Σε έντονο κλίμα διεξήχθη σήμερα η εξέταση του ανθρώπου-κλειδί («κρεοπώλης») στην υπόθεση των παράνομων παρακολουθήσεων στο Μονομελές Πλημμελειοδικείο της Αθήνας. «Δεν ξέρω, δεν θυμάμαι, δεν ασχολήθηκα», ήταν οι συνήθεις απαντήσεις του Α.Κ., στο όνομα του οποίου εκδόθηκε η προπληρωμένη κάρτα με την οποία φέρεται να πληρώθηκε το μολυσμένο μήνυμα με παραλήπτη τον πρόεδρο του ΠΑΣΟΚ Νίκο Ανδρουλάκη και άλλα 25 άτομα.
Το δικαστήριο, μετά την ολοκλήρωση της κατάθεσής του, απόφασισε να ζητήσει από το πιστωτικό ίδρυμα που εξέδωσε την συγκεκριμένη κάρτα την αναλυτική κίνησή της για τα έτη 2019-2024, ενώ επισημάνθηκε στον μάρτυρα –που δεν βρισκόταν στην αρχική λίστα αλλά κλήθηκε από το δικαστήριο– πως μπορεί να βρεθεί στη θέση του κατηγορούμενου.
Ο μάρτυρας υποστήριξε ότι η επίμαχη προπληρωμένη κάρτα του είχε δοθεί ως «δώρο» από εταιρεία κινητής τηλεφωνίας το 2010, χωρίς ο ίδιος να την ενεργοποιήσει ποτέ ή να ασχοληθεί περαιτέρω με αυτήν. Ισχυρίστηκε ότι δεν έλαβε ποτέ PIN, δεν του ήρθε ανανέωση και ότι οι φάκελοι που κατά καιρούς έφταναν στο σπίτι του από την εταιρεία ήταν –κατά δήλωσή του– καθαρά διαφημιστικοί και παρέμεναν κλειστοί.
Αίσθηση προκάλεσε η στάση αδιαφορίας του μάρτυρα, που περιέγραψε πως ακόμη κι όταν ενημερώθηκε από δημοσιογράφο ότι το όνομά του εμπλέκεται στην υπόθεση των υποκλοπών, δεν κατάφερε –όπως είπε– να λάβει επίσημα στοιχεία για την κίνηση της κάρτας, ενώ δεν επέμεινε περαιτέρω όταν, κατά τους ισχυρισμούς του, η τράπεζα «του έκλεισε την πόρτα».
Πρόεδρος: Οι απολαβές σας είναι μέσω της δουλειάς σας;
Μάρτυρας: Ναι.
Πρόεδρος: Καταβάλλεται μέσω τράπεζας ο μισθός; Κάνετε χρήση κάρτας;
Μάρτυρας: Ναι.
Πρόεδρος: Εχετε προμηθευτεί άλλη κάρτα;
Μάρτυρας: Ναι, μου είχε στείλει η cosmote μία δώρο επειδή ήμουν καλός συνδρομητής, το 2010. Για να την ενεργοποιήσω έπρεπε να μου στείλει ένα pin που δεν έλαβα ποτέ.
Πρόεδρος: Δεν σας ήρθε ανανέωση;
Μάρτυρας: Οχι ποτέ.
Πρόεδρος: Κάθε πότε σας ερχόταν φάκελος από την Cosmote;
Μάρτυρας: Κάθε 2-3 χρόνια. Ηταν διαφημιστικός φάκελος, δεν τον άνοιγα ποτέ. Eνας δημοσιογράφος (Τέλλογλου) μου είπε ότι έχουν γίνει υποκλοπές με κάρτα που είναι στο όνομά μου. Ζήτησα την κίνηση της κάρτας, δεν μου την έδωσαν ποτέ. Mου έστειλαν ένα email που είχε ένα διαφημιστικό της τράπεζας και τίποτα παραπάνω.
