Τετάρτη απόγευμα, τα σοκάκια του Βοτανικού είναι σκοτεινά και ήσυχα, κάπου στο βάθος ακούγεται η φασαρία των αυτοκινήτων που κινούνται με ταχύτητα στην Ορφέως και στην Πέτρου Ράλλη. Από τα ανοιχτά παράθυρα ενός κτιρίου φτάνουν στ’ αυτιά μου μελωδικές φωνές, στην αρχή διστακτικές, σιγά σιγά πιο δυνατές και σίγουρες.
Καταλαβαίνω ότι βρήκα τον χώρο που φιλοξενεί τη χορωδία String Theory, την οποία εμπνεύστηκε το 2015 ο πιανίστας Γιώργος Πατεράκης, απόφοιτος του Ωδείου Αθηνών, της Βασιλικής Ακαδημίας του Λονδίνου και της Ακαδημίας της Βουδαπέστης, ο οποίος εργάστηκε ως πιανίστας για πολλά χρόνια στην Ελλάδα και στο εξωτερικό.
Στην πρόβα διακρίνουμε νεαρά άτομα, πολλούς μεταξύ 35 και 45 ετών και μερικούς ακόμα που πιθανολογούμε ότι διανύουν την έκτη και έβδομη δεκαετία της ζωής τους.
Είναι ημέρα πρόβας του τμήματος Performance και περίπου πενήντα άνθρωποι κάθονται ή στέκονται στην αίθουσα, περιμετρικά του πιάνου και του ίδιου του Γιώργου Πατεράκη, που συντονίζει με τη βοήθεια της σοπράνο Αντιγόνης Γκόγκη.
Διακρίνω νεαρά αγόρια και κορίτσια που δεν μοιάζουν πάνω από 20 ετών, μια πλειοψηφία που ηλικιακά κινείται μεταξύ 35 και 45 ετών και μερικούς ακόμα που πιθανολογώ ότι διανύουν την έκτη και έβδομη δεκαετία της ζωής τους, κάποιοι από αυτούς επαγγελματίες τραγουδιστές ή μουσικοί, άλλοι ερασιτέχνες με θητεία όμως σε χορωδίες.
Η σύνθεση
Αντίστοιχη είναι η ηλικιακή σύνθεση του τμήματος Repertoire, που επίσης κάνει μαθήματα μία φορά την εβδομάδα, με την καθοδήγηση του μαέστρου και της σοπράνο και τσελίστριας Ελις Κετεντζιάν, και αποτελείται κυρίως από αρχαρίους. Ανάμεσά τους ο κ. Γιόχαν, έμπορος λευκών ειδών, που αγαπούσε το τραγούδι από το σχολείο ακόμα, αλλά μόλις τα τελευταία τρία χρόνια αποφάσισε να κάνει μαθήματα φωνητικής και εδώ και λίγους μήνες εντάχθηκε στη χορωδία.
«Είχα μια πολύ συγκινητική εμπειρία», θυμάται, «που με οδήγησε σε αυτή την απόφαση. Η μητέρα μου, τα τελευταία χρόνια της ζωής της, έπασχε από άνοια. Μια μέρα που ήταν σε έντονη κρίση και δεν αναγνώριζε κανέναν, άρχισα να τραγουδάω, γιατί πάντα τραγουδούσαμε μαζί, και είδα ότι αυτό την ηρέμησε. Με άγγιξε πολύ αυτό το γεγονός και, όταν έχασα τη μητέρα μου, σκέφτηκα ότι ήταν η ώρα να ξεκινήσω τα μαθήματα». Και μάλιστα, από ό,τι ακούω στη διάρκεια της πρόβας, ο κ. Γιόχαν έχει αποδειχθεί και μεγάλο ταλέντο – του το αναγνωρίζει εγκάρδια και ο Γιώργος Πατεράκης στη διάρκεια του ολιγόλεπτου διαλείμματος.
«Σοβαρή η δουλειά»
Λίγο πιο εκεί στέκονται και συζητούν η κ. Λαμπριάνα και η κ. Ανδρομάχη, η πρώτη εκπαιδευτικός, η δεύτερη πληροφορικός. Και οι δύο έρχονται από την Παιανία για τις συναντήσεις της χορωδίας, καθώς εκτιμούν τη σοβαρότητα της δουλειάς που γίνεται.
«Δεν είναι παιχνίδι το μάθημα, θέλει διάβασμα, προετοιμασία και ταυτόχρονα σου δίνεται η δυνατότητα να εξελιχθείς», λένε η κ. Λαμπριάνα και η κ. Ανδρομάχη που έρχονται από την Παιανία.
