Την έγκριση των ειδικών περιβαλλοντικών μελετών που αφορούν τα νέα εθνικά θαλάσσια πάρκα στο νότιο Αιγαίο και στο Ιόνιο ανακοίνωσε χθες το υπουργείο Περιβάλλοντος. Με τα δύο νέα εθνικά πάρκα, η ίδρυση των οποίων θα ολοκληρωθεί όταν εγκριθούν τα σχετικά νομικά κείμενα από το Συμβούλιο της Επικρατείας (ΣτΕ), δημιουργούνται δύο πολύ εκτεταμένες θαλάσσιες προστατευόμενες περιοχές, στις οποίες θα τεθούν περιορισμοί στην αλιεία και στις άλλες ανθρώπινες δραστηριότητες, με σκοπό τη διατήρηση και την αποκατάσταση της μοναδικής βιοποικιλότητάς τους. Η κατάρτιση και η έγκριση των μελετών ολοκληρώθηκαν σε χρόνο-ρεκόρ, αντίθετα με τις μελέτες που αφορούν τις υπόλοιπες προστατευόμενες περιοχές της χώρας.
Με ταχείς ρυθμούς
Η θέσπιση δύο εθνικών θαλάσσιων πάρκων, ένα στο Αιγαίο και ένα στο Ιόνιο, είναι δίχως αμφιβολία η σημαντικότερη κίνηση για την προστασία του περιβάλλοντος που έχει γίνει στη χώρα μας τις τελευταίες δύο δεκαετίες.
Το φιλόδοξο σχέδιο ανακοινώθηκε από τον ίδιο τον πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη στο 9ο Διεθνές Συνέδριο για τους Ωκεανούς που πραγματοποιήθηκε την άνοιξη του 2024 στην Αθήνα. Λόγω του πολιτικού βάρους που δόθηκε στην υπόθεση, τόσο η εκπόνηση των μελετών όσο και τα διαδικαστικά «έτρεξαν» με ταχείς ρυθμούς: οι μελέτες ολοκληρώθηκαν και δόθηκαν σε δημόσια διαβούλευση τον φετινό Ιούλιο και εγκρίθηκαν χθες.
Ως προς την προετοιμασία, ώστε με τη θέσπισή τους τα δύο πάρκα να λειτουργούν και να μην είναι μόνο «στα χαρτιά», το υπουργείο Ενέργειας υποστήριξε ότι «η θεσμοθέτηση των δύο πάρκων θα μας βρει επιχειρησιακά έτοιμους», διευκρινίζοντας ότι έχουν εξασφαλιστεί 33 νέες θέσεις προσωπικού για δύο πάρκα που θα προκηρυχθούν μέσω ΑΣΕΠ τους επόμενους μήνες. Η πρόσκληση θα αφορά μόνο τους επιτυχόντες του ΑΣΕΠ του περασμένου Ιουλίου, ώστε η πρόσληψη να γίνει μέσα στο 2026.
Αυτό, πάντως, που λείπει ώστε το προσωπικό των νέων (και των παλαιών) εθνικών πάρκων να έχει ουσιαστικό ρόλο στη φύλαξη είναι να δοθούν σε αυτό προανακριτικά καθήκοντα (δηλαδή να πραγματοποιούν ελέγχους και να συλλαμβάνουν τους παραβάτες), όπως οι δασικοί υπάλληλοι. Σήμερα έχουν τη δυνατότητα να επιβάλλουν διοικητικά πρόστιμα, όπως οι θηροφύλακες.
Με την ίδρυση των δύο νέων εθνικών πάρκων δημιουργούνται δύο πολύ εκτεταμένες θαλάσσιες προστατευόμενες περιοχές, στις οποίες θα τεθούν περιορισμοί στην αλιεία και στις άλλες ανθρώπινες δραστηριότητες.
Επίσης, για τη σωστότερη διοίκηση και επιτήρηση των δύο εθνικών πάρκων θα δημιουργηθούν δύο νέα παραρτήματα του ΟΦΥΠΕΚΑ (του οργανισμού που είναι υπεύθυνος για τις προστατευόμενες περιοχές) στη Μήλο και στην Αμοργό για το πάρκο του νότιου Αιγαίου. Και θα προστεθεί στα παραρτήματα του ΟΦΥΠΕΚΑ στη Ζάκυνθο και στην Κεφαλονιά ακόμη ένα στα Κύθηρα, για το πάρκο του Ιονίου.
Καθυστερήσεις
Αντίθετα με τα πάρκα στο Αιγαίο και στο Ιόνιο, στην υπόλοιπη Ελλάδα η υπόθεση των ειδικών περιβαλλοντικών μελετών (ΕΠΜ) εξακολουθεί να καθυστερεί: οι 11 ομάδες μελετών (23 ΕΠΜ) που θα καλύψουν τις 446 περιοχές Natura 2000 ανατέθηκαν σε μελετητικά γραφεία στις αρχές του 2019 με προθεσμία ολοκλήρωσης 2,5 ετών. Εξι χρόνια μετά δεν έχει εκδοθεί ούτε ένα προεδρικό διάταγμα: μόνο ένα, αυτό που αφορά την προστατευόμενη περιοχή στη Γυάρο, έχει κατατεθεί από το καλοκαίρι στο Συμβούλιο της Επικρατείας, χωρίς το ΣτΕ να έχει ακόμη απαντήσει στο ΥΠΕΝ.
Οι υπόλοιπες μελέτες βρίσκονται σε διάφορα στάδια. Από τις συνολικά 23 μελέτες, μόνο οι δέκα έχουν εγκριθεί, ενώ οι υπόλοιπες 13 εξακολουθούν να εκκρεμούν. Σύμφωνα με πληροφορίες, μέσα στο επόμενο διάστημα θα εγκριθούν ακόμη δύο, οι οποίες αφορούν τις κεντρικές και βόρειες Κυκλάδες.
Η καθυστέρηση έχει μεγάλες επιπλοκές σε κάποιες περιπτώσεις, όπως το εθνικό πάρκο Δέλτα Αξιού – Λουδία – Αλιάκμονα. Η περιοχή έμεινε το καλοκαίρι του 2018 χωρίς προστασία, αφού έληξαν οι περιορισμοί που είχαν θεσπιστεί το 2018 (ως προσωρινή λύση, αφότου το ΣτΕ απέρριψε για πολλοστή φορά ως ελλιπές το σχέδιο προεδρικού διατάγματος που της κατέθεσε το ΥΠΕΝ).
Το ΥΠΕΝ ενέκρινε προ μηνών τη νέα ΕΠΜ της περιοχής και υποστήριξε ότι αυτή έχει ισχύ (δεσμεύει τις αποφάσεις του κράτους), παρότι δεν έχει ακόμη θεσπιστεί με προεδρικό διάταγμα, προκειμένου να «προλάβει» την αδειοδότηση νέων δραστηριοτήτων μέσα στο πάρκο, σε περιοχές όπου αυτές απαγορεύονταν.
