Σοβαρούς προβληματισμούς εκφράζει ο Συνήγορος του Πολίτη όσον αφορά συγκεκριμένες ρυθμίσεις που συμπεριλαμβάνονται στο νομοσχέδιο για τη νόμιμη μετανάστευση το οποίο συζητείται στη Βουλή και αναμένεται να εισέλθει προς ψήφιση στην Ολομέλεια την επόμενη Τρίτη. Ο Συνήγορος του Πολίτη επισημαίνει ότι αυξάνονται δυσανάλογα οι ποινές και οι κυρώσεις για τα μέλη ΜΚΟ που βοηθούν την παράνομη είσοδο μεταναστών, χωρίς να διαχωρίζει ενέργειες που στοχεύουν στην κερδοσκοπία από αυτές που αποσκοπούν στην παροχή ανθρωπιστικής βοήθειας σε ανθρώπους που βρίσκονται σε δυσκολία ή κίνδυνο.
Τονίζει επίσης ότι η επιβολή ποινικών κυρώσεων για παράνομη είσοδο στη χώρα σε πρόσφυγες έρχεται σε αντίθεση με τη συνθήκη της Γενεύης. Η επιβολή της κράτησης για μετανάστες που δεν έχουν τη δυνατότητα επιστροφής ενδεχομένως να μην μπορεί να εφαρμοστεί, δεδομένου ότι η χωρητικότητα των Προαναχωρησιακών Κέντρων (ΠΡΟΚΕΚΑ) είναι περιορισμένη. Ο Συνήγορος εξηγεί ότι κάποια από τα μέτρα αυστηροποίησης που προβλέπονται, απλώς θα οδηγήσουν σε αδιέξοδο γιατί θα υπάρχουν εντολές επιστροφής για ανθρώπους που δεν μπορούν εκ των συνθηκών να επιστρέψουν, με αποτέλεσμα πολλοί να παραμένουν στη χώρα σε συνθήκες αστεγίας και χωρίς χαρτιά. Τέλος, στις παρατηρήσεις του Συνηγόρου τονίζεται ότι χρειάζεται να ληφθεί ιδιαίτερη μέριμνα για τους ανηλίκους με σοβαρά προβλήματα υγείας, είτε ασυνόδευτους είτε και συνοδευόμενους.
Πάντως, για τις ρυθμίσεις του νομοσχεδίου που αφορούν τη νόμιμη μετανάστευση ο Συνήγορος του Πολίτη επισημαίνει ότι οι περισσότερες βρίσκονται στη σωστή κατεύθυνση και επιλύουν μια σειρά από προβλήματα που για χρόνια δεν είχαν αντιμετωπιστεί. «Το παρόν σχέδιο νόμου επιχειρεί να απαντήσει σε υπαρκτές ανάγκες της ελληνικής οικονομίας και κοινωνίας», τονίζεται στο κείμενο με τις παρατηρήσεις. Για να εφαρμοστεί όμως σωστά το νέο σύστημα χρειάζεται ενημέρωση και επιμόρφωση των υπαλλήλων, επισημαίνει.
Οσον αφορά τις βαριές ποινές που προβλέπονται για τα μέλη ΜΚΟ που βοηθούν στην παράνομη είσοδο – έξοδο μεταναστών, ο Συνήγορος τονίζει ότι ο όρος «βοηθάει» είναι ευρύτατος και άρα χωράει πολλές εξηγήσεις. «Οι ΜΚΟ που είναι εγγεγραμμένες στο μητρώο του υπουργείου έχουν σκοπό την ανθρωπιστική, νομική και κοινωνική υποστήριξη των μεταναστών – προσφύγων είτε στα σύνορα είτε στην ενδοχώρα, ανεξαρτήτως εάν διαθέτουν νομιμοποιητικά έγγραφα», αναφέρει το έγγραφο του Συνηγόρου.
Ως προς την παράνομη είσοδο – έξοδο προσφύγων, με βάση το άρθρο 31 της Σύμβασης της Γενεύης, τα κράτη απαγορεύεται να επιβάλλουν ποινικές κυρώσεις σε πρόσφυγες αποκλειστικά και μόνο «λόγω» παράνομης εισόδου και διαμονής. Ολοι οι πρόσφυγες πριν αποκτήσουν προσφυγικά έγγραφα εισέρχονται στη χώρα ως «παράνομοι μετανάστες» και δεν θα μπορούσε να συμβαίνει αλλιώς.
Οσον αφορά τη διοικητική κράτηση, ο Συνήγορος εκτιμά ότι δεν εξυπηρετείται η αποτελεσματικότερη εφαρμογή της πολιτικής επιστροφών, την ίδια στιγμή που η χωρητικότητα των ΠΡΟΚΕΚΑ είναι περιορισμένη.
