Το γκαρσόνι γλίστρησε, ο γεμάτος δίσκος έπεσε στο πάτωμα και τα πιάτα έσπασαν με κρότο. Επικράτησε σιωπή για κλάσματα του δευτερολέπτου. Μετά ακούστηκε ένα ομόφωνο «όπααα!», μαζί με χειροκροτήματα και γέλια. Δεν θα υπήρχε ίσως καλύτερη και πιο ακαριαία απόδειξη για το πόσο Ελληνες είναι αλλά και αισθάνονται οι 85 νέοι και νέες που γέμισαν τη σάλα γνωστού αθηναϊκού εστιατορίου την Τρίτη το βράδυ.
Μεγάλωσαν ή ζουν σε διαφορετικές γωνιές του πλανήτη, από τη Νότια Αφρική, τη Βραζιλία, την Αυστραλία, την Ουκρανία, τη Γερμανία, τις ΗΠΑ, το Περού κ.ά. Ηρθαν στην Αθήνα γιατί έλαβαν μέρος στο 2ο Συμπόσιο Νεολαίας της Διασποράς που διοργάνωσε η Γενική Γραμματεία Απόδημου Ελληνισμού και Δημόσιας Διπλωματίας του υπουργείου Εξωτερικών από τις 25 έως τις 28 Νοεμβρίου. Και παρότι τα βιώματά τους διαφέρουν, τα κοινά που αναγνωρίζουν μεταξύ τους αλλά και η τεράστια αγάπη για τη χώρα των γονιών, των παππούδων και των προπάππων τους είναι ο πιο δυνατός συνδετικός κρίκος, όπως είπαν στην «Κ».
Ο λόγος σε αυτούς
«Η προσπάθεια να ενδυναμώσουμε τους δεσμούς μας με τη νεολαία του απόδημου ελληνισμού με τρόπο οργανωμένο αλλά και ελκυστικό για τη γενιά αυτή ξεκίνησε πέρυσι με την παρθενική διοργάνωση», λέει η γενική γραμματέας Απόδημου Ελληνισμού Μάιρα Μυρογιάννη. «Το δέλεαρ ήταν ότι τους προτείναμε όχι να έρθουν για να ακούσουν κάποιον σημαντικό να μιλάει, αλλά για να μιλήσουν εκείνοι. Ετσι λοιπόν νέοι και νέες ανέβηκαν στη σκηνή και είπαν τις απόψεις και τις εμπειρίες τους σε θέματα όπως τα ανθρώπινα δικαιώματα, η κλιματική αλλαγή, ο αθλητισμός ή ακόμη και ο πολιτισμός. Φέτος μας ήρθαν παιδιά από 31 χώρες, στα οποία κάναμε γνωστό το συμπόσιο και τη δυνατότητα συμμετοχής μέσα από τις κοινότητες και τις ανά την υφήλιο ενορίες. Θέλαμε να συνδέσουμε την παλιά με τη νέα Διασπορά, καθώς μεγάλο μέρος των συμμετεχόντων είναι παιδιά γονέων που έφυγαν από την Ελλάδα κατά την οικονομική κρίση», συμπληρώνει.
Σαν τον Απόστολο Ζέζο από το Τορόντο, που οποίου και οι δύο γονείς ήταν γιατροί στην Αλεξανδρούπολη. Αφησαν τη Θράκη και μετανάστευσαν στον Καναδά όταν εκείνος ήταν εννέα ετών, το 2013. «Δεν ήθελα καθόλου να φύγω και παρότι ήμουν μικρός, επειδή ήξερα ότι θα μεταναστεύαμε προσπαθούσα τους τελευταίους μήνες να “μαζέψω” αναμνήσεις, μπάνια, βόλτες γιατί ήξερα ότι θα μου έλειπε η Ελλάδα. Ακόμη και σήμερα όταν προσγειώνεται το αεροπλάνο σε ελληνικό έδαφος νιώθω μια ανατριχίλα να με κυριεύει. Να, και χθες με έπιασε. Μετά βγαίνοντας έξω θέλω να μυρίσω φρεσκοψημένο κουλούρι, να νιώσω τη ζέστη στο πετσί μου και να ακούσω τον ήχο που κάνουν τα μηχανάκια για να πιστέψω ότι είμαι πια στην πατρίδα μου. Οι ήχοι είναι τόσο διαφορετικοί στο Τορόντο. Από απόψεως σκέψης έχω γίνει πια Καναδός και θα ήθελα να σπουδάσω νομική και μετά να ασχοληθώ με συστήματα και πολιτική υγείας. Αυτό που μου αρέσει τρομερά στους Ελληνες είναι η ζεστασιά, το πόσο ανοιχτοί είμαστε. Αν όμως μπορούσα να αλλάξω κάτι θα αφορούσε το εργασιακό περιβάλλον, τη συνεργατικότητα, την παραγωγικότητα, την αξιοκρατία. Ο,τι κάνεις στο εξωτερικό πιάνει τόπο. Δείτε λ.χ. πόσο μπροστά πάνε οι Ελληνες ερευνητές στην ιατρική εκτός συνόρων. Γιατί να μη γίνει και εδώ το ίδιο;», λέει ο νεαρός, που δηλώνει φανατικός του «Γαστρονόμου» από τον οποίο μαθαίνει συνταγές ελληνικών φαγητών.
