσβαση σε προσωπικά στοιχεία.
Κάθε αεροπορική εταιρεία ορίζει η ίδια από ποια ηλικία θεωρεί έναν ανήλικο επιβάτη «ενήλικα» για τις πτήσεις της.
Στην προκειμένη περίπτωση, στη Lufthansa, οι ανήλικοι 12 μέχρι 17 ετών μπορούν να ταξιδέψουν μόνοι τους, δείχνοντας απλώς την αστυνομική τους ταυτότητα, χωρίς γονέα και χωρίς γραπτή συγκατάθεση για δρομολόγια εντός Σένγκεν, όπως η Φρανκφούρτη της Γερμανίας. Από τα 12, άλλωστε, τα παιδιά μπορούν να εκδώσουν ταυτότητα. Αυτό σημαίνει ότι μπορούν να εμφανιστούν στο γκισέ και να συνεχίσουν κανονικά το ταξίδι τους.
Μοναδική αρμόδια είναι η αεροπορική εταιρεία
Σε ό,τι αφορά τα στοιχεία των επιβατών, σε όλα τα στάδια του ταξιδιού από το check-in μέχρι την ταυτοποίηση κατά την επιβίβαση, μοναδική αρμόδια είναι η αεροπορική εταιρεία.
Κανένα αεροδρόμιο, και πιο συγκεκριμένα το «Ελευθέριος Βενιζέλος» της Αθήνας, δεν έχει πρόσβαση στα ονόματα ή στα προσωπικά στοιχεία των επιβατών. Μόνο η αεροπορική εταιρεία διαχειρίζεται τη λίστα των ταξιδιωτών και τη φυλάει «ως κόρη οφθαλμού», αφού οποιαδήποτε διαρροή θεωρείται σοβαρή παραβίαση των προσωπικών δεδομένων. Πληροφορίες δίνονται μόνο κατόπιν εισαγγελικής εντολής ή επίσημου αιτήματος από αρμόδια κρατική αρχή, επισημαίνουν πηγές του κλάδου των αερομεταφορών στην «Κ».
Ακόμη και όταν ο επιβάτης σκανάρει την κάρτα του για να περάσει στον ελεγχόμενο χώρο όπου βρίσκονται οι πύλες ή κατά την επιβίβαση, τα μηχανήματα επαληθεύουν μόνο έναν μοναδικό αριθμό που παρέχει η αεροπορική, εξετάζοντας την εγκυρότητα του εισιτηρίου. Επειτα από συγκεκριμένο χρονικό διάστημα, ο αριθμός αυτός διαγράφεται. Παράλληλα, το υλικό από τις κάμερες του αεροδρομίου της Αθήνας φυλάσσεται μόνο για 15 ημέρες και στη συνέχεια διαγράφεται όπως ορίζει η νομοθεσία, εξασφαλίζοντας ότι δεν μένουν αρχεία για περισσότερη χρήση.
Στην ηλεκτρονική σελίδα του gov.gr – Your Europe παρέχονται χρήσιμες πληροφορίες που προειδοποιούν τους Ευρωπαίους πολίτες για την πιθανή ανάγκη γονικής άδειας, στην περίπτωση που ένας ανήλικος ταξιδεύει μόνος του σε κάποια χώρα της Ε.Ε. Ομως, αυτή η σελίδα δεν αναφέρει κάποιον υποχρεωτικό νόμο που να εφαρμόζεται με τον ίδιο τρόπο σε όλες τις χώρες. Κάθε χώρα αποφασίζει διαφορετικά. Αυτό πολλές φορές δίνει τη δυνατότητα στις εταιρείες να ακολουθούν τη δική τους πολιτική για τους ανήλικους ταξιδιώτες. Ετσι, λοιπόν, και στη Lufthansa ισχύουν οι δικοί της κανόνες επιβίβασης για τα ταξίδια ανηλίκων χωρίς συνοδεία.
Πιο συγκεκριμένα, η πληροφοριακή πύλη της Ε.Ε. αναφέρει: «Στην περίπτωση που ο ανήλικος συνοδεύεται μόνο από έναν εκ των δύο γονέων/κηδεμόνων, θα πρέπει επιπροσθέτως να έχει μαζί του υπεύθυνη δήλωση του άλλου γονέα μέσω της οποίας αυτός επιτρέπει το ταξίδι. Η δήλωση αυτή θα πρέπει να είναι επικυρωμένη ως προς το γνήσιο της υπογραφής από αρμόδιες ελληνικές αρχές (π.χ. ΚΕΠ, Αστυνομικό Τμήμα κ.λπ.)».
Η υπεύθυνη δήλωση
Οταν όμως ο ανήλικος συνοδεύεται από κάποιον ενήλικο που δεν είναι γονέας ή νόμιμος κηδεμόνας του αναφέρεται ότι θα πρέπει να υπογραφεί υπεύθυνη δήλωση και από τους δύο γονείς, η οποία επιτρέπει στο συγκεκριμένο πρόσωπο να συνοδεύσει το παιδί τους στο ταξίδι. Οπως και στην ως άνω περίπτωση, η δήλωση αυτή θα πρέπει να φέρει το γνήσιο της υπογραφής και των δύο γονέων.
Ομοίως, οι ανήλικοι που ταξιδεύουν μόνοι τους, χωρίς συνοδεία κάποιου υπευθύνου, οφείλουν να φέρουν γραπτή άδεια των γονέων τους με επικυρωμένη την υπογραφή τους από την αρμόδια αρχή της χώρας διαμονής ή προέλευσης. Αυτό όμως στην πράξη πολλές φορές δεν εφαρμόζεται, δίνοντας το περιθώριο στις αεροπορικές εταιρείες να εφαρμόζουν τους δικούς τους κανόνες. Από την άλλη πλευρά, η πολιτική της Lufthansa διαφοροποιείται ανά ηλικιακή ομάδα σχετικά με τη συνοδεία ανήλικων παιδιών. Για παιδιά από 5 έως 11 ετών δίνεται η δυνατότητα να ταξιδέψουν μόνα τους -χωρίς τη συνοδεία γονέα ή κηδεμόνα- κάνοντας υποχρεωτική χρήση της υπηρεσίας φροντίδας της εταιρείας. Ωστόσο για νέους ταξιδιώτες μεταξύ 12 και 17 ετών, η υπηρεσία φροντίδας δεν είναι υποχρεωτική.
