Αθώους για όλες τις πράξεις κήρυξε αργά το βράδυ της Πέμπτης το Τριμελές Εφετείο Κακουργημάτων Βορείου Αιγαίου τους 24 κατηγορουμένους εθελοντές και εργαζομένους ανθρωπιστικών οργανώσεων, βάζοντας τέλος σε μια από τις μακροβιότερες και πλέον εμβληματικές ποινικές υποθέσεις που συνδέθηκαν με τη διαχείριση του προσφυγικού στη Λέσβο· γνωστή και ως υπόθεση «Σάρα Μαρντίνι» από τη Σύρια κολυμβήτρια Σάρα Μαρντίνι, που βρισκόταν ανάμεσα στους κατηγορουμένους.
Το δικαστήριο έκρινε ότι οι κατηγορίες αποδόθηκαν συλλήβδην, χωρίς εξατομίκευση της ποινικής ευθύνης, ακόμη και για χρονικά διαστήματα κατά τα οποία ορισμένοι κατηγορούμενοι δεν βρίσκονταν καν στην Ελλάδα ή δεν είχαν οποιαδήποτε συμμετοχή στις πράξεις που τους αποδίδονταν. Παρά ταύτα, είχαν εκδοθεί εντάλματα σύλληψης εις βάρος όλων, χωρίς διάκριση ρόλων ή πράξεων. Ως προς την κατηγορία της συγκρότησης και ένταξης σε εγκληματική οργάνωση, το δικαστήριο δέχθηκε ότι δεν υπήρχε ούτε δομή ούτε ιεραρχική διάρθρωση που να θεμελιώνει την έννοια της εγκληματικής οργάνωσης. Τόνισε, μάλιστα, ότι δεν μπορεί να θεωρηθεί εγκληματική οργάνωση μια ομάδα επικοινωνίας στο Διαδίκτυο (WhatsApp), ακόμη κι αν αυτή χρησιμοποιείται για τον συντονισμό δράσεων στο πεδίο. Αντιθέτως, ο βασικός σκοπός της δραστηριότητας των κατηγορουμένων κρίθηκε ότι ήταν η παροχή ανθρωπιστικής βοήθειας.
Το δικαστήριο έκρινε ότι οι κατηγορίες αποδόθηκαν συλλήβδην – Ανάμεσα στους κατηγορουμένους και η Σύρια πρόσφυγας Σάρα Μαρντίνι, που η ζωή της έγινε ταινία στο Netflix.
Αντιστοίχως, ως προς τις πράξεις διευκόλυνσης μεταφοράς ή διευκόλυνσης εισόδου υπηκόων τρίτων χωρών στη χώρα, το δικαστήριο έκρινε ότι ο κύριος σκοπός των κατηγορουμένων ήταν ανθρωπιστικός και ότι η αναμονή στις ακτές για τη διάσωση ανθρώπινων ζωών δεν μπορεί να εκληφθεί ως διευκόλυνση παράνομης εισόδου. Σε κάθε περίπτωση, σημείωσε ο πρόεδρος του δικαστηρίου Βασίλης Παπαθανασίου, ουδείς από τους κατηγορουμένους επιχείρησε να ενεργήσει ώστε κάποιοι από τους μεταφερόμενους πρόσφυγες ή μετανάστες να αποφύγουν τον έλεγχο των ελληνικών αρχών.
Το δικαστήριο έκρινε επίσης ότι δεν αποδείχθηκε μεταφορά, καθώς δεν υπήρξε επικοινωνία των κατηγορουμένων με κυκλώματα διακινητών. Ακόμη και στην υποθετική περίπτωση που κάποιοι δεν ειδοποίησαν εγκαίρως τις Αρχές, επισήμανε ότι «δεν είχαν νομική υποχρέωση αποτροπής ή φύλαξης των συνόρων». Τέλος, αναφορικά με την κατηγορία της νομιμοποίησης εσόδων από εγκληματική δραστηριότητα, το δικαστήριο έκρινε ότι τα έσοδα της οργάνωσης ERCI ήταν νόμιμα και δεν συνδέονταν με καμία παραβατική πράξη. Με την ίδια απόφαση διατάχθηκε η επιστροφή των εγγυήσεων για τη Σάρα Μαρντίνι, τον Σον Μπάιντερ, τον Νάσο Καρακίτσο και τη Μαρίνα Αλέξου, καθώς και η άρση των κατασχέσεων και η απόδοση των κατασχεθέντων.