«Δεν συγκρίνεται»
Στο περυσινό συνέδριο γνωρίστηκε με τον Ελληνογάλλο Στεφάν Λε Μπολόκ και η φιλία τους έδεσε με μια επίσκεψη του Απόστολου στο Παρίσι. Διότι εκτός από τη σύνδεση των νέων με την πατρίδα, στόχος του εγχειρήματος είναι και η μεταξύ τους δικτύωση. Ο Μπολόκ έχει πατέρα από τη Βρετάνη και μητέρα Ελληνίδα. Μεγάλωσε στην Αθήνα, αποφοίτησε από γαλλικό σχολείο και μένει εδώ και έξι χρόνια στο Παρίσι. «Υπάρχει ποιότητα ζωής που δεν την καταλαβαίνεις αν δεν φύγεις από τη χώρα, στην οποία όλοι θα θέλαμε να γυρίσουμε κάποτε. Από τον καιρό μέχρι και τις ανθρώπινες σχέσεις, την επαφή με την οικογένεια, τους φίλους και το πόσο συχνά βλέπεις αυτούς που αγαπάς, η Ελλάδα δεν συγκρίνεται με τίποτε», λέει.
Για την Ιζαντόρα Πανταζόπουλος από την Μπραζίλια της Βραζιλίας η συμμετοχή στο περυσινό συμπόσιο ήταν καθοριστική. Ελληνική συνείδηση είχε, αλλά δεν ήξερε καλά τη γλώσσα και έτσι της μπήκε το μικρόβιο να τη μάθει. Βρήκε ένα πρόγραμμα του ελληνικού κράτους και πήγε δύο εβδομάδες στα Ιωάννινα το καλοκαίρι για να κατακτήσει τα βασικά, διότι στην πόλη της δεν υπάρχει δυνατότητα εκμάθησης. Φέτος έκανε «πρακτική» με τα υπόλοιπα Ελληνόπουλα που γνώρισε.
«Ο παππούς, ήρωας του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, έφυγε μετά τον Εμφύλιο από την Καλαμάτα, για Βραζιλία. Η γιαγιά ήταν από τη Σμύρνη. Η οικογένεια έφυγε με την καταστροφή για Αίγυπτο και μετά Νότιο Αμερική. Η μητέρα μου είναι Βραζιλιάνα, ιταλικής και ισπανικής καταγωγής. Εγώ νιώθω τελείως Ελληνίδα. Σπίτι τρώγαμε ελληνικό φαγητό και μάλιστα στην Μπραζίλια διοργανώνουμε το μεγαλύτερο πανηγύρι με ελληνικούς χορούς για το οποίο τρελαίνονται οι Βραζιλιάνοι. Είμαι καλή στον πεντοζάλη. Δεν θα ξεχάσω ποτέ την πρώτη επίσκεψη στην Καλαμάτα όπου είδα πού μεγάλωσε ο παππούς μου, τον οποίο δεν πρόλαβα, αλλά είχε πει στον πατέρα μου την επιθυμία του να μάθουμε όλοι από πού ξεκίνησε».
