Επειδή πρώτα ζούμε και μετά γράφουμε, ένα βράδυ πριν από λίγες ημέρες, η Φωτεινή, παλιά φίλη και συνάδελφος, πρότεινε να πάμε για ψαράκι στο Μικρολίμανο, πολύ κοντά στα γραφεία της εφημερίδας. «Ωραία! Αλλά δεν θα πιούμε; Και αν πιούμε, πώς θα γυρίσουμε;», αντιγύρισα. Τελικά, συναντηθήκαμε στο Χαλάνδρι, πιο κοντά στη βάση μας, και για καλό και για κακό μετά το ένα καραφάκι ρακί το γυρίσαμε σε περιποιημένη coca-cola zero.
Την προηγούμενη Παρασκευή, στο περιθώριο ενός playdate του μικρού με συμμαθητές, η οικοδέσποινα πρότεινε (στους μεγάλους): «Να ανοίξω ένα μπουκάλι κρασί; Δεν φαντάζομαι να αρχίσουν τα αλκοτέστ και μέσα στη γειτονιά». Αν δεν φορούσαμε φόρμες και δεν ακούγαμε τις στριγγλιές των παιδιών από το άλλο δωμάτιο, θα την υπολογίζαμε για κανονική έξοδο.
Προ ημερών πάντως βγήκαμε, ύστερα από καιρό, στο κέντρο: οκτώ άτομα, ούτε μισό αυτοκίνητο. Πρέπει να ήταν κάποιου είδους ρεκόρ. Οι περισσότεροι είχαν έρθει με μετρό, εγώ με ταξί μετά μια φαντασμαγορικά αποτυχημένη προσπάθεια να δαμάσω τις εφαρμογές του ΟΑΣΑ. Οπως τα υπολόγισα, αν πλήρωνα πάρκινγκ στο κέντρο για τέσσερις ώρες, θα μου ερχόταν μία η άλλη. «Ναι, έχει αυξηθεί η δουλειά», μου είπε ο οδηγός που με γύρισε σπίτι. «Παίρνω και πολλούς που τους έχουν πάρει τις πινακίδες».
Με σύστημα
Ο Μιχάλης Σταυρόπουλος, δημοσιογράφος αυτοκινήτου και πρώην διευθυντής σύνταξης των «4 Τροχών», δεν θυμάται άλλο μέτρο της Τροχαίας που να είχε αποτέλεσμα. «Δεν είναι τόσο το ίδιο το μέτρο, είναι ότι για πρώτη φορά η αστυνομία έχει δείξει ότι το εφαρμόζει με σύστημα. Παλιότερα έβγαινε π.χ. ο νέος ΚΟΚ, για μία εβδομάδα γίνονταν έλεγχοι και τέλος». Πριν από λίγες μέρες τον σταμάτησαν και τον ίδιο. «Είχα πιει μια μπίρα, αλλά είχα άγχος όταν με σταμάτησαν – δεν ξέρει κανένας τον οργανισμό του. Ευτυχώς… πέρασα».
Για τους μεγαλύτερους είναι μια πρωτόγνωρη συνθήκη η έξοδος χωρίς αμάξι. Οταν έκοψαν το κάπνισμα, έκρυβαν την αμηχανία τους παίζοντας με τα κλειδιά του αυτοκινήτου στις μπάρες. Ενας από αυτούς, ο Παναγιώτης Κουμιτζέλης, 49, τα παραδίδει σήμερα στη γυναίκα του. «Εκείνη δεν πίνει ιδιαίτερα, οπότε όταν είμαστε μαζί, παίρνει μετά το αυτοκίνητο. Αλλά αν βγω με φίλους δεν διανοούμαι πλέον να πάρω αυτοκίνητο. Από τότε που αυστηροποιήθηκαν τα μέτρα, παίρνω ή μετρό ή ταξί, ανάλογα την ώρα». Παρόμοια εμπειρία αλλά από την ανάποδη διηγείται η Τίνα Σταμάτη, 46. «Σταματήσαμε επιτέλους να τσακωνόμαστε. Πρώτη φορά στα 25 χρόνια που είμαστε μαζί μού δίνει τα κλειδιά όταν έχει πιει και είμαστε έξω χωρίς να γκρινιάζει».
Καπό αντί για τραπέζια – «Τα νέα παιδιά είναι της υγιεινής διατροφής, μάτσα κ.λπ. Κάθονται με το ένα τους ποτό έξω στο κρύο και για τραπέζια έχουν τα καπό των αυτοκινήτων. Κάποτε τα μπαρ ήταν και φιλοξενία, τώρα όχι», λέει η Εβίτα Μπούρου, ιδιοκτήτρια μπαρ στο Μοναστηράκι.