Το χρονικό
Η υπόθεση αφορούσε τη δράση της οργάνωσης ERCI και άλλων εθελοντικών σχημάτων στη Λέσβο κατά την περίοδο των μαζικών προσφυγικών αφίξεων, κυρίως από το 2018 και έπειτα. Η ακροαματική διαδικασία, που ξεκίνησε τον Δεκέμβριο, περιλάμβανε καταθέσεις αστυνομικών και λιμενικών, μαρτύρων υπεράσπισης, απολογίες των κατηγορουμένων και αγορεύσεις 12 συνηγόρων υπεράσπισης. Καθοριστική θεωρήθηκε η πρόταση του εισαγγελέα της έδρας, Δημήτρη Σμυρνή, ο οποίος είχε εισηγηθεί την απαλλαγή τους, επισημαίνοντας ότι δεν αποδείχθηκε ούτε εγκληματική οργάνωση ούτε διευκόλυνση εισόδου, καθώς η δράση των κατηγορουμένων εντασσόταν στην ανθρωπιστική αντιμετώπιση των μεταναστευτικών ροών.
Ο βασικός συνήγορος υπεράσπισης, Ζαχαρίας Κεσσές, δήλωσε μετά την ανακοίνωση της απόφασης: «Χρειάστηκαν 2.897 ημέρες για να αποδοθεί δικαιοσύνη και να καταπέσουν οι κατηγορίες. Ολοι οι συνήγοροι που έχουμε εργαστεί για αυτή την υπόθεση υποδεχτήκαμε την απόφαση με χαρμολύπη, διότι θεωρούμε ότι είναι ανεπίτρεπτο για το σύστημα απονομής ποινικής δικαιοσύνης τόσο τρανταχτές υποθέσεις να μην εκκαθαρίζονται νωρίτερα. Ας ελπίσουμε ότι με την απόφαση θα δοθεί ένα γενικότερο μήνυμα, ώστε όσοι χειρίζονται τέτοιες δικογραφίες να είναι πιο προσεκτικοί».
Χαρακτηριστική ήταν η ένταση του Γιάννη Ατζίδη, συνηγόρου υπεράσπισης και καθηγητή Νομικής στο ΑΠΘ στην αγόρευσή του: «Είναι δυνατόν το Disney Foundation που έκανε δωρεά στην ERCI να χρηματοδοτούσε παράνομες μεταναστευτικές ροές; Δυστυχώς πάσχουμε στην έρευνα, γιατί εισαγγελέας και ανακριτές, όχι μόνο δεν απέτρεψαν να φτάσει η υπόθεση στα δικαστήρια, αλλά την προώθησαν, κι έτσι εκτιθέμεθα διεθνώς ως χώρα, ελληνική Δικαιοσύνη και ελληνική Αστυνομία».
Συγκινημένη η Σάρα Μαρντίνι, η Σύρια πρόσφυγας που η ιστορία της αλλά και της αδελφής της Γιούσρα έγινε ταινία στη συνδρομητική πλατφόρμα Netflix, δήλωσε: «Το να σώζεις ανθρώπους δεν είναι έγκλημα. Αν είναι, τότε είμαστε όλοι εγκληματίες». Ο Νάσος Καρακίτσος ανέφερε ότι «η απόφαση αυτή δικαιώνει όλους τους εθελοντές, τους πρόσφυγες και τους μετανάστες, όχι μόνο εμάς», προσθέτοντας ότι «η στήριξη τόσων ετών ήταν σημαντική και μας έκανε οικογένεια». Από την πλευρά του, ο Σον Μπάιντερ τόνισε: «Χαίρομαι πολύ που δεν θα περάσω 20 χρόνια σε ελληνική φυλακή. Την ίδια ώρα, όμως, είμαι θυμωμένος που χρειάστηκαν τόσα χρόνια για να επιβεβαιωθεί το αυτονόητο. Η έρευνα και η διάσωση δεν είναι παράδοξη· είναι νομική απαίτηση της Ε.Ε. Επειτα από τόσα χρόνια διώξεων, όλο και λιγότεροι άνθρωποι επιλέγουν να γίνουν εθελοντές».
Οι διασώστες γιόρτασαν την απαλλαγή τους με ένα κρύο μπάνιο στη θάλασσα.