Συμφωνούν ότι «δεν είναι παιχνίδι, είναι απαιτητικό το μάθημα και η πρόβα, θέλει διάβασμα, προετοιμασία και ταυτόχρονα σου δίνεται η δυνατότητα να εξελιχθείς, να καλλιεργήσεις τη φωνή σου». Η κ. Ανδρομάχη έχει ήδη αποφασίσει ότι θα συστήσει τη χορωδία και σε άλλους ανθρώπους που ακόμα διστάζουν να δοκιμάσουν την τύχη ή τις δυνατότητές τους στο τραγούδι.
Η Μαρία είναι επίσης εκπαιδευτικός, καινούργια στη χορωδία, και βρίσκεται ακόμα στη φάση της προσαρμογής. Είναι ένας άνθρωπος που αγαπάει τη μουσική αλλά δεν έχει ασχοληθεί ποτέ με αυτή, και παραδέχεται ότι «αυτό ακριβώς ήταν το κίνητρό μου, ότι απευθύνεται και σε ανθρώπους που δεν έχουν σχέση με τη μουσική».
Eχουν περάσει λίγες εβδομάδες που παρακολουθεί τις πρόβες και ομολογεί ότι «στην αρχή ήταν δύσκολο, μέχρι να καταλάβω τι γίνεται. Τελικά όμως, αν δεν ξέρεις τις νότες, είναι πιο εύκολο όταν είσαι σε μια ομάδα, γιατί μπορείς να ακολουθήσεις τους άλλους».
Εμαθε, μου λέει, την ύπαρξη της χορωδίας από το Facebook, της έστειλε μια φίλη της σχετική ανάρτηση και την αναζήτησε. Το ίδιο έκανε και η Σεμίνα, που εντυπωσιάστηκε από το βίντεο που μοιράστηκε η χορωδία στο Instagram, συν το γεγονός ότι γνώριζε τη μουσική διαδρομή του Γιώργου Πατεράκη, τον οποίο εκτιμά πολύ.
Ημερομηνίες-κλειδιά
Η String Theory ξεκίνησε το 2012 ως ένα μικρό μουσικό σχήμα με τον Γιώργο Πατεράκη, τη Μαρία Πλουμή και τον Αργύρη Μπακιρτζή και μετεξελίχθηκε σε χορωδία το 2015, με αφορμή μαθήματα και σεμινάρια που έκανε ο μαέστρος στο Baumstrasse έπειτα από πρόσκληση της Μάρθας Φριντζήλα.
«Εκείνη την περίοδο», θυμάται ο Γιώργος Πατεράκης, «με είχε κουράσει η σολιστική ζωή. Ημουν για πολλά χρόνια πιανίστας, έπαιζα σε ορχήστρες, έδινα ρεσιτάλ, αλλά κάποια στιγμή ήρθε το πλήρωμα του χρόνου και χόρτασα πια αποδοχή, έφυγε η ανασφάλεια που με έκανε να αναζητώ την επιβεβαίωση, αναζητούσα να κάνω κάτι άλλο με αυτή τη μουσική που γνώριζα τόσο καλά. Εκανα κάποια σεμινάρια σχετικά με τη μουσική, την ιστορία της, τη σύνδεση με την ευρωπαϊκή ιστορία. Στο τέλος κάθε σεμιναρίου ζητούσα από τους συμμετέχοντες να τραγουδήσουν, ώστε να γνωρίσουν τις διάφορες μουσικές φόρμες. Αρχικά αυτό διαρκούσε περίπου μισή ώρα, μετά η μισή έγινε μία και κάπως έτσι δημιουργήθηκε η χορωδία».
Συνύπαρξη ετερόκλητων ανθρώπων που λειτουργούν σαν μια γροθιά
Αυτή η συνύπαρξη ετερόκλητων ανθρώπων, που για άλλους θα αποτελούσε πρόβλημα, για τον Γιώργο Πατεράκη είναι ένα σύνολο άπειρων δυνατοτήτων. «Αυτοί οι τόσο ετερόκλητοι άνθρωποι με κάποιο τρόπο έχουν αποκτήσει το αντανακλαστικό της αυτοπειθαρχίας και είναι πολύ συγκεντρωμένοι στο να πετύχουν. Συνήθως έχουμε μεγάλες ομάδες ανθρώπων που δεν μπορούν να συνεννοηθούν μεταξύ τους, ενώ στις ομάδες μας, τους είδες, ήταν όλοι πολύ δοτικοί, πολύ συγκεντρωμένοι, χωρίς φόβητρο ή λόγο, για χάρη αυτού που κάνουν, για να πετύχει. Και είναι πολύ συγκινητικό να υπάρχει σε μια τέτοια χαοτική κοινωνία κάτι που είναι συντεταγμένο, χωρίς κανένα κέρδος, απλώς για το amour de faire. Νιώθω χαρά κάθε φορά που πηγαίνω».