Χάσμα γενεών
Κάποιοι βέβαια ανάμεσά μας απορούν με όλα αυτά. Δεν έχουν κανέναν καημό με τα αμάξια, μπορούν να πλοηγηθούν με ευκολία στους δαιδάλους των ΜΜΜ και πάνω απ’ όλα δεν πίνουν αλκοόλ. Αν κάποιος άλλαξε την αθηναϊκή νύχτα όπως την ξέραμε, είναι μάλλον η Gen Z (όσοι δηλαδή γεννήθηκαν μεταξύ 1997 και 2012). Διεθνή στοιχεία δείχνουν πως η Gen Z πίνει περίπου 20% λιγότερη συνολική κατανάλωση αλκοόλ ανά άτομο σε σύγκριση με τους Millennials (οι οποίοι κατανάλωναν λιγότερο αλκοόλ, συγκριτικά με την Gen X και τους Baby Boomers), επιλέγουν πολύ συχνά mocktails, ενώ δείχνουν τάση προς «sober curious» στάσεις (π.χ. αποχή για υγεία, λιγότερες εξόδους για ποτό).
Δεν είναι τυχαία πάντως η ραγδαία άνοδος των μη αλκοολούχων ποτών. Η παγκόσμια αγορά του είδους εκτιμάται ότι έφτασε στα 30 δισ. δολάρια το 2025. Πολλά καταναλώθηκαν στην Αθήνα: η εγχώρια αγορά των μη αλκοολούχων ποτών κυμαίνεται κοντά στα 400 εκατ. ευρώ.
Για το στόρι
«Τα νέα παιδιά είναι της υγιεινής διατροφής, μάτσα κ.λπ.», λέει στην «Κ» η Εβίτα Μπούρου, ιδιοκτήτρια μπαρ στο Μοναστηράκι. «Δεν βγαίνουν για να πιουν, βγαίνουν για να ανεβάσουν στόρι. Πάνε σε viral μαγαζιά, σε αυτά που πληρώνουν χιλιάδες ευρώ τον μήνα σε ινφλουένσερς. Κάθονται με το ένα τους ποτό έξω στο κρύο, ούτε καν τη μουσική δεν ακούν και για τραπέζια έχουν τα καπό των αυτοκινήτων. Κάποτε τα μπαρ ήταν και φιλοξενία, τώρα όχι». («Γιατί δεν πίνει η γενιά σου;», ρώτησα τον 25χρονο Γιάννη. «Δεν έχουμε λεφτά», απάντησε αφοπλιστικά.)
Οπως λέει στην «Κ» ο Γιάννης Κοροβέσης, καθηγητής της σχολής Le Monde, σύμβουλος επιχειρήσεων εστίασης και συντάκτης για θέματα που αφορούν το ποτό, η Αθήνα είναι μια μητρόπολη της διασκέδασης. «Μπορεί κανείς να δοκιμάσει σούπερ κοκτέιλ, φτιαγμένα με τα πιο ιδιαίτερα αποστάγματα, με χειροποίητα σιρόπια, λικέρ, μικροαποστάξεις και πρώτες ύλες από κάθε γωνιά του κόσμου, μεσκάλ μικρής παραγωγής από την Οαχάκα, περουβιάνικα πίσκο, κονιάκ αρτιζάνικων οίκων και βέβαια craft μπίρες και φυσικά κρασιά τόσα, που δεν προλαβαίνουμε καν, όχι να τα “μεταβολίσουμε”, αλλά ούτε να μάθουμε καλά καλά το όνομά τους. Ομως, τουλάχιστον στο κομμάτι της κατανάλωσης αλκοόλ, παραγωγοί και εταιρείες διανομής φαίνεται πως δεν είχαν υπολογίσει μια πολύ σημαντική παράμετρο, τον νέο τρόπο ζωής που κατέφθασε καθώς η κοινωνία άλλαζε». Ακόμη και οι μιλένιαλς έχουν σήμερα μειώσει το ποτό, παρατηρεί. «Ενδιαφέρονται για το ευ ζην τους περισσότερο σήμερα από ό,τι πριν από 20 χρόνια ή για την προσωπική τους εικόνα, πρωτίστως στα σόσιαλ μίντια. Η υπερβολική έκθεση των εαυτών μας που έφεραν τα σόσιαλ μίντια, αλλά και η ομολογουμένως παρατεταμένη αποξένωση, κι αυτή εκπορευόμενη κυρίως από τα κοινωνικά δίκτυα, άλλαξε τις προτεραιότητές μας. Θέλουμε να τρώμε καλά και να πίνουμε καλύτερης ποιότητας ποτά, προσέχοντας όμως ταυτόχρονα, τόσο το σώμα μας, όσο και το πορτοφόλι μας, αφού πλέον δεν μπορούμε και να ξοδεύουμε αλόγιστα και προσπαθούμε να φροντίζουμε, περισσότερο από ποτέ, τη δημόσια εικόνα μας».
