Το βίντεο διάρκειας τριών λεπτών και είκοσι δευτερολέπτων αναρτήθηκε στο Facebook μια νύχτα του Αυγούστου του 2023. Διακρίνονταν έξι αυτοκίνητα, σταθμευμένα στην οδό Βασιλίσσης Ολγας στη Θεσσαλονίκη. Στα περισσότερα αναβόσβηναν φάροι χρώματος μπλε – κόκκινου που θύμιζαν τα υπηρεσιακά οχήματα της Αστυνομίας. Στην κεφαλή του στόλου δέσποζε μια μαύρη BMW Χ5. Ο ιδιοκτήτης της δήλωνε «θεματοφύλακας του Συντάγματος», μέλος μιας ομάδας αρνητών του κορωνοϊού και φανατικών μασκομάχων, μιας παραφυάδας του αντιεμβολιαστικού κινήματος από τον καιρό της πανδημίας. «Εμείς μέρα – νύχτα έτσι κυκλοφορούμε, διότι η χώρα βρίσκεται υπό κατοχή», έλεγε. «Και κάνουμε έλεγχο παντού».
Ενα μήνα αργότερα, ο 45χρονος συνελήφθη στη Νέα Καλλικράτεια Χαλκιδικής κατηγορούμενος για αντιποίηση αρχής. Παράνομη χρήση φωτεινών σημάνσεων, πάντως, δεν κάνουν μόνον οι θιασώτες θεωριών συνωμοσίας. Τον Ιανουάριο του 2025 συνελήφθησαν τρία άτομα γιατί ακολούθησαν από το Γκάζι μέχρι τη Βούλα μια λευκή Mercedes κάνοντας σήματα με φάρο και λέγοντας στον οδηγό να σταματήσει για να τον ελέγξουν. Πέντε μήνες αργότερα συνελήφθη στον Κορυδαλλό ένας άνδρας γιατί είχε τοποθετήσει μπλε φάρους στη μοτοσικλέτα του. Οταν ρωτήθηκε από τους αστυνομικούς γιατί το έκανε, αρνήθηκε να δώσει εξηγήσεις. Τον περασμένο Οκτώβριο οδηγήθηκε στο αυτόφωρο ένας οδηγός αυτοκινήτου στην Αρτέμιδα Αττικής για τον ίδιο λόγο.
Σε αρκετούς οδηγούς που υπομένουν καθημερινά το μποτιλιάρισμα του Κηφισού ή της Λεωφόρου Κηφισίας μπορεί να είναι γνώριμη αυτή η εικόνα: ορισμένα πολυτελή, συμβατικά αυτοκίνητα με φιμέ τζάμια, που δεν ανήκουν στην Αστυνομία, πραγματοποιούν επικίνδυνους ελιγμούς είτε μόνα είτε κινούμενα σε μικρά κομβόι με αναμμένους φάρους, που έχουν τοποθετήσει πίσω από το παρμπρίζ ή έχουν ενσωματώσει στις μάσκες των οχημάτων. Ουδείς μπορεί να πει με ακρίβεια πόσα είναι ή ποιοι βρίσκονται στο τιμόνι, πίσω από τα σκούρα τζάμια. Ωστόσο το ζήτημα αναγνωρίζεται από στελέχη της Αστυνομίας, ειδικούς στην οδική ασφάλεια, ιδιοκτήτες εταιρειών παροχής υπηρεσιών ασφαλείας και πωλητές αντίστοιχου εξοπλισμού που μίλησαν στην «Κ».
Η απαγόρευση
«Αυτό απαγορεύεται», λέει ο Αρης Ζωγράφος, πρόεδρος του Πανελληνίου Συλλόγου Εκπαιδευτών Οδήγησης. «Κάποιοι, όμως, λειτουργούν στο όριο του νόμου και της οικονομικής τους επιφάνειας. Θεωρούν ότι πρέπει να το κάνουν. Ο νόμος, πάντως, για τη χρήση φάρων είναι σαφής». Πέρα από αντιποίηση αρχής είναι και τροχονομική παράβαση.