Πρόκειται πια για μια κουλτούρα που έχει εδραιωθεί στην ομάδα και, αν κάποιος δεν την έχει, δεν αντέχει και φεύγει, λέει. Η κ. Βασιλική είναι συνταξιούχος εκπαιδευτικός και είναι πια δέκα χρόνια στη χορωδία, σχεδόν από την αρχή – και μάλιστα συμμετέχει και στις δύο ομάδες, παλιότερα κάνοντας τη διαδρομή από την Αγία Παρασκευή, τώρα πια από τη Νέα Φιλαδέλφεια.
Το τμήμα Performance προετοιμάζει κομμάτια του κλασικού ρεπερτορίου, ενώ το τμήμα Repertoire ερμηνεύει από τη «Λιλιπούπολη» μέχρι αναγεννησιακή, βαλκανική και ελληνική πολυφωνία.
Eψαχνε ένα χόμπι, λέει, και τελικά βρήκε μια μεγάλη παρέα, με την οποία, εκτός από μαθήματα, κάνει εκδρομές, βόλτες και εξόδους. «Ναι, έχουμε συνδεθεί πια και είμαστε μια παρέα», επιβεβαιώνει η κ. Κατερίνα, που σημειώνει ότι εκτιμά πολύ τη διδασκαλία του μαέστρου και, ύστερα από τρία χρόνια στη χορωδία, βλέπει πόσο εξελίσσεται και η ίδια αλλά και το σύνολο.
Το τμήμα Performance προετοιμάζει κομμάτια του κλασικού ρεπερτορίου, δουλεύοντας κάποιες φορές και σε υποομάδες, νότα νότα, μέρος μέρος, κάνοντας επαναλήψεις ξανά και ξανά, από την αρχή και ξανά από την αρχή – ούτε ξέρω πόσες φορές άκουσα τον Γιώργο Πατεράκη να τους σταματά, να τους παροτρύνει, να τους κάνει παρατηρήσεις. Το ίδιο συμβαίνει φυσικά και στο τμήμα Repertoire, που ερμηνεύει από τα υπέροχα τραγούδια της «Λιλιπούπολης» και μουσική από τον κινηματογράφο –«Τοπ Καπί» του Μάνου Χατζιδάκι ή το σάουντρακ του «Grease»– μέχρι αναγεννησιακή, βαλκανική και ελληνική πολυφωνία.
Η ετήσια παράσταση της String Theory περιγράφεται κατά κανόνα ως «εξαιρετική» τόσο από τους χορωδούς όσο και από το κοινό. Φέτος έχει προγραμματιστεί στις 12 Ιουνίου, με τίτλο «Μπαρόκ», στο Ωδείο Αθηνών, σε συνεργασία με τον Δημήτρη Κούντουρα, εμπνευστή του Κέντρου Παλαιάς Μουσικής του Ωδείου Αθηνών και του συνόλου ExSilentio, τον τενόρο Χρήστο Κεχρή και τη μεσόφωνο Θεοδώρα Μπάκα, ενώ παλιότερα έχει παρουσιάσει τη δουλειά της στο Μουσείο της Ακρόπολης, στο ΠΛΥΦΑ, στο Baumstrasse, στην Ακαδημία Πλάτωνος.
Στη διάρκεια του χρόνου πραγματοποιεί επίσης πολλές εμφανίσεις με κοινωνικό πρόσημο, σε ιδρύματα, γηροκομεία, νοσοκομεία, φυλακές, αλλά και ηχογραφήσεις. Επιθυμία όλων είναι η ορχήστρα να αποκτήσει έναν δικό της χώρο, καθώς όσο μεγαλώνει αναγκάζονται να στριμώχνονται στα τετραγωνικά που τους φιλοξενούν τώρα – καθώς φαίνεται το όνειρό τους είναι στην τελική ευθεία να πραγματοποιηθεί τους επόμενους μήνες.
Τελικά φαίνεται ότι ο Γιώργος Πατεράκης κατόρθωσε αυτό που επιθυμούσε όταν η String Theory πρωτοσχηματίστηκε: «Σκεφτόμουν ότι η κλασική μουσική, μια μουσική πλούσια, πολύχρωμη, εκφραστική, δεν έπρεπε να είναι προνόμιο λίγων, να είναι ντίβα. Αυτό το εγχείρημα λοιπόν ήταν να προσπαθήσω να κάνω πιο διαθέσιμο ένα πολύ σπουδαίο προϊόν που έχει κακοχαρακτηριστεί και κακοπαιχτεί πολύ στην Ελλάδα».
