Μια αποκαλυπτική εικόνα για τις συνθήκες διαβίωσης των ατόμων με αναπηρία στην Ελλάδα δίνει το 1ο Τακτικό Βαρόμετρο Δικαιωμάτων του Παρατηρητηρίου Θεμάτων Αναπηρίας της ΕΣΑμεΑ που παρουσιάστηκε την 1η Δεκεμβρίου με αφορμή τη Διεθνή Ημέρα Ατόμων με Αναπηρία. Τα στοιχεία της έρευνας αναδεικνύουν τις μεγάλες ελλείψεις στην υποστήριξη των πολιτών με αναπηρία και καταγράφουν τις σοβαρές δυσκολίες που αντιμετωπίζουν στην καθημερινότητά τους, οδηγώντας έτσι πολλούς στον κοινωνικό αποκλεισμό και στην οικονομική πίεση.
Τι δείχνει η έρευνα
Στην έρευνα συμμετείχαν 2.716 άτομα με αναπηρία χρόνιες ή σπάνιες παθήσεις από όλη την Ελλάδα και είναι η πρώτη που αποτυπώνει με τόσο αναλυτικό τρόπο τις ανάγκες και τα προβλήματα των ατόμων με αναπηρία, χρόνιες και σπάνιες παθήσεις.
Ως προς την προσβασιμότητα, η έρευνα έδειξε πως 6 στα 10 άτομα συναντούν συχνά εμπόδια σε δημόσιες υπηρεσίες, δομές υγείας και κοινόχρηστους χώρους. Το 72% δεν διαθέτει υποστηρικτική τεχνολογία για πρόσβαση στο Διαδίκτυο, ενώ 8 στους δέκα βασίζονται στην οικογένεια για βασικές καθημερινές ανάγκες. Μόνο το 3,3% έχει πρόσβαση σε Προσωπικό Βοηθό, μια υπηρεσία καθοριστικής σημασίας για την ανεξάρτητη διαβίωση.
25% ζει με οικογενειακό εισόδημα έως 600 ευρώ
Αποκλεισμένη από την αγορά εργασία είναι μεγάλη μερίδα ατόμων με αναπηρία. Το 82% των νέων δεν έχει εργαστεί ποτέ. Ειδικότερα στις ηλικίες 35 έως 54 ετών εργάζεται μόλις το 44,3%, ενώ από όσους δηλώνουν σοβαρή αναπηρία απασχολείται μόνο το 33%.
Σε ιδιαίτερα δύσκολη θέση βρίσκονται τα άτομα με αναπηρία και στο οικονομικό σκέλος. Ενα 25% ζει με οικογενειακό εισόδημα έως 600 ευρώ τον μήνα, ενώ το 75% έχει ατομικό εισόδημα χαμηλότερο από 675 ευρώ. Για όσους έχουν σοβαρή αναπηρία το ποσό πέφτει κάτω από τα 600 ευρώ. Επίσης, 4 στους 10 έχουν επιπλέον μηνιαία επιβάρυνση άνω των 300 ευρώ για ανάγκες που σχετίζονται με την υγεία τους, γεγονός που κάνει την οικονομική τους πίεση ασφυκτική.
Βία – πρόσβαση στη Δικαιοσύνη
Ο τομέας της ασφάλειας και της Δικαιοσύνης αποτελεί έναν από τους πιο κρίσιμους πυλώνες για τη διασφάλιση της αξιοπρέπειας και των δικαιωμάτων των ατόμων με αναπηρία. Τα στοιχεία που καταγράφονται αναδεικνύουν σοβαρά προβλήματα στην προστασία τους, τόσο σε επίπεδο νόμων όσο και στην πράξη, ενώ αποτυπώνουν μια ανησυχητική εικόνα ανασφάλειας, βίας και έλλειψης ουσιαστικής κρατικής υποστήριξης.
Σύμφωνα με τα δεδομένα, 7 στους 10 θεωρούν ότι δεν απολαμβάνουν την αποτελεσματική προστασία των νόμων και της Δικαιοσύνης, όταν έρχονται αντιμέτωποι με παραβιάσεις των δικαιωμάτων τους.
Τέσσερις στους 10 έχουν βιώσει κακοποίηση
Τέσσερις στους δέκα αναφέρουν ότι κατά τα τελευταία τρία χρόνια έχουν βιώσει κάποια μορφή βίας ή παρενόχλησης, είτε σωματική είτε ψυχολογική, είτε σεξουαλική ή άλλης μορφής. Ποσοστό 4% ου δείγματος κάνει αναφορά σε βιώματα σωματικής ή σεξουαλικής βίας, ενώ περίπου το 25% δηλώνει ότι έχει αντιμετωπίσει ψυχολογική ή συναισθηματική βία. Ιδιαίτερα ανησυχητικό είναι το γεγονός ότι το ένα τέταρτο των ατόμων με αναπηρία που έχουν υποστεί οποιαδήποτε μορφή βίας ή παρενόχλησης δεν το έχουν αναφέρει σε κανέναν και δεν έχουν προχωρήσει σε καταγγελία στους αρμόδιους φορείς.
Παράλληλα, το 11,4% των συμμετεχόντων απάντησε ότι κατά τα τελευταία δύο χρόνια βρέθηκε αντιμέτωπο με κάποια κατάσταση έκτακτης ανάγκης, όπως πλημμύρα, σεισμό ή πυρκαγιά. Από αυτούς, τα τρία τέταρτα δεν έλαβαν έγκαιρα βοήθεια και υποστήριξη, γεγονός που αναδεικνύει τα σοβαρά κενά στον μηχανισμό προστασίας των πιο ευάλωτων πολιτών σε περιόδους κρίσης.
Η ποικιλομορφία και η ισότητα υποχωρούν
«Βρισκόμαστε σε έναν νέο ιστορικό κύκλο που η ποικιλομορφία και η ισότητα υποχωρούν. Η δυσανεξία απέναντι στα δικαιώματα γίνεται εμφανής στις πολιτικές και στους προϋπολογισμούς της Ε.Ε. και των κρατών-μελών», αναφέρει ο πρόεδρος της ΕΣΑμεΑ, Ιωάννης Βαρδακαστάνης, σχετικά με τα ευρήματα της έρευνας. Ο ίδιος συμπλήρωσε πως η αναπηρία είναι μέρος της ανθρώπινης ποικιλομορφίας και ότι η ελληνική κοινωνία δεν έχει ακόμη ενσωματώσει πλήρως αυτή την πραγματικότητα. Προειδοποίησε, τέλος, πως βρισκόμαστε σε έναν νέο ιστορικό κύκλο που η ισότητα και η αποδοχή της διαφορετικότητας υποχωρούν, ενώ η περικοπή πόρων για την προσβασιμότητα και τη συμπερίληψη απειλεί να ανατρέψει την πρόοδο των τελευταίων ετών.