Στον Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας (άρθρο 48) αναφέρεται ότι μόνο τα οχήματα άμεσης ανάγκης μπορούν να φέρουν ειδικά πρόσθετα μπλε ή ερυθρά φώτα που αναβοσβήνουν. Μπλε φώτα μπορούν να χρησιμοποιήσουν τα νοσοκομειακά οχήματα, καθώς και τα οχήματα της ΕΛ.ΑΣ. και της Δημοτικής Αστυνομίας, της υπηρεσίας εξωτερικής φρούρησης καταστημάτων κράτησης, των στρατιωτικών και λιμενικών αρχών. Με ερυθρά φώτα εφοδιάζονται οχήματα της Πυροσβεστικής, του Δασαρχείου, καθώς και της αρμόδιας υπηρεσίας για την αποκατάσταση βλαβών του ηλεκτρικού δικτύου και των υπηρεσιών ύδρευσης και αποχέτευσης. Το διοικητικό πρόστιμο είναι 150 ευρώ εάν κάποιος «προσποιείται ότι το όχημα που οδηγεί είναι άμεσης ανάγκης για να επιτύχει την κατά προτεραιότητα κίνησή του».
Οι αριθμοί
150 ευρώ πρόστιμο προβλέπει ο ΚΟΚ εάν κάποιος «προσποιείται ότι το όχημα που οδηγεί είναι άμεσης ανάγκης για να επιτύχει την κατά προτεραιότητα κίνησή του».
20-200 ευρώ ή και περισσότερο στοιχίζουν οι φάροι στο εμπόριο, ανάλογα με την ποιότητα, το μήκος ή εάν παρέχουν «εκτυφλωτική φωτεινότητα».
120-400 ευρώ ή και περισσότερο μπορεί να στοιχίσει η τοποθέτηση αντηλιακών μεμβρανών σε ένα όχημα, ανάλογα με τον τύπο και την ποιότητα που θα επιλέξει ο οδηγός.
Στις 26 Ιανουαρίου ο υπουργός Προστασίας του Πολίτη Μιχάλης Χρυσοχοΐδης ρωτήθηκε σε ραδιοφωνική συνέντευξή του στον ΣΚΑΪ για το φαινόμενο. «Δεν πιστεύω ότι είναι πολλοί αυτοί. Πραγματικά χρειάζεται επιτήρηση ώστε να συλληφθούν και να παραπεμφθούν στον εισαγγελέα», δήλωσε. Αστυνομικός από την υπηρεσία προστασίας επισήμων της ΕΛ.ΑΣ. λέει στην «Κ» ότι έχουν γίνει κατά καιρούς συλλήψεις. Ακόμη επισημαίνει ότι αυτή η παράνομη πρακτική μπορεί να δημιουργήσει πρόβλημα και στη δική τους δουλειά, παραπλανώντας τους πολίτες. Εάν κάποιος εντοπίσει Ι.Χ. με φάρο που πραγματοποιεί επικίνδυνους ελιγμούς και έχει την υποψία ότι δεν ανήκει στον υπηρεσιακό στόλο της ΕΛ.ΑΣ., μπορεί να το καταγγείλει στις αστυνομικές αρχές.