Οι απαντήσεις του, ωστόσο, προκάλεσαν έντονες αντιδράσεις από την έδρα. Ο πρόεδρος και ο εισαγγελέας αμφισβήτησαν την αξιοπιστία των ισχυρισμών του, επισημαίνοντας επανειλημμένα ότι η κάρτα στο όνομά του δεν θα μπορούσε να ενεργοποιηθεί χωρίς διαδικασίες και κωδικούς που σχετίζονται με τον ίδιο. Σε αρκετά σημεία, μάλιστα, του κατέστη σαφές ότι, με βάση τα στοιχεία, δεν αποκλείεται να βρεθεί ακόμη και στη θέση του κατηγορουμένου.
Πρόεδρος: Πότε είδατε τελευταία φορά την κάρτα;
Μάρτυρας: Oταν μου την στείλανε. Eψαξα να τη βρω. Δεν τη βρήκα πουθενά.
Πρόεδρος: Δεν την ενεργοποιήσατε;
Μάρτυρας: Δεν ασχολήθηκα ποτέ.
Πρόεδρος: Μήπως σας ζήτησε κάποιος να τον διευκολύνετε να του δώσετε την κάρτα;
Μάρτυρας: Οχι.
Πρόεδρος: Το ξέρετε ότι θα μπορούσατε να είστε κατηγορούμενος, είστε συνεργός αυτή τη στιγμή με βάση τα στοιχεία;
Μάρτυρας: Αυτό δεν το γνώριζα ότι είμαι συνεργός.
Πρόεδρος: Προφανώς είστε.
Μάρτυρας: Μου είπε ότι έχουν γίνει καταθέσεις στην Αγία Παρασκευή που εγώ δεν ζούσα ποτέ προς τα εκεί, είμαι στα νότια προάστια.
Πρόεδρος: Αυτή η κάρτα είναι στο όνομά σας και πρεπει να βάλετε κωδικούς pin που εσείς έχετε.
Μάρτυρας: Εγώ δεν έλαβα κανένα pin.
Πρόεδρος: Πώς ενεργοποιήθηκε τότε;
Μάρτυρας: Δεν ξέρω.
Πρόεδρος: Εχετε κανένα πρόσωπο κοντά σας να σχετίζεται με την υπόθεση;
Μάρτυρας: Οχι.
Ο πρόεδρος και ο εισαγγελέας επέμεναν στον μάρτυρα γιατί δεν έψαξε να βρει τι έγινε με την κάρτα του. «Μου είπαν ότι κάποιος τη βρήκε και την ενεργοποίησε, άκουσα για 500 ευρώ, 20 ευρώ, κάτι μικροποσά. Εχω λογαριασμό μισθοδοσίας στην Εθνική πριν 15 χρόνια. Είναι άδειος», επανέλαβε ο μάρτυρας.
Πρόεδρος: Δεν θέλετε να μάθατε τι έχει γίνει με την κάρτα σας;
Μάρτυρας: Οχι για αυτό και δεν ασχολήθηκα όταν η Εθνική μου έκλεισε την πόρτα. Η τράπεζα τις φορές που πήγα μου είπε “εμείς δεν είμαστε αρμόδιοι”. Και μου είπε ότι πρέπει να πάω στα κεντρικά, που εκεί μόνο τηλεφωνικά γίνεται. Εχω χαρτί μόνο με τη μήνυση που μου έχει γίνει από Ανδρουλάκη και Κουκάκη. Εγώ κλήθηκα ως μάρτυρας. Εγώ έχω κάνει αντιμήνυση.
Η έδρα στάθηκε και σε λεπτομέρειες της καθημερινότητας του μάρτυρα, όπως το γεγονός ότι δεν υπάρχει το ονοματεπώνυμό του στο κουδούνι της κατοικίας του, στοιχείο που σχολιάστηκε δηκτικά από τον πρόεδρο ως ένδειξη ότι «καλύπτει τα νώτα του».
Πρόεδρος: Καλύπτετε τα νώτα σας. Δεν έχετε στο κουδούνι το όνομά σας!
Μάρτυρας: Η αστυνομία ξέρει πού δουλεύω και πού μένω.
