Η φετινή ιερά πανήγυρις της 9ης Αυγούστου στη Μονή Παντελεήμονος του Αγίου Ορους, γνωστή ως ρωσικό μοναστήρι, παρ’ ολίγον να τιναχθεί στον αέρα.
Η ηγεσία της μονής είχε την ιδέα να αναρτήσει στην πύλη τη ρωσική σημαία υποδεχόμενη τον γενικό πρόξενο της Ρωσίας στη Θεσσαλονίκη, Αλεξάντερ Προσβίρκιν, που ήταν και το τιμώμενο πρόσωπο.
Η αντίδραση του εκτελούντος χρέη πολιτικού διοικητή κ. Αρίστου Κασμίρογλου, ο οποίος παρίστατο στην πανήγυρη, αλλά και της Ιεράς Κοινότητος, του ανώτατου διοικητικού οργάνου της μοναστικής πολιτείας, υπήρξε άμεση και η σημαία κατέβηκε. Ομως το επεισόδιο, μολονότι δεν βγήκε από τη μάντρα του μοναστηριού χάρη στους ψύχραιμους χειρισμούς, θεωρήθηκε πρόκληση δεδομένου ότι στο Αγιο Ορος μπορεί να εγκαταβιούν ρωσικής ή και άλλης καταγωγής μοναχοί, ωστόσο η επικράτειά του δεν παύει, βάσει του Καταστατικού Χάρτη, να αποτελεί ελληνικό έδαφος. Να επρόκειτο περί μεμονωμένης «πατριωτικής» ενέργειας ενός ενθουσιώδους ηγουμένου ή ξύπνησαν οι εν υπνώσει προαιώνιες ρωσικές επιδιώξεις στον Αθω;
Σημαιοστολισμός
Ουδείς μπορεί να υποστηρίξει μετά βεβαιότητος τη μία ή την άλλη εκδοχή. Εκείνο που πρέπει να επισημανθεί και το οποίο ανέφεραν καλά πληροφορημένες πηγές της «Κ», είναι η επιμονή του Κρεμλίνου στις συζητήσεις να αναρτηθούν στη Μονή Παντελεήμονος ρωσικές σημαίες κατά την άφιξη και παραμονή του Ρώσου προέδρου Βλαντιμίρ Πούτιν το ερχόμενο Σαββατοκύριακο στο Αγιο Ορος.
Με ή χωρίς σημαίες και λάβαρα, για τους Ρώσους το κατά τα άλλα «αυστηρώς ιδιωτικό» ταξίδι του Βλαντιμίρ Πούτιν είναι μέγα γεγονός, και περικλείει ισχυρότατους συμβολισμούς.
Για πρώτη φορά στη μετατσαρική εποχή ηγέτης τους επισκέπτεται τον Αθω, που στη Ρωσία δεν έπαψε ποτέ να θεωρείται «εθνικός τόπος», λόγω της αδιάλειπτης παρουσίας του ρωσικού μοναχισμού στο Αγιο Ορος, αλλά και των παραδοσιακών βλέψεων της Μόσχας στις θερμές θάλασσες της Μεσογείου.
Φθίνουσα παρουσία
Ο Πούτιν, ως νεόκοπος χριστιανός, έρχεται στο Αγιο Ορος με τις «ευλογίες» του πανίσχυρου πατριάρχη Μόσχας και Πασών των Ρωσιών Αλεξίου για να προσκυνήσει και να υπογραμμίσει με το ταξίδι του το αυξημένο ενδιαφέρον της Μόσχας για τη ρωσική παρουσία στην «Κιβωτό της Ορθοδοξίας», η οποία υποχωρεί ραγδαία τα τελευταία χρόνια. H υποχώρηση αυτή αποτυπώνεται χαρακτηριστικά στο ρωσικό μοναστήρι, όπου ενώ στις περιόδους ακμής έφτασαν να εγκαταβιούν τρεις χιλιάδες μοναχοί, σήμερα δεν έχουν απομείνει περισσότεροι από εξήντα, από τους οποίους οι σαράντα είναι Ουκρανοί, που συγκροτούν πλειοψηφία και αποφασίζουν για την τύχη της μονής!
Οι Ρώσοι δεν δείχνουν καθόλου διατεθειμένοι να αφήσουν να χαθεί το σημαντικότερο για το ορθόδοξο χριστιανικό στοιχείο τους μοναστήρι, στο οποίο συρρέουν κάθε χρόνο χιλιάδες προσκυνητές από κάθε γωνιά της πρώην Σοβιετικής Ενωσης και ο Βλαντιμίρ Πούτιν θα αναζητήσει οπωσδήποτε στις συναντήσεις με τους αγιορείτες την ευκαιρία να θέσει το ζήτημα της εγκατάστασης και άλλων μοναχών από την πατρίδα του στην Μονή Παντελεήμονος, ώστε να αποκατασταθεί ο συσχετισμός δύναμης στη συνοδεία.
Δεν αποκλείεται το λεπτό αυτό θέμα να κλείσει με κάποιον τρόπο στο περιθώριο των συζητήσεων για την προετοιμασία του ταξιδιού, αν και η Ιερά Κοινότητα και το Φανάρι τηρούν με σχολαστικότητα τις μάλλον αυστηρές διαδικασίες για την εγκαταβίωση αλλοδαπών και ειδικά Σλάβων μοναχών στον Αθω.