Τα LED των συνοδών
Διαχειριστής καταστήματος που εμπορεύεται φάρους στην Ηλιούπολη Αττικής αναφέρει στην «Κ» ότι έχει πουλήσει κατά καιρούς αντίστοιχα προϊόντα σε μέλη της προσωπικής ασφάλειας ιδιωτών. Φάρους τύπου LED, χρώματος μπλε – άσπρου ή μπλε – κόκκινου, έχει πουλήσει σε οδηγούς συμβατικών οχημάτων για τη συνοδεία ιδιωτών και κατάστημα στο Νέο Ηράκλειο Αττικής με το οποίο επικοινώνησε η «Κ». Οι τιμές μπορεί να ξεκινούν από 20 ευρώ και να ξεπερνούν τα 200, ανάλογα με την ποιότητα, το μήκος ή εάν παρέχει ο φάρος «εκτυφλωτική φωτεινότητα». «Καλύτερα να μην το συναντήσετε στον καθρέφτη σας», γράφει στην ιστοσελίδα του ένας εισαγωγέας πιο ακριβών προειδοποιητικών φωτιστικών για να διαφημίσει την ισχύ τους. Τα περισσότερα προϊόντα τοποθετούνται με βεντούζες πίσω από το παρμπρίζ και έχουν αντάπτορα που συνδέεται με τον αναπτήρα του αυτοκινήτου. Εάν συνοδεύονται και από σειρήνα, μπορεί να χρειαστεί ηλεκτρολόγος για την εγκατάσταση.
Οι φάροι των «επωνύμων» – «Εχω τοποθετήσει φάρους και σειρήνες σε περίπου 40 αυτοκίνητα ιδιωτών. Η τελευταία φορά ήταν πριν από τρεις μήνες, σε ένα SUV μάρκας Mercedes που ανήκε σε κάποιον επώνυμο».
«Εχω τοποθετήσει φάρους και σειρήνες σε περίπου 40 αυτοκίνητα ιδιωτών», λέει στην «Κ» ιδιοκτήτης καταστήματος στη Δυτική Αττική, ο οποίος μίλησε υπό τον όρο της ανωνυμίας. «Η τελευταία φορά ήταν πριν από τρεις μήνες, σε ένα SUV μάρκας Mercedes που ανήκε σε κάποιον επώνυμο».
Ο Παναγιώτης Παππάς, πρόεδρος της Ελληνικής Ομοσπονδίας Ασφάλειας, επισημαίνει ότι αυτή η χρήση φάρων από ιδιώτες είναι παράνομη και υποστηρίζει ότι δεν υιοθετείται από εταιρείες security. «Γίνεται από ομάδες που απασχολούνται απευθείας στην ιδιωτική φρουρά κάποιου προσώπου», λέει. «Στη δική μας δουλειά δεν χρειάζεται. Δεν είναι απαραίτητο εργαλείο. Δεν απαιτείται η γρήγορη, αλλά η ασφαλής μετακίνηση». Εξηγεί ότι το νομικό πλαίσιο που διέπει τη λειτουργία των εταιρειών του κλάδου είναι ξεκάθαρο και αυστηρό. Απαγορεύει από εταιρείες security να χρησιμοποιούν στα οχήματα και στις μηχανές τους φάρους, σειρήνες ή συνδυασμό αυτών. Το πρόστιμο μπορεί να ξεπεράσει τις 20.000 ευρώ, ενώ σε περίπτωση υποτροπής κινδυνεύουν με αφαίρεση της άδειας λειτουργίας.
Αλλος ιδιοκτήτης εταιρείας security που μίλησε στην «Κ» υπό τον όρο της ανωνυμίας παρατηρεί ότι το φαινόμενο είναι πιο έντονο την τελευταία πενταετία. «Εχει ξεφύγει γιατί υπάρχει ανοχή. Εάν τους έπαιρναν τις πινακίδες, δεν θα το έκαναν ξανά», τονίζει. «Εμάς ως εταιρεία δεν μας ενδιαφέρει εάν κάποιος θέλει να πάει πιο γρήγορα στη δουλειά του, αλλά να φθάσει ασφαλής. Εμείς δεν έχουμε φάρους στα οχήματά μας».