Πρόεδρος: Εσείς είπατε ότι την κάρτα αυτήν την αφήσατε παράμερα, έχει διαρρηχθεί το σπίτι σας;
Μάρτυρας: Οχι. Κατά καιρούς έβαζα καθαρίστριες και έφευγα. Για να χαθεί η κάρτα μπορεί να είχε γίνει και σε μία ανακαίνιση που είχα κάνει. Την παραμέλησα εντελώς την κάρτα.
Πρόεδρος: Εχετε κάνει αίτηση ακύρωσης;
Μάρτυρας: Ναι, όταν πήγα να ζητήσω την κίνηση.
Πρόεδρος: Δέχθηκαν την ακύρωση και δεν σας έδωσαν την κίνηση;
Μάρτυρας: Ναι. Μου είπαν οτι μετά από τόσα χρόνια είναι άκυρη, ανενεργή. Τώρα πώς ακυρώθηκε δεν ξέρω. Οταν πήγα να κάνω αίτηση ακύρωσης, μου είπαν πως είναι ήδη άκυρη.
Ο μάρτυρας δέχθηκε ερωτήσεις και από τον εισαγγελέα της έδρας ο οποίος μάλιστα του επισήμανε πως «είναι πιθανό να βρεθείτε στη θέση του κατηγορούμενου, και για αυτή την υπόθεση, αλλά και για όσα λέτε σήμερα. Η αλήθεια εκτιμάται από τα δικαστήρια ακόμα και εάν έρχεται λίγο αργά όπως στην περίπτωση του κ. Τρίμπαλη», προκαλώντας την αντίδραση της υπεράσπισης η οποία διερωτήθηκε εάν ο εισαγγελικός λειτουργός έχει ήδη καταλήξει ότι ο Σταμάτης Τρίμπαλης έλεγε την αλήθεια ότι υπήρξε αχυράνθρωπος της Krikel.
«Νέα» πρόσωπα
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον προκάλεσε η αναφορά του μάρτυρα, για πρώτη φορά, σε γνωστό του πρόσωπο που –όπως είπε– εργαζόταν σε κατάστημα της Cosmote στον Αλιμο και του είχε αναφέρει ότι «έκανε κάποιες διευκολύνσεις με την ΕΥΠ», χωρίς όμως να του δίνει λεπτομέρειες. Ο μάρτυρας προχώρησε σε μια ακόμη… καθυστερημένη αναφορά αφού προς το τέλος της κατάθεσής του, του ήρθε η «ανάμνηση» ενός δεύτερου προσώπου, φίλου του, ο οποίος –σύμφωνα με τα λεγόμενά του– είχε μείνει μαζί του για λίγες ημέρες την περίοδο 2021, χωρίς η πληροφορία αυτή να έχει αναφερθεί νωρίτερα. Πάντως κατονόμασε και τα δύο πρόσωπα που ανέφερε στο δικαστήριο.
Η κατάθεση Σίφορντ
Η δίκη ξεκίνησε το πρωί με την κατάθεση της Αρτεμις Σίφορντ, που βρέθηκε απροσδόκητα –όπως είπε– στο επίκεντρο διπλής παρακολούθησης. Με την κατάθεσή της ανέδειξε τόσο τον τρόπο με τον οποίο μολύνθηκε το κινητό της με το κακόβουλο λογισμικό Predator όσο και το γεγονός ότι για μεγάλο χρονικό διάστημα τελούσε παράλληλα υπό νόμιμη επισύνδεση από την ΕΥΠ.
Η Αρτεμις Σίφορντ, στέλεχος ιδιωτικής εταιρείας με αντικείμενο την πολιτική χρηστών και κατά την επίμαχη περίοδο εργαζόμενη στο Facebook (Meta), συγκαταλέγεται στα επιβεβαιωμένα θύματα παρακολούθησης μέσω Predator, ενώ προέκυψε εκ των υστέρων πως και η ΕΥΠ την παρακολουθούσε για περίπου έναν χρόνο.
