«Τα τελευταία χρόνια βλέπουμε όλο και περισσότερα περιστατικά σχολικού εκφοβισμού και προσπαθούμε να μιλήσουμε γι’ αυτά και να τα χωρέσουμε, όσο μπορούμε, μέσα σε μια παγκόσμια ημέρα. Ομως, στη βιβλιοθήκη του σχολείου μας, αυτές οι εντάσεις λειαίνονται και σβήνουν. Ολα αυτά τα χρόνια, παρατηρώ ότι τη μεγαλύτερη συμμετοχή στη βιβλιοθήκη την έχουν μαθητές με την ταμπέλα του “δύσκολου”. Oταν, μετά από χρόνια, ρώτησα κάποιον από αυτούς τι ήταν για εκείνον η βιβλιοθήκη του σχολείου μας, απάντησε πως την έβλεπε σαν μια φωλιά: “το μόνο μέρος όπου ένιωθα ασφαλής, που ήξερα πως δεν θα έκανα κακό σε κανέναν, αλλά και δεν θα μου έκανε κανείς κακό”, μου είπε».
Ηταν πριν από 16 χρόνια όταν η εκπαιδευτικός Ελευθερία Καλούδη πήρε μετάθεση στο 43o Δημοτικό Σχολείο Ηρακλείου Κρήτης «Σπύρος Μουστακλής». Την πρώτη κιόλας μέρα, ο διευθυντής αποφάσισε να της αναθέσει την οργάνωση της σχολικής βιβλιοθήκης, καθήκον που κανείς μέχρι τότε δεν ήθελε να αναλάβει καθώς -όπως σήμερα η ίδια θυμάται – εκείνα τα χρόνια υπήρχε δυσπιστία απέναντι στη λειτουργία μίας τέτοιας βιβλιοθήκης: η αξιοποίησή της θεωρούνταν περισσότερο χάσιμο χρόνου και τροχοπέδη για την κάλυψη της σχολικής ύλης παρά όφελος για τα παιδιά.
«Οταν το 2010 ανέλαβα τη σχολική βιβλιοθήκη, θυμάμαι ότι είχε ελάχιστα βιβλία, παλιά και καθόλου ελκυστικά για τα παιδιά. Αρχισα να αγοράζω κάποια για να την εμπλουτίσω, αλλά όσα κι αν έπαιρνα δεν έφταναν για να καλύψουν τις ανάγκες. Είχα απευθυνθεί παντού: έστειλα επιστολές, ζήτησα βοήθεια από τον Σύλλογο Γονέων, αναζήτησα χορηγούς, αλλά μάταια», περιγράφει η εκπαιδευτικός στην «Κ».
«Θα θυμάμαι πάντα τον ενθουσιασμό των παιδιών που στόλιζαν τα βιβλία κάτω από το δέντρο, καθώς το δέμα έφτασε μια μέρα πριν κλείσουμε για τις διακοπές των γιορτών. Χάρη σε αυτήν τη χειρονομία, έμεινα στη θέση μου και πάλεψα τα επόμενα χρόνια»
Στα χρόνια που ακολούθησαν, η απογοήτευση μεγάλωνε, καθώς έβλεπε ότι η προσπάθειά της δεν έβρισκε ανταπόκριση. Ετοιμαζόταν, μάλιστα, να υποβάλει την παραίτησή της όταν τυχαία έμαθε για το Library4all, μία εθελοντική δράση που συγκεντρώνει και προσφέρει δωρεάν βιβλία σε σχολικές βιβλιοθήκες της Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης, δίνοντας τη δυνατότητα σε χιλιάδες παιδιά από άκρη σε άκρη της Ελλάδας να αποκτούν ισότιμη πρόσβαση στη γνώση. Εστειλε ένα email και πολύ σύντομα πήρε απάντηση. Η Ελένη Γερουλάνου, εμπνεύστρια και ιδρύτρια του Library4all, έγραφε πως είχε λάβει υπόψη το αίτημά της και -παρότι δεν υπήρχε η δυνατότητα να ανταποκριθεί άμεσα- θα επανερχόταν το συντομότερο.