Οι αγιορείτες στις Καρυές αλλά και στα μοναστήρια που θα επισκεφθεί -εκτός από το ρωσικό θα πάει ενδεχομένως και στη Μονή Ιβήρων η οποία, πρέπει να σημειωθεί, διεκδικεί ένα οικοδομικό τετράγωνο ως μετόχι της στην Κόκκινη Πλατεία- προετοιμάζουν λαμπρές υποδοχές στον υψηλό επισκέπτη και ο Πούτιν έχει ήδη φροντίσει για τη μεταφορά της αγιορείτικης ατμόσφαιρας βυζαντινής μεγαλοπρέπειας σε κάθε εσχατιά της Ρωσίας, αφού θα συνοδεύεται, όπως αναφέρουν οι πληροφορίες από τη Μόσχα, από δύο πολυμελή τηλεοπτικά συνεργεία!
Ποιος πιστός από την Αγία Πετρούπολη έως το Βλαδιβοστόκ και από τη Μόσχα έως τον Καύκασο δεν θα βουρκώσει αντικρίζοντας στην οθόνη της τηλεόρασής του τον ηγέτη του έθνους να ασπάζεται γονυπετής την εικόνα της Παναγίας στο λίκνο της Ορθοδοξίας;
Οι Ρώσοι, βαθιά θρησκευόμενοι, έχουν ανάγκη από τέτοιες συγκινήσεις και ο Πούτιν δεν θα αφήσει ανεκμετάλλευτη την ευκαιρία να γίνει περισσότερο συμπαθής πολιτικά στους συμπατριώτες του ορθοδόξους.
Αλλά και για εκείνους που αναπολούν τα περασμένα τσαρικά και σοβιετικά μεγαλεία, ο Ρώσος ηγέτης θα έχει σε αυτό το ταξίδι κάτι για να τους κάνει να ριγήσουν: σχεδιάζει, ερχόμενος από την Τουρκία με προορισμό το Αγιο Ορος, να διασχίσει τα Δαρδανέλια με ρωσικό αντιτορπιλικό και να διανυκτερεύσει σ’ αυτό κάπου στο βόρειο Αιγαίο.
Ο Πούτιν με πολεμικό πλοίο στη Μεσόγειο!
Το έθνος ανασταίνεται!
Η Ρωσία σηκώνεται και πάλι στα πόδια της έτοιμη να διεκδικήσει την απολεσθείσα αίγλη της.
Η ρωσική παρουσία στο Αγιον Ορος
Ο ρώσικος μοναχισμός στο Αγιον Ορος, σποραδικός μέχρι τις αρχές του 19ου αιώνα, έλαβε τη μορφή πλημμυρίδας αργότερα και έφτασε να αριθμεί πριν από τη μπολσεβίκικη επανάσταση τα 3.200 άτομα επί συνόλου 6.000 στην αθωνική χερσόνησο. Οι Ρώσοι μοναχοί εγκαταβιούσαν στη μονή Παντελεήμονος αλλά και σε σκήτες, με σπουδαιότερη αυτήν του Αγίου Ανδρέα στις Καρυές.
Ο Αθως έγινε για το ρώσικο ορθόδοξο χριστιανικό στοιχείο, ο φάρος της πίστης και όνειρο κάθε Ρώσου ήταν να προσκυνήσει στο Αγιον Ορος, όπου κάθε εβδομάδα έφτανε πλοίο με πιστούς από την Οδησσό. Ηταν τέτοια η κίνηση ώστε από το λιμανάκι της Δάφνης καραβάκι εκτελούσε δρομολόγια πέντε φορές την ημέρα, μεταφέροντας Ρώσους ταξιδιώτες στον Παντελεήμονα, που δεν απέχει περισσότερο από δύο ναυτικά μίλια.
Οι σχέσεις Ρωσικής Εκκλησίας και Ορθόδοξου Οικουμενικού Πατριαρχείου Κωνσταντινουπόλεως πέρασαν δύσκολες στιγμές εξαιτίας των μεθοδεύσεων της Μόσχας για εκρωσισμό του Αγίου Ορους με επιχειρήσεις εξαγοράς μοναστηριών, κατευθυνόμενη μαζική κάθοδο μοναχών, κ.ά., οι οποίες δεν σταμάτησαν ούτε στην εποχή της Σοβιετικής Ενωσης που έβλεπε το ρωσικό μοναστήρι στον Αθω ως ένα καλό προγεφύρωμα της παρουσίας της στο Αιγαίο.
Μετά την κατάρρευση της Σοβιετικής Ενωσης το ρεύμα των Ρώσων προσκυνητών προς το Αγιον Ορος επανέκαμψε. Στη Μόσχα και στην Οδησσό δεκάδες τουριστικά γραφεία ασχολούνται αποκλειστικά με τη μεταφορά πιστών στο Αγιον Ορος και στα Ιεροσόλυμα. Μια πανίσχυρη βιομηχανία θρησκευτικού τουρισμού κατευθύνεται από τη Ρωσική Εκκλησία αποφέροντάς της τεράστια κέρδη και ακόμα μεγαλύτερη πολιτική επιρροή.
