Σε συζήτηση στο Φόρουμ της Καθημερινής «Περιβάλλον & Δόμηση, Μια άνιση μάχη;» στο πάνελ υπό τον τίτλο «Νέος Οικοδομικός Κανονισμός – Πόσο αλλάζει τις πόλεις μας;», εκπρόσωποι της αυτοδιοίκησης, του τεχνικού κόσμου και της πολιτείας εξέθεσαν τις απόψεις τους για τον ρόλο και τις συνέπειες του ισχύοντος πλαισίου δόμησης.
«Πολεμάμε απέναντι σε όλους όσοι επιχειρούν ακόμα και τις λίγες πόλεις που παραμένουν βιώσιμες –κι όχι βουτηγμένες στο τσιμέντο– να τις διασώσουμε», ανέφερε ο δήμαρχος Βάρης-Βούλας-Βουλιαγμένης, Γρηγόρης Κωνσταντέλλος.
Υποστήριξε ότι «ο νόμος σχεδιάστηκε με λάθος τρόπο και σε λάθος χρόνο» και ότι η πρόθεση για «κίνητρα οικολογικά» κατέληξε σε «κτιριακές τερατογενέσεις», ύστερα από ένα «χρησμό» του 2019 που καλούσε σε συνδυαστική εφαρμογή των ρυθμίσεων.
Εξήρε ως μοναδική σωστή απόφαση την εξαίρεση του Ψυχικού, της Φιλοθέης και της Εκάλης, προσθέτοντας ότι αυτό έπρεπε να επεκταθεί και σε άλλες πόλεις.
Τέλος, επισήμανε πως οι δήμοι «έχουν μόνο γνωμοδοτικό κι όχι αποφασιστικό χαρακτήρα».
Ο πρώην υπουργός Περιβάλλοντος Θόδωρος Σκυλακάκης χαρακτήρισε «προφανές σφάλμα» τον τρόπο εφαρμογής του κανονισμού, το οποίο, όπως είπε, «διορθώσαμε άμεσα, χωρίς καμία καθυστέρηση». Αναγνώρισε ότι «η Αττική είναι μία τεράστια τσιμεντόπλακα» και ότι αυτό αποτελεί το επόμενο αδιέξοδο στην κλιματική κρίση.
Επισήμανε ότι «τα προβλήματα στη δόμηση είναι ευρύτερα από αυτά του ΝΟΚ», κάνοντας λόγο για «εκτεταμένη αυθαίρετη δόμηση» και «κυκλώματα διαφθοράς που την τρέφουν». Ανέφερε ότι «ο λόγος που δεν ξεκινάμε από τα αυθαίρετα είναι αυτό που εγώ ονομάζω περιβαλλοντικό λαϊκισμό».
Τόνισε επίσης ότι ο εντοπισμός των αυθαιρέτων είναι ευθύνη των Πολεοδομιών που υπάγονται στο υπουργείο Εσωτερικών και στην Τοπική Αυτοδιοίκηση. «Αν δεν ξεκινήσουμε τη συζήτηση από τα αυθαίρετα, η συζήτηση είναι εξ αρχής υπονομευμένη», κατέληξε.
Ο πρόεδρος του Τεχνικού Επιμελητηρίου Ελλάδας Γιώργος Στασινός τόνισε πως «οι επιπτώσεις από την παρέμβαση του ΣτΕ είναι ότι καλλιεργήθηκε στους πολίτες η εντύπωση ότι δεν υπάρχει ασφάλεια δικαίου στη χώρα».
Αναφέρθηκε στο παράδειγμα επενδυτή με golden visa, λέγοντας: «Χτίζεται η οικοδομή, αλλά γίνεται αναστολή, σταματάει η άδεια, άρα πρέπει να καταργηθούν τα συμβόλαια και ο Κινέζος που πήρε τη golden visa πρέπει “να ξαναγίνει Κινέζος”». Μίλησε για «τεράστιες επιπτώσεις» και υποστήριξε ότι «αναδρομικά καταργήσαμε νόμιμες διοικητικές πράξεις».
«Πώς μπορεί να εμπιστευτεί κανείς τη χώρα να κάνει το οτιδήποτε;», διερωτήθηκε.
Ο δημοσιογράφος της «Καθημερινής» Γιώργος Λιάλιος υπενθύμισε ότι ο νόμος ψηφίστηκε το 2012 «με τη φιλοδοξία να γίνει κάτι καλύτερο», αλλά «μετά την κρίση όλα εξαφανίζονται».
Οπως είπε, από το 2018 και μετά η οικονομία ανακάμπτει και «η οικοδομή γίνεται χρηματιστηριακό προϊόν». Χαρακτήρισε την πολιτεία «ενθαρρυντική» απέναντι στην υπερδόμηση, λέγοντας ότι «είδαμε να ξεφυτρώνουν κτίρια με 2-3 ορόφους ψηλότερα» και ότι το υπουργείο «δεν αντέδρασε».