«Πράγματι, τρεις μήνες αργότερα, στο σχολείο έφτασε μια κούτα γεμάτη καινούργια, υπέροχα βιβλία. Θα θυμάμαι πάντα τη χαρά και τον ενθουσιασμό των παιδιών που τα στόλιζαν κάτω από το δέντρο, καθώς το δέμα έφτασε μια μέρα πριν κλείσουμε για τις διακοπές των γιορτών. Χάρη σε αυτήν τη χειρονομία, έμεινα στη θέση μου και πάλεψα τα επόμενα χρόνια», περιγράφει η δασκάλα από την Κρήτη.
Στα 12 χρόνια λειτουργίας του Library4all, συνολικά 9.500 σχολεία από όλη τη χώρα και 344 φορείς έχουν ενισχυθεί με 1.080.000 βιβλία.
Από εκεί, ξεκίνησε μια διαδρομή που έφερε βραβεία, ευρωπαϊκά προγράμματα, συνεργασίες, αλλά -κυρίως- μια βιβλιοθήκη ζωντανή, ενταγμένη στην καθημερινότητα του σχολείου, με την ανάγνωση να γίνεται σταθερός πυλώνας της εκπαιδευτικής πρακτικής. Οχι ως συμπλήρωμα της ύλης, αλλά ως τρόπος να γνωρίσουν τα παιδιά τον εαυτό τους και τον κόσμο, να χτίσουν σχέσεις και να αποκτήσουν ένα σταθερό υπόβαθρο γνώσης και ενσυναίσθησης.
«Μια Ελλάδα με μεγάλες ανισότητες»
Στα 12 χρόνια λειτουργίας του Library4all, συνολικά 9.500 σχολεία από όλη τη χώρα και 344 φορείς έχουν ενισχυθεί με 1.080.000 βιβλία. Αυτό, σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία, σημαίνει ότι για περισσότερα από 492.000 παιδιά σε όλη την Ελλάδα έχουν αυξηθεί οι ευκαιρίες και η πρόσβαση στη γνώση, ενώ το ελληνικό Δημόσιο -όπως υποστηρίζει η οργάνωση- έχει εξοικονομήσει περίπου 10.800.000 ευρώ στην υποθετική περίπτωση που προμήθευε τις σχολικές βιβλιοθήκες με αυτά τα βιβλία.
«Ο “χάρτης αναγκών” που αποκαλύπτεται μέσα από το Library4all δείχνει μια Ελλάδα με μεγάλες ανισότητες. Σε περιοχές της Αττικής, στην περιφέρεια, στα νησιά και σε απομακρυσμένα χωριά, το βιβλίο δεν είναι δεδομένο. Υπάρχουν σχολεία χωρίς βιβλιοθήκες ή με ράφια που μένουν χρόνια “σκονισμένα”. Κι όμως, μέσα σε αυτές τις συνθήκες, συναντάμε φωτισμένους εκπαιδευτικούς που δεν παραιτούνται», σημειώνει η επικεφαλής της οργάνωσης, Ελένη Γερουλάνου.
Σήμερα, περισσότερα από 1.100 σχολεία βρίσκονται σε αναμονή, προκειμένου να ενισχυθούν με ποιοτικά παιδικά βιβλία.
Καθημερινά το Library4all δέχεται αιτήματα από όλη την Ελλάδα. Σήμερα, περισσότερα από 1.100 σχολεία βρίσκονται σε αναμονή, προκειμένου να ενισχυθούν με ποιοτικά παιδικά βιβλία. Σε μια προσπάθεια ταχύτερης συγκέντρωσής τους, η οργάνωση διοργανώνει κάθε χρόνο -για μία εβδομάδα- την εκστρατεία προσφοράς παιδικών βιβλίων bookwave που υλοποιείται σε συνεργασία με το Μουσείο Μπενάκη. Φέτος, η δράση ξεκινά στις 21 Ιανουαρίου στον χώρο του μουσείου και κατά τη διάρκειά της θα συγκεντρωθούν βιβλία τα οποία -όπως κάθε χρόνο- προέρχονται κυρίως από ιδιωτικά σχολεία, εταιρείες, εκδοτικούς οίκους, συγγραφείς και άλλους φορείς.
