Απέμεναν ακόμη λίγες ώρες μέχρι τη δύση του ηλίου στις 26 Δεκεμβρίου όταν μια ομάδα έξι ατόμων, αποτελούμενη από έναν οδηγό βουνού και έμπειρους ορειβάτες, έφτασε στα Βαρδούσια Ορη για να συνδράμει εθελοντικά στην επιχείρηση αναζήτησης. Μέχρι εκείνη τη στιγμή γνώριζαν ότι τρεις άνδρες είχαν εξαφανιστεί κατά την απόπειρά τους να ανέβουν στην κορυφή του Κόρακα το πρωί των Χριστουγέννων.
Στελέχη της ΕΜΑΚ είχαν ήδη ψάξει νωρίτερα για ίχνη τους χωρίς αποτέλεσμα. Είχαν ακολουθήσει τις πατημασιές των αγνοουμένων μέχρι το σημείο όπου εκείνες διακόπτονταν απότομα. Οπως έκριναν οι πυροσβέστες, η περιοχή είχε σαρωθεί από μια μεγάλη χιονοστιβάδα. Είχε πυκνή ομίχλη, η ορατότητα ήταν πλέον περιορισμένη, δεν είχαν βρει ακόμη κάποιο σημάδι στο πεδίο.
«Αποφασίσαμε να ανέβουμε και εμείς για να δούμε εάν θα μπορούσαμε να εντοπίσουμε κάτι», λέει στην «Κ» ο Γιάννης Κωνσταντάκης, οδηγός βουνού και μέλος της εθελοντικής ομάδας που είχε μόλις βρεθεί στα Βαρδούσια. Τους ακολούθησαν σε αυτή τη νέα αναζήτηση και κάποια άλλα άτομα της ΕΜΑΚ. «Ξεμακρύναμε κάπως από εκείνους για να προλάβουμε το τελευταίο φως. Φτάνοντας στο σημείο είδαμε τη χιονοστιβάδα, είχε μεγάλο μήκος. Παντού συντρίμμια», προσθέτει. Ωσπου ένα από τα μέλη της εθελοντικής ομάδας εντόπισε την άκρη μιας μπότας. Εξείχε λίγο στο χιονισμένο τοπίο.
Οι ράβδοι ανίχνευσης
Οπως περιγράφει στην «Κ» ο κ. Κωνσταντάκης, χρησιμοποίησαν τότε τις ράβδους ανίχνευσης (τρίμετρα κοντάρια που θυμίζουν μπανέλα από αντίσκηνο) για να βρουν τους αγνοουμένους. Τις έμπηξαν στο χιόνι για να καταλάβουν με την αίσθηση εάν από κάτω βρίσκονταν βράχια, κάποιο σακίδιο ή ανθρώπινο σώμα. Μέσα σε περίπου 20 λεπτά εντόπισαν με αυτόν τον τρόπο τρεις ανθρώπους. Ηταν εμφανές ότι δεν ήταν ζωντανοί.
Οι δύο αγνοούμενοι ήταν θαμμένοι κάτω από ένα μέτρο χιόνι και ο τρίτος κάτω από 60 πόντους, αναφέρει στην «Κ» ο Γιάννης Κωνσταντάκης, οδηγός βουνού, ο οποίος συμμετείχε στην επιχείρηση.
Οπως λέει ο έμπειρος οδηγός βουνού, οι δύο αγνοούμενοι ορειβάτες ήταν θαμμένοι κάτω από ένα μέτρο χιόνι και ο τρίτος κάτω από 60 πόντους. Ηταν σε κοντινή απόσταση μεταξύ τους. Οι εθελοντές διασώστες έβγαλαν φωτογραφίες για λόγους τεκμηρίωσης και περίμεναν να τους προσεγγίσουν και τα μέλη της ΕΜΑΚ. Με τη βοήθειά τους έπειτα ολοκλήρωσαν το σκάψιμο στο χιόνι και ανέσυραν τις σορούς.
Μέχρι εκείνη τη στιγμή γνώριζαν ότι οι αγνοούμενοι ήταν τρεις άνδρες. Αυτή ήταν η αρχική πληροφορία που είχε δοθεί στις Αρχές από την προηγούμενη ημέρα. Η επικοινωνία ακόμη και μέσω ασυρμάτου ήταν δυσχερής στο συγκεκριμένο σημείο. Ωστόσο, τότε, οι εθελοντές και τα μέλη της ΕΜΑΚ ενημερώθηκαν ότι μαζί με τους τρεις άνδρες βρισκόταν και μία γυναίκα. Συνέχισαν το ψάξιμο με τις ράβδους και λίγα λεπτά αργότερα βρήκαν ακόμη μία σορό. Τα τέσσερα θύματα εντοπίστηκαν σε 2.200 υψόμετρο. Είχαν κατευθυνθεί εκεί από τις Κοπρισιές, όπως συνηθίζεται, για να ανέβουν έπειτα στην κορυφή του Κόρακα.
Είχε πλέον νυχτώσει, δεν κρίθηκε πρόσφορη κάποια άμεση προσπάθεια μεταφοράς τους. Ακολούθησε σύσκεψη των αρμόδιων υπηρεσιών και των εθελοντών στο χωριό Αθανάσιος Διάκος και στάλθηκε επίσημο αίτημα από τις αστυνομικές αρχές προς την Ελληνική Ομοσπονδία Ορειβασίας – Αναρρίχησης και το Σωματείο Ελλήνων Οδηγών Βουνού με το οποίο ζητήθηκε η συνδρομή τους στο πεδίο και την επόμενη ημέρα.