Μίλησε για απουσία ελέγχου, σημειώνοντας ότι «φτιάξαμε ένα σύστημα όπου κυριαρχεί η απουσία ελέγχου». Καταλήγοντας, ρώτησε: «Στους πόσους Κινέζους θα πούμε φτάνει;»
Ο αρχιτέκτονας Παναγιώτης Δραγώνας τοποθέτησε την ιστορία του οικοδομικού κανονισμού στον χρόνο: «Από το 1929 έχουμε οικοδομικό κανονισμό. Αυξήσεις δόμησης έχουν ξαναγίνει στο παρελθόν». Για τον ΝΟΚ του 2012 ανέφερε ότι υπήρξε πρόθεση «να δοθεί προτεραιότητα στο περιβάλλον», αλλά όπως είπε, «αντί να βλέπουμε πολυκατοικίες φιλικές στο περιβάλλον, βλέπουμε μεγάλα κτίρια όπως στο παρελθόν».
Τόνισε ότι «αυξήθηκε δραματικά ο κτιριακός όγκος» και έκλεισε λέγοντας: «Το οποιοδήποτε όραμα για το μέλλον θα επέβαλλε την απομυθοποίηση του κανονισμού. Η κατάσταση έχει γίνει πολύπλοκη και χαοτική».
Μια συζήτηση για το αύριο των πόλεων
Ο αρχιτέκτονας Παναγιώτης Δραγώνας επισήμανε ότι «το πρόβλημα είναι δύσκολο διότι εμπλέκονται πολλοί παράγοντες και πολλά δεδομένα» και πρόσθεσε πως «χρειάζεται αλλαγή παραδείγματος». Αναφέρθηκε επίσης σε μια «τεράστια στεγαστική κρίση» που περιπλέκει περαιτέρω την κατάσταση.
Ο δήμαρχος Βάρης-Βούλας-Βουλιαγμένης Γρηγόρης Κωνσταντέλλος σημείωσε: «Οταν θέλουμε να αντικαταστήσουμε το κτιριακό απόθεμα, δεν μας κοστίζει τίποτα να φτιάξουμε ίδιου μεγέθους κτίρια». Πρόσθεσε πως «πρέπει να βρούμε ένα άλλο αναπτυξιακό μοντέλο που δεν θα εμποδίζει τη χώρα μας να κάνει και κάτι παραπάνω».
Ο πρώην υπουργός Θόδωρος Σκυλακάκης δήλωσε ότι «δεν θα είναι βιώσιμες κάποιες πόλεις μας λόγω της κλιματικής κρίσης», επισημαίνοντας πως «αυτό το πράγμα που έχουμε δεν είναι βιώσιμο στο μέλλον. Δεν είναι θέμα γούστου αλλά πρακτικών αναγκαιοτήτων».
Ο πρόεδρος του ΤΕΕ Γιώργος Στασινός παρέθεσε δύο κρίσιμα δεδομένα: «Το 65% των κτιρίων είναι χτισμένα πριν από το 1985» και «το 65-70% από τα κτίριά μας, που είναι προ του 1980, παράγουν έως και 30πλάσιους ρύπους σε σχέση με ένα ενεργειακά σωστά κατασκευασμένο κτίριο». Συμπλήρωσε: «Αν δεν θέλουμε να τα γκρεμίσει σεισμός τα κτίρια, πρέπει να ανανεωθούν». Και κατέληξε: «Πρέπει κάπως να ανανεωθεί αυτός ο πλούτος και να κτίζεται με νέο οικοδομικό κανονισμό η χώρα».
Ο δημοσιογράφος Γιώργος Λιάλιος σχολίασε πως «δεν υπάρχει πρόθεση της πολιτείας να υπάρχει συναίνεση σε αυτά τα θέματα. Θέλει η κάθε κυβέρνηση να ικανοποιήσει πολιτικές επιλογές». Εκανε λόγο για «ευρύτερη πολιτική ένδεια για το κτίριο» και σημείωσε: «Στην Ελλάδα έχουμε θεοποιήσει τον ιδιωτικό τομέα. Κάποιοι άνθρωποι θα στηρίξουν τα συμφέροντα των εργολάβων, κάποιοι άλλοι θα στηρίξουν το περιβάλλον».
Τη συζήτηση συντόνισε η αρχισυντάκτρια της «Καθημερινής» Γιούλη Επτακοίλη.
Πολεοδομία, τουρισμός και ταυτότητα
Στο πλαίσιο του Φόρουμ της Καθημερινής «Περιβάλλον & Δόμηση: Μια άνιση μάχη;», η ενότητα με τίτλο «Προστατεύουμε τα νησιά μας;» ανέδειξε κρίσιμα ερωτήματα για την τουριστική ανάπτυξη, τον πολεοδομικό σχεδιασμό και τη διατήρηση της ταυτότητας των νησιών.