Κανένα κύμα δεν ξεκινά μεγάλο. Ενα μόνο βιβλίο μπορεί να γίνει το πρώτο βιβλίο ενός παιδιού.
«Το bookwave είναι μια συλλογική πράξη προσφοράς. Κάθε βιβλίο που προσφέρει ένα παιδί γίνεται μέρος ενός μεγαλύτερου κύματος αλληλεγγύης. Τα ίδια τα παιδιά που δωρίζουν τα βιβλία τους μαθαίνουν έμπρακτα την αξία της προσφοράς και ανακαλύπτουν πόσα μπορούν να καταφέρουν όταν τους δίνουμε χώρο να ενεργήσουν ως υπεύθυνοι και ενεργοί πολίτες», τονίζει η κ. Γερουλάνου προσθέτοντας τη σημασία της προσφοράς έστω κι ενός βιβλίου.
«Κανένα κύμα δεν ξεκινά μεγάλο. Ενα μόνο βιβλίο μπορεί να γίνει το πρώτο βιβλίο ενός παιδιού, το βιβλίο που θα το κάνει να αγαπήσει το διάβασμα ή απλώς αυτό που θα το κάνει να νιώσει ότι δεν είναι μόνο του».
Οσα δεν μετριούνται
Η Ελένη Γερουλάνου και η πολύτιμη ομάδα των εθελοντών της εισπράττουν, όλα αυτά τα χρόνια, τη χαρά και τον ενθουσιασμό παιδιών και εκπαιδευτικών που αναγνωρίζουν τη σημασία της δράσης.
«Μας έχουν βαφτίσει “νεράιδες των βιβλίων”, “βοηθούς του Αγιου Βασίλη”. Ενα παιδί ρώτησε τη δασκάλα του: “Κυρία, αυτό το βιβλίο θα μείνει στο σχολείο για να με περιμένει;”. Εκεί καταλαβαίνεις ότι δεν μιλάμε απλώς για υλικό, αλλά για εμπειρίες και συναισθήματα που αφήνουν το αποτύπωμά τους».
Το όραμα του Library4all είναι απλό και ριζοσπαστικό μαζί: να φτάσει η μέρα που δεν θα χρειάζεται πια. Που κάθε σχολείο θα διαθέτει μια ζωντανή, προσβάσιμη βιβλιοθήκη, με ενημερωμένα ράφια, βιβλιοθηκονόμο και σταθερή χρηματοδότηση.
Ανεκτίμητη αξία
Σε έναν κόσμο, ωστόσο, που κυριαρχείται από τη γρήγορη πληροφόρηση και τη διαρκή εναλλαγή, ρωτάμε την κ. Γερουλάνου τι σημαίνει για ένα παιδί να έχει πρόσβαση σε ένα φυσικό βιβλίο, σε έναν χώρο που το περιμένει στο σχολείο.
«Το φυσικό βιβλίο προσφέρει κάτι που η οθόνη δεν μπορεί εύκολα να αντικαταστήσει: χρόνο, συγκέντρωση, σύνδεση και παραμένει μοναδικό. Τα βιβλία και η γνώση είναι δημόσιο αγαθό και δικαίωμα, και οι βιβλιοθήκες είναι κάτι πολύ παραπάνω από ένα αποθετήριο βιβλίων και γνώσης. Είναι χώροι ζωντανοί. Είναι εκεί που χτυπά η καρδιά ενός σχολείου, όπως είχε πει και ο σπουδαίος βιβλιοθηκονόμος, ο αείμνηστος Κυριάκος Ντελόπουλος», απαντά και καταλήγει:
«Μέσα στη βιβλιοθήκη, όλα τα παιδιά είναι ίσα. Ακόμη και όσα δεν γνωρίζουν να διαβάζουν βρίσκουν ένα ασφαλές καταφύγιο, έναν χώρο που σέβεται αυτό που είναι και αυτό που ονειρεύονται να γίνουν».