Μέλη της ορειβατικής κοινότητας επισημαίνουν ότι δεν ευσταθούν όσα ακούστηκαν για αποπροσανατολισμό ή ότι έπεσαν σε χιονοθύελλα – Από ασφυξία ο θάνατός τους σύμφωνα με τα πρώτα ευρήματα.
Αποφασίστηκε να παραληφθούν οι νεκροί από ελικόπτερο, επειδή όμως ουδείς μπορούσε να εγγυηθεί ότι θα ήταν εφικτή η εναέρια επιχείρηση, από νωρίς το πρωί του Σαββάτου βρέθηκαν στο σημείο ξανά έμπειροι ορειβάτες και μέλη της ΕΜΑΚ, έτοιμοι σε περίπτωση που χρειαζόταν να εφαρμόσουν κάποιο εναλλακτικό σχέδιο για τη μεταφορά.
«Με κομμένη την ανάσα»
«Μέχρι και την τελευταία στιγμή παρακολουθούσαμε με κομμένη την ανάσα εάν το ελικόπτερο θα τα κατάφερνε», λέει ο κ. Κωνσταντάκης. Το πεδίο δεν ήταν δύσκολο, αλλά πάντα σε αυτές τις επιχειρήσεις κανείς δεν ξέρει ποια θα είναι η έκβαση. Θα υπάρχει διαθέσιμο πτητικό μέσο, θα μπορεί να προσεγγίσει, θα είναι εξοπλισμένο με όλα όσα χρειάζονται ανάλογα με τις ανάγκες κάθε περίστασης; Σύμφωνα με τις μαρτυρίες, αρχικά το ελικόπτερο των Ενόπλων Δυνάμεων παρέλαβε ένα θύμα και έφυγε για ανεφοδιασμό. Οταν επέστρεψε, ο πιλότος κατόρθωσε να το κρατήσει σε αιώρηση όσο χρειαζόταν ώστε να παραλάβει και τα υπόλοιπα τρία θύματα. Σύμφωνα με τα πρώτα ιατροδικαστικά ευρήματα, ο θάνατος των τεσσάρων ορειβατών φαίνεται ότι προήλθε από ασφυξία.
Τι μπορεί να συνέβη στις πλαγιές των Βαρδουσίων; Για την ώρα γίνονται μόνο εκτιμήσεις. Ωστόσο, όπως επισημαίνουν μέλη της ορειβατικής κοινότητας, δεν ευσταθούν όσα ακούστηκαν για αποπροσανατολισμό των τεσσάρων θυμάτων ή ότι έπεσαν σε χιονοθύελλα. Το πρωί της απόπειράς τους είχε καλό καιρό. Είχαν προηγηθεί, όμως, χιονοπτώσεις, είχε δημιουργηθεί ένα συνεκτικό στρώμα χιονιού πάνω σε ένα λεπτό αδύναμο στρώμα και από κάτω υπήρχε παγωμένο χιόνι.
«Ηταν χιονοστιβάδα πλάκας, που είναι οι πιο επικίνδυνες», παρατηρεί ο κ. Κωνσταντάκης. Δεν είναι ακόμη απολύτως ξεκάθαρο πώς ενεργοποιήθηκε η χιονοστιβάδα. Εκτιμάται ότι επέδρασε το πέρασμα των τεσσάρων ατόμων από το σημείο. Η κατάρρευση του αδύναμου στρώματος διαδόθηκε έπειτα σε όλη την πλαγιά και μετακινήθηκε ένα μεγάλο κομμάτι, παρότι όπως αναφέρουν μέλη της ορειβατικής κοινότητας στην «Κ» το συγκεκριμένο σημείο έχει οριακή κλίση για να δώσει τόσο μεγάλη χιονοστιβάδα. «Δεν ξέρω πόσο εύκολο θα ήταν να αντιληφθούν τον κίνδυνο», λέει ο κ. Κωνσταντάκης.
Σύμφωνα με όλα όσα έχουν γίνει γνωστά, τα τέσσερα θύματα είχαν παραστάσεις από βουνά και ορειβατική εμπειρία. «Πλέον όλο και περισσότεροι άνθρωποι ανεβαίνουν στα ελληνικά βουνά, όπως παντού στον κόσμο. Ακόμη και σε προηγμένες αλπινιστικά χώρες, αντίστοιχα ατυχήματα συμβαίνουν», επισημαίνει ο οδηγός βουνού.
Στον Χελμό
Το 2022, τρεις κάτοικοι Πατρών, ιδιαίτερα έμπειροι ορειβάτες και αναρριχητές, σκοτώθηκαν από χιονοστιβάδα στον Χελμό. Τότε, στην επιχείρηση εντοπισμού τους συμμετείχε και ο οδηγός βουνού Νίκος Λαζανάς. Μεταξύ των νεκρών ορειβατών υπήρχαν και φίλοι του. «Ηταν πολύ κακή στιγμή», είχε δηλώσει στην «Κ» μετά την ανεύρεση.
Είχε εξηγήσει ότι ενώ το βουνό ήταν παγωμένο, σε εκείνο το σημείο φαινόταν να είχε στοιβάξει ο αέρας χιόνι κατά τις ημέρες προ του δυστυχήματος. «Είχε δημιουργήσει ένα στρώμα φρέσκου χιονιού πάνω σε ένα στρώμα παγωμένου χιονιού, το οποίο είναι εύκολο να ολισθήσει», είχε πει. «Σαν να πάρεις ένα βιβλίο με γυαλιστερό εξώφυλλο, να τοποθετήσεις πάνω ένα κομμάτι χαρτί και να το σηκώσεις, θα γλιστρήσει μόνο του». Η ιατροδικαστική εξέταση για τα θύματα στον Χελμό έδειξε ως αιτία θανάτου πολλαπλές κακώσεις εξαιτίας της πτώσης από μεγάλο ύψος.