Το πιο σκούρο
Σαφής είναι ο νόμος και για τα φιμέ τζάμια. Η επικόλληση αντηλιακών μεμβρανών επιτρέπεται χωρίς περιορισμούς στα παράθυρα πίσω από τον οδηγό και στο πίσω παρμπρίζ εφόσον το όχημα φέρει πλευρικούς καθρέφτες. Παράλληλα ορίζεται ο ελάχιστος συντελεστής μετάδοσης του φωτός (δηλαδή πόσο διαπερατά θα είναι) σε 75% για το εμπρόσθιο παρμπρίζ και 70% για τα παράθυρα οδηγού και συνοδηγού. Μπορεί κάποιο όχημα να εξαιρεθεί από αυτόν τον κανόνα εφόσον ο οδηγός εξεταστεί από δευτεροβάθμια ιατρική επιτροπή και πιστοποιήσει ότι έχει δερματικό πρόβλημα και ευαισθησία στο φως. Στον μπροστινό ανεμοθώρακα επιτρέπεται η επικόλληση λωρίδας δέκα εκατοστών για αντιθαμβωτική προστασία. Δεν επιτρέπεται σε κανένα τζάμι η τοποθέτηση μεμβρανών τύπου καθρέπτη.
Για να θεωρηθεί νόμιμη μια αντηλιακή μεμβράνη θα πρέπει να έχει πιστοποίηση από χώρα της Ε.Ε., να φέρει σφραγισμένο αυτοκόλλητο σε κάθε παράθυρο και ο οδηγός να διαθέτει βεβαίωση τοποθέτησης. «Τους λέω τι προβλέπει η νομοθεσία, αλλά δεν μπορώ να την επιβάλω. Επτά στους δέκα δεν την ακολουθούν και σκουραίνουν τα τζάμια και για την εμφάνιση και για την προστασία από τη ζέστη», λέει ιδιοκτήτης καταστήματος μεμβρανών στο Ψυχικό.
Διαπερατότητα με… το μάτι
Ενα πρόσφατο πρωινό στη Νίκαια μια εταιρική, μαύρη Mercedes E 220d έχει πάρει θέση για να σκουρύνει τα τζάμια της. Στην οροφή της πέφτει από το ταβάνι ένα δυνατό, λευκό φως, λες και βρίσκεται σε χειρουργείο. «Θα βάλει τα νόμιμα», λέει ο ιδιοκτήτης του μαγαζιού που μετράει 24 χρόνια στο επάγγελμα. Ψεκάζει το παράθυρο με σαπουνόνερο, παίρνει τα μέτρα της μεμβράνης, την κόβει και έπειτα τη ζεσταίνει για να πάρει τη φόρμα του τζαμιού. Ακολουθεί η επικόλληση από την εσωτερική πλευρά.
Καθημερινά, όπως λέει, σκουραίνει τζάμια έως και σε τέσσερα αυτοκίνητα. Υποστηρίζει, όμως, ότι οι έλεγχοι στους δρόμους δεν διεξάγονται πάντοτε σε σωστή βάση. «Το υπουργείο Μεταφορών με την Αστυνομία και τα ΚΤΕΟ δεν συμπίπτουν. Από την Αστυνομία δεν μετρούν τη διαπερατότητα, λειτουργούν με το μάτι. Αν θέλουν, μπορούν να σε γράψουν», λέει. Πλέον έρχονται στο κατάστημά του και ορισμένοι πελάτες που ζητούν να τους αφαιρέσει τις αντηλιακές μεμβράνες. Υπάρχουν όμως και εκείνοι που σταθερά επιλέγουν τα πιο σκούρα. Τους εξυπηρετεί, αλλά δεν τους δίνει πιστοποίηση. Ανάλογα με το είδος των μεμβρανών, το κόστος μπορεί να ξεκινάει από 120 ευρώ ανά όχημα και να φθάνει ή να ξεπερνάει τα 400. Η τοποθέτηση διαρκεί το λιγότερο μία ώρα.
«Τα μαγαζιά των μεμβρανών σε Πειραιά, Νίκαια και Περιστέρι δουλεύουν με πιο νέο ηλικιακά κόσμο που λέει ότι θέλει να κάνει την τρέλα του», τονίζει. «Στα βόρεια προάστια η πελατεία αλλάζει. Και εκεί ορισμένοι δεν ενδιαφέρονται για τη νομοθεσία. Τα επιλέγουν γιατί λένε “είμαι κάποιος, να μη με βλέπουν”».