Δίπλα της ο γεννημένος και μεγαλωμένος στην Οδησσό Γκεόργκι Μαλακίτι. Οι πρόγονοί του ήταν Πόντιοι που πήγαν στη Μαριούπολη. Δεν μιλάει καθόλου ελληνικά αλλά έγινε ένα από τα κεντρικά πρόσωπα του συνεδρίου, καθώς όλοι τον ρωτούσαν για το πώς είναι η κατάσταση στην πόλη του. «Ακόμη και την ημέρα που έφευγα για ταξίδι, είχαμε επιθέσεις και βομβαρδισμούς από drones», έλεγε ο νεαρός, που σπουδάζει και η διατριβή του έχει να κάνει με το πώς οι εμπόλεμες συγκρούσεις και οι διαμάχες επηρεάζουν τον τουρισμό, με παράδειγμα την Κύπρο: «Πήγα πριν από χρόνια στο νησί και είδα τι είχε συμβεί το 1974. Πού να φανταστώ ότι μια μέρα θα τα ζούσα κι εγώ», ελεγε.
Δύσκολη καθημερινότητα έχει και η Γιάννα Eλενα Μαρντίρος από τον ελληνισμό της Βηρυτού και ρίζες από την Κρήτη και τη Μυτιλήνη, απ’ όπου κατάγονταν οι παππούδες της. Πήγαν εκεί το 1930. «Ελληνικά δεν μιλάω πολύ, αλλά ξέρω ζεϊμπέκικο. Η κατάσταση στην πόλη μου είναι πιο καλή σε σχέση με άλλα μέρη στον Νότο όπου κάθε τόσο κάτι συμβαίνει, παρά την κατάπαυση. Εχω όνειρο να έρθω στην Ελλάδα γιατί σπουδάζω βιολογία και θέλω να γίνω θαλάσσιος βιολόγος. Θέλω να τιμήσω τις ρίζες μου και να έχω σχέση με την πατρίδα των προγόνων μου, που δεν ξέρω γιατί έφυγαν για τον Λίβανο».
Παιδιά της κρίσης
Σε αντίθεση με τη Γιάννα Ελενα, ο Γιώργος Τάραρης που σπουδάζει ιατρική στο Τέξας ξέρει πολύ καλά γιατί οι δικοί του άφησαν την Ελλάδα. «Γεννήθηκα το 2004 στην Αθήνα και έχασα τη χρυσή εποχή των Ολυμπιακών. Αντιθέτως, όταν άρχισα να καταλαβαίνω τον εαυτό μου είχαν αρχίσει τα προβλήματα με την κρίση. Το 2009 η οικογένεια πήγε για λίγο στην Κύπρο για εργασία και ύστερα μετακομίσαμε Αμερική διότι ο πατέρας μου είχε την υπηκοότητα από τους παππούδες μου που είχαν πάει εκεί τη δεκαετία του 1960. Εφτασα στο Τέξας στα 12 μου χρόνια το 2016 και περίμενα να δω αγελάδες. Είδα μια μητρόπολη. Ενα κομμάτι της καρδιάς μου είναι πάντα εδώ και θα ήθελα να επιστρέψω, αλλά πώς; Οι γιατροί που ζουν στην Ελλάδα φεύγουν…
Μου αρέσει πως με όποιον κι αν μιλάς στην Ελλάδα, είναι σαν να απευθύνεσαι σε συγγενή. Από την άλλη, δεν αντέχω ότι είμαστε απαισιόδοξοι και δεν κάνουμε κάτι να αλλάξουμε τα πράγματα που δεν μας αρέσουν. Αν μπορούσα να δώσω μια συμβουλή στον πρωθυπουργό για να κρατήσει η Ελλάδα παιδιά σαν κι εμάς, είναι να φροντίσει ώστε μέσα από επενδύσεις και πρόοδο να δημιουργηθούν συνθήκες σπουδών και εργασίας που υπάρχουν σε άλλες χώρες της Ευρώπης. Εχουμε τρομερές δυνατότητες ως χώρα. Οταν έρχομαι από το Τέξας πάω αμέσως για φρέντο εσπρέσο και γύρο. Υστερα πάω στο σπίτι της γιαγιάς και πέφτω στην ανοιχτή αγκαλιά της. Νιώθω ότι κάποιος περιμένει να επιστρέψω κι αυτό μετράει απίστευτα. Για πόσο όμως θα με περιμένει η γιαγιά; Το ίδιο γίνεται και με το χωριό μας στην Καλαμπάκα. Ερημώνει και εγκαταλείπεται. Αν σβήσει, για ποιον να γυρίσω πίσω, αφού και οι γονείς ζουν στις ΗΠΑ;».