«Εκείνη την περίοδο δούλευα στην Αμερική στο Facebook, ωστόσο λόγω Colvid περνούσα πολύ χρόνο και στην Ελλάδα», κατέθεσε, εξηγώντας ότι το αντικείμενο της εργασίας της αφορούσε τη χάραξη και εφαρμογή των κανόνων χρήσης της πλατφόρμας. Οπως είπε χαρακτηριστικά, «δουλεύω στο κομμάτι πολιτικής χρηστών, που διαμορφώνει τους κανόνες σχετικά με το τι επιτρέπεται να κάνει ένας χρήστης».
Λόγω της πανδημίας, η παρουσία της στην Ελλάδα ήταν συχνή, γεγονός που –όπως προκύπτει από τη δικογραφία– συνέπεσε με το χρονικό διάστημα των παρακολουθήσεων. Η ίδια εξήγησε ότι πληροφορήθηκε για πρώτη φορά πως υπήρξε στόχος παρακολούθησης στα τέλη του 2022. Τότε απευθύνθηκε στο Citizen Lab, προκειμένου να ελεγχθεί το κινητό της τηλέφωνο, όπου και επιβεβαιώθηκε η μόλυνσή του με το Predator.
Περιγράφοντας τη διαδικασία που προηγήθηκε της μόλυνσης, ανέφερε:
«Εγώ έκλεισα ραντεβού μέσω του gov.gr. Ελαβα επιβεβαίωση με email και sms. Μετά από λίγες ώρες μου ήρθε κι άλλο sms που επιβεβαίωνε, και πάτησα τον σύνδεσμο και μετά ήρθε και τρίτο. Το πρώτο και το τρίτο ήταν τα κανονικά», ανέφερε η μάρτυρας.
Σε ερώτηση του προέδρου σχετικά με τον λόγο που θα μπορούσε να βρίσκεται η ίδια στη λίστα παρακολουθούμενων προσώπων, η μάρτυρας απάντησε πως δεν γνωρίζει. «Εγώ έπαθα σοκ. Είπα να πάω στο Citizen Lab να κοιτάξω το κινητό μου και μου το επιβεβαίωσε», είπε και συμπλήρωσε πως «το ενδιαφέρον μου είναι να βγάλω την αλήθεια, να μάθω γιατί με παρακολουθούσαν. Δεν μπορώ να καταλάβω, γιατί δεν είχα καμία σχέση με τα υπόλοιπα πρόσωπα που περιλαμβάνονταν στη σχετική λίστα».
Ιδιαίτερη σημασία απέδωσε στη χρονική αλληλουχία των γεγονότων: «Θυμάμαι ότι η επισύνδεση από την ΕΥΠ είχε ξεκινήσει πριν από το μήνυμα με κακόβουλο λογισμικό. Ενα – δύο μήνες πριν. Το μήνυμα του Predator ήρθε λίγες ώρες μετά το κανονικό μήνυμα. Ο μόνος τρόπος να γίνει αυτό είναι να διαβάσει αυτά τα μηνύματα. Η ΕΥΠ μπορούσε να το κάνει, ένα και ένα ίσον δύο», είπε χαρακτηριστικά.
Απαντώντας σε ερωτήσεις σχετικά με το report της Meta για τα κακόβουλα λογισμικά, η μάρτυρας ανέφερε ότι «η ομάδα που έφτιαξε το report της Meta είναι κοντά σε εμένα», με τον πρόεδρο της έδρας να απαντά: «Κι ακόμα αναρωτιέστε γιατί σας παρακολουθούσαν;».
Κλείνοντας η μάρτυρας επανέλαβε πως δεν γνωρίζει με βεβαιότητα τον λόγο παρακολούθησής της, λέγοντας πως «όλη η έμφαση στα πρόσωπα που παρακολουθούσαν ήταν ενδοχώρια. Εάν ήθελαν να παρακολουθήσουν κάποιον από τη Meta, θα παρακολουθούσαν κάποιον άλλον, όχι εμένα. Η έρευνα της Meta για τα κακόβουλα λογισμικά πραγματοποιήθηκε μεταγενέστερα».