Ο περιφερειάρχης Νοτίου Αιγαίου, Γιώργος Χατζημάρκος, πρότεινε να αντικατασταθεί ο όρος «τουρισμός» με τον όρο «φιλοξενία». Τόνισε ότι «η τουριστική ανάπτυξη δεν είναι οριζόντια, κάθε νησί έχει τον δικό του χαρακτήρα», σημειώνοντας: «Επί 204 χρόνια αγωνιζόμαστε να αποκτήσουμε τοπικά πολεοδομικά σχέδια. Αυτή τη στιγμή, ό,τι γίνεται, γίνεται σχεδόν αυτοσχέδια».
Σχετικά με το ερώτημα αν προστατεύονται τα νησιά, ανέφερε ότι «σε σχέση με το παρελθόν έχουν γίνει άλματα», όμως χρειάζεται να προχωρήσουν τα τοπικά πολεοδομικά σχέδια».
Ο πρόεδρος του ΙΟΒΕ, Γιάννης Ρέτσος, μίλησε για την παγκόσμια θέση της Ελλάδας στον τουρισμό: «Η Ελλάδα σκοράρει υψηλότερα σε ό,τι έχει να κάνει με τον άνθρωπο και το φυσικό της πλούτο. Η τουριστική ανάπτυξη είναι μία πραγματικότητα. Η Ελλάδα συγκαταλέγεται στα 5 σημαντικότερα τουριστικά brands παγκοσμίως».
Υπογράμμισε ότι «είμαστε υπερδύναμη στον χώρο του τουρισμού. Πρέπει με στρατηγική να δούμε πώς θα διατηρήσουμε αυτήν την ανάπτυξη και πώς θα πάμε ψηλότερα».
Ανέφερε ως παράδειγμα τη Μαγιόρκα, λέγοντας ότι «είναι πρότυπο πόλης» και ότι στην Ισπανία «η αδειοδοτική διαδικασία είναι 3 φορές ακριβότερη από της Ελλάδας, αλλά είναι ξεκάθαρο τι πρέπει να κάνεις. Αν παρανομήσεις, η οικοδομή σταματάει και δεν μπορείς να προχωρήσεις». Σχολίασε πως «επειδή δεν έχουμε πλαίσιο, καταλήγουμε να κάνουμε τις συζητήσεις που κάνουμε και ξανακάνουμε», και τόνισε ότι «ο τουρισμός πλέον είναι εμπειρία. Δεν είναι μόνο αυτό που λέγαμε παλιά “μία εβδομάδα ξεκούρασης”».
Ο δικηγόρος Στάθης Ποταμίτης χαρακτήρισε την τουριστική ανάπτυξη «βιώσιμη δραστηριότητα στον χώρο της φιλοξενίας, που ευνοεί κι άλλες δραστηριότητες».
Τόνισε πως «οι δραστηριότητες πρέπει να είναι βιώσιμες από κάθε άποψη», προσθέτοντας ότι «έχουμε πολύπλοκους νόμους που δεν εφαρμόζονται. Ξέρουμε πολλές φορές ότι αυτό που έχουμε νομοθετήσει, στην πράξη δεν μπορεί να εφαρμοστεί».
Ο Ιωάννης Σπιλάνης, ομότιμος καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Αιγαίου, έθεσε το ερώτημα: «Πρέπει να δούμε αν ο τουρισμός οδηγεί στη βελτίωση της ζωής των κατοίκων;».
Τόνισε την ανάγκη αξιοποίησης του περιβάλλοντος και του πολιτισμού και υπογράμμισε ότι «σε πολλές περιπτώσεις θέλουμε να γκριζάρουμε τα πράγματα».
Η δήμαρχος Σίφνου, Μαρία Ναδάλη, δήλωσε ότι «τουριστική ανάπτυξη είναι η φυσιογνωμία του νησιού, η ιδιαίτερη αρχιτεκτονική φυσιογνωμία». Ανέφερε ότι «δεν μιλάμε πάντα για αυθαίρετη δόμηση, αλλά για νόμιμα κτίρια» και σημείωσε: «Πρέπει να δούμε αν τα κτίσματα έχουν τη νομιμότητα που θα πρέπει να έχουν». Τόνισε τη σημασία του μηνύματος «όχι στα υπόσκαφα, όχι σε πισίνες», όπως αποφάσισε ομόφωνα το δημοτικό συμβούλιο της Σίφνου.
Τη συζήτηση συντόνισε η δημοσιογράφος και παρουσιάστρια του ΣΚΑΪ, Χριστίνα Βίδου.