«Δεν κερνάμε για να μη “δείξει” το τεστ»
Οι επιχειρηματίες της εστίασης δεν προλαβαίνουν να προσαρμόζονται στα νέα δεδομένα. «Οι αλλαγές είναι σε πάρα πολλά επίπεδα», λέει στην «Κ» ο Γιώργος Μελισσάρης, ο άνθρωπος πίσω από πολλά γνωστά μαγαζιά κυρίως στο Κολωνάκι. «Η εστίαση πλέον κατά μέσον όρο είναι ακριβή. Εχει γίνει μια ακριβή έξοδος, είναι δύσκολο για πολλούς να βγαίνουν συχνά. Ταυτόχρονα τα μαγαζιά από καλούς επαγγελματίες είναι πάρα πολλά, ενώ “ανοίγουν” νέες συνοικίες που πριν από κάποια χρόνια δεν υπήρχαν στον χάρτη, όπως για παράδειγμα η Κυψέλη». Οπως λέει, πολλοί σήμερα επιλέγουν να βγουν στη γειτονιά τους αφενός για να μη ρισκάρουν να υποβληθούν σε έλεγχο από την Τροχαία και αφετέρου για να αποφύγουν τον βραχνά του πάρκινγκ. «Ακόμη και αυτό είναι τεράστιο ζήτημα. Στο Κολωνάκι και στο Σύνταγμα μπορεί να σου στοιχίσει και 30 ευρώ το πάρκινγκ».
Μοιραία η κατανάλωση είναι περιορισμένη. «Και στο αλκοόλ και σε όλα. Επειδή για τον κόσμο αυτή είναι η μόνη πραγματική απόλαυση, η μόνη διασκέδαση, για να τη διατηρήσουν πρέπει να είναι μετριασμένη», αναφέρει ο κ. Μελισσάρης. Προφανώς για τους ίδιους τους επιχειρηματίες είναι μια πρόκληση. «Θεωρώ ότι αν φτιάξεις ένα εστιατόριο με καλό φαγητό, σωστή εξυπηρέτηση και value for money, δεν θα βγεις τελικά χαμένος, πάντως πρόκειται για επίπονη διαδικασία, πολύ ψυχοφθόρο καθημερινότητα. Με δυο λόγια, πιο εύκολα φτιάχνεις μαγαζί παρά συντηρείς μαγαζί».
Η κ. Μπούρου εκτιμά, πάντως, ότι με αυτά τα δεδομένα, τα μέτρα της Τροχαίας ήταν η σταγόνα που ξεχείλισε το ποτήρι στην εστίαση. «Η κατανάλωση έχει πέσει κατακόρυφα. Δεν φταίει η ακρίβεια – ο Ελληνας έβγαινε πάντα, είτε με σταθερό πληθωρισμό είτε με στάση πληρωμών. Τώρα είναι όλοι με ένα ποτό όλη νύχτα. Εχω πελάτες σταθερούς που βγαίνουν και τη μία φορά πίνει ο ένας και την άλλη φορά πίνει ο άλλος. Για πρώτη φορά θέλουμε να κεράσουμε τον κόσμο και δεν θέλουν μην τυχόν και δείξει το αλκοτέστ». Ο Γιάννης Κοροβέσης αρνείται να θίξει το θέμα των αλκοτέστ. «Δεν μπορούμε να συζητάμε τα αυτονόητα. Αλκοόλ και οδήγηση δεν πάνε παρέα. Από εκεί και πέρα, το χρέος της πολιτείας είναι η βελτίωση των δύσμοιρων και κάκιστων ΜΜΜ, ώστε να αλλάξει επιτέλους και η νοοτροπία του Ελληνα, ενσωματώνοντας τη χρήση τους στην καθημερινότητά του».
Οσο επιτυχημένα και αν ήταν τα μέτρα της Τροχαίας, πάντως, όπως λέει και ο Μιχάλης Σταυρόπουλος, δεν θα βελτιώσουν την αντικοινωνική συμπεριφορά μας στον δρόμο. «Κατά τη γνώμη μου, έπρεπε μοτοσικλετιστές της Τροχαίας να αλωνίζουν τους δρόμους της Αθήνας και να κάνουν συστάσεις να είμαστε ευγενικοί, να οδηγούμε αμυντικά, να αφήνουμε τον άλλο να βγει από το στενό και να μη διπλοπαρκάρουμε εκεί που μας βολεύει». Να κάτι που θα έκανε τη νύχτα μέρα στην Αθήνα.
Τα όρια και τα πρόστιμα
0,24 -0,40 mg/l*
350 ευρώ πρόστιμο και αφαίρεση διπλώματος για 30 ημέρες
0,40-0,60 mg/l
700 ευρώ πρόστιμο και αφαίρεση διπλώματος για 90 ημέρες
0,60 mg/l και πάνω
1.200 ευρώ πρόστιμο, αφαίρεση διπλώματος για 180 ημέρες και αυτόφωρη
διαδικασία
* χιλιοστόγραμμα αλκοόλης σε κάθε λίτρο εκπνεόμενου αέρα.
Οι αριθμοί
23.010 έλεγχοι έγιναν το τριήμερο 23-26 Ιανουαρίου στην Αττική
246 παραβάσεις βεβαιώθηκαν, δέκα οδηγοί συνελήφθησαν με ένδειξη αλκοόλ άνω του 0,60 mg/l
522 νεκροί από τροχαία το 2025 έναντι 665 το 2024