«Δεν υπήρχε σύμβαση με παράνομο λογισμικό»
Στο βήμα του μάρτυρα ανέβηκε η Αλεξάνδρα Ρογκάτου, τότε επικεφαλής της ομάδας επιθεωρήσεων και ελέγχων στην Εθνική Αρχή Διαφάνειας, πλέον διοικήτρια. «Δεν ήρθε κάποια καταγγελία, μέσω δημοσιευμάτων προβήκαμε αυτεπάγγελτα στην έκδοση εντολής ελέγχου. Ορίστηκε κλιμάκιο ελέγχου. Προέκυψε μετά την κατάθεση Κουκάκη και η ανάγκη διερεύνησης και για την Krikel. Εχω εικόνα μόνο για την έκθεση των ελεγκτών», είπε η μάρτυρας.
Οπως εξήγησε, ως προς την ΕΥΠ υπάρχει δικαιοδοσία ελέγχου για διοικητικά ζητήματα, όπως οι συμβάσεις και όχι επιχειρησιακά ζητήματα. «Μας έστειλε στοιχεία εισαγγελέας Εφετών η οποία προέβη σε έρευνα με παρουσία προανακριτικών υπαλλήλων. Ζητήσαμε εάν υπάρχουν συμβάσεις με Intellexa και Krikel και οποιαδήποτε άλλη εταιρια».
Ωστόσο, ξεκαθάρισε πως η ΕΑΔ δεν μπορεί να ελέγξει άτυπες πληρωμές που γίνονται από τα μυστικά κονδύλια της ΕΥΠ. «Εμείς ψάξαμε εάν υπάρχει σύμβαση με ένα παράνομο λογισμικό. Αυτό δεν προέκυψε από τα στοιχεία μας. Θα πρέπει να κάνουμε νέα έρευνα για να δούμε πώς συνάπτονται οι απόρρητες συμβάσεις», κατέθεσε στο δικαστήριο εξηγώντας στη συνέχεια πως το αντικείμενο ελέγχου της ΕΑΔ ήταν εάν είχε συναφθεί σύμβαση μεταξύ του Δημοσίου και κάποιας από τις εμπλεκόμενες εταιρείες.
Μάρτυρας: Είχαν συναφθεί επτά συμβάσεις με τη Krikel.
Πρόεδρος: Δεν έπρεπε να τις ελέγχξουν αυτές τις συμβάσεις;
Μάρτυρας: Το αντικείμενο του ελέγχου ήταν εαν υπάρχει σύμβαση με παράνομο λογισμικό.
Πρόεδρος: Δεν έπρεπε να ερευνήσατε το πραγματικό περιεχόμενο των συμβάσεων, τι αντικείμενο είχαν; (…) Δεν μπήκατε στον κόπο να δείτε τα φυσικά πρόσωπα πίσω από εταιρείες;
Μάρτυρας: Οι επιθεωρητές αναζήτησαν επαφή με τους εκπροσώπους εταιρείας και έκαναν τις συναντήσεις που έπρεπε, φοροτεχνικοί, λογιστές, νόμικοι εκπρόσωποι.
Πρόεδρος: Εάν σας δοθεί μία καταγγελία ότι μία σύμβαση υποκρύπτει κάτι άλλο δεν πρέπει να το ελέγξετε;
Μάρτυρας: Θα έπρεπε να προσλάβουμε εμπειρογνώμονες.
Πρόεδρος: Δεν σας είπα να βρείτε το Predator, σας είπε να ελέγξετε εάν η σύμβαση υποκρύπτει κάτι άλλο. Αρχή Διαφάνειας είστε!
Μάρτυρας: Βεβαίως το κάναμε.
Πρόεδρος: Από τον έλεγχο που κάνατε μπορούσατε να φτάσετε σε κάτι άλλο;
Μάρτυρας: Εμείς κοιτάξαμε τα τεχνικά χαρακτηριστικά και την περιγραφή του φυσικού αντικείμενου. Από αυτά δεν προέκυψε τέτοιο συμπέρασμα.
