Ο πολιτικός θόρυβος γύρω από σκάνδαλα που συνδέονται με χρόνιες παθογένειες, όπως ο πελατειασμός και η κακοδιαχείριση κοινοτικών κονδυλίων, βλάπτει τα συστημικά κόμματα και ευνοεί την αντιπολιτική. Είναι ένα συμπέρασμα που επιβεβαιώνει ο γενικός διευθυντής της εταιρείας δημοσκοπήσεων Pulse Γιώργος Αράπογλου, με την παρατήρηση ότι υπάρχουν διαβαθμίσεις, με άλλα λόγια ότι το πολιτικό κόστος για το κυβερνών κόμμα από τον ΟΠΕΚΕΠΕ δεν επιμερίζεται ισομερώς σε όσα κόμματα έχουν κυβερνήσει.
«Η αντισυστημικότητα δεν είναι ιδεολογία, αλλά μια στάση παραγόμενη από το αίσθημα χαμηλής εμπιστοσύνης στους θεσμούς», εξηγεί ο αν. καθηγητής Εκλογικής Συμπεριφοράς στο Πανεπιστήμιο Μακεδονίας, Γιάννης Κωνσταντινίδης. Συνεπώς, συνεχίζει, «ενισχύεται οποτεδήποτε παράγονται τεκμήρια ανεπαρκούς λειτουργίας των θεσμών. Οι τελευταίες εξελίξεις γύρω από το σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ δείχνουν ικανές να παράγουν τέτοια τεκμήρια». Σύμφωνα με τα τελευταία ευρήματα της πλατφόρμας «People of Greece» της εταιρείας QED, ενώ το 95% θεωρεί ότι οι βουλευτές για τους οποίους ζητείται από την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία άρση ασυλίας πρέπει να παραιτηθούν από την έδρα τους, μόνο το 40% πίστευε ότι η Βουλή θα προχωρήσει στην άρση της ασυλίας τους. Επομένως; Ο Γ. Κωνσταντινίδης απαντάει: «Η κοινή γνώμη εκτιμά ότι οι πολιτικοί θεσμοί, για άλλη μία φορά, δεν θα λειτουργήσουν όπως οφείλουν. Και η επιβεβαίωση της καχυποψίας έναντι των θεσμών μοιραία θα ενισχύσει την αντισυστημική στάση».
Συναφής είναι η προσέγγιση του Γιώργου Τράπαλη, αναλυτή δεδομένων της εταιρείας ερευνών «Good Affairs»: «Η υπόθεση του ΟΠΕΚΕΠΕ ενισχύει τη δυσπιστία απέναντι στο πολιτικό σύστημα σε μια περίοδο που η κοινωνία ζητάει καθαρές απαντήσεις και ισονομία. Σε αυτό το περιβάλλον, το ενδεχόμενο κόμμα της Μαρίας Καρυστιανού εκφράζει ένα φορτισμένο ρεύμα οργής που αναζητάει διέξοδο, ενώ ο Αλέξης Τσίπρας διατηρεί τις προϋποθέσεις να επανέλθει ως βασικός πόλος της Κεντροαριστεράς εφόσον υπερβεί τα όρια του παλαιού ΣΥΡΙΖΑ και απευθυνθεί σε ευρύτερα ακροατήρια. Την ίδια στιγμή η παρουσία της Ελληνικής λύσης του Κυριάκου Βελόπουλου εντάσσεται σε μια ευρωπαϊκή τάση ενίσχυσης των εθνικιστικών δυνάμεων που αποκτούν ολοένα και πιο σταθερό ρόλο απέναντι στην εκάστοτε φιλελεύθερη παράταξη. Αντίθετα, το ΠΑΣΟΚ υπό τον Νίκο Ανδρουλάκη παραμένει εγκλωβισμένο. Θυμίζει το ψάρι που μεγαλώνει μέσα στη γυάλα, αλλά η γυάλα παραμένει ίδια».
Κατά την ανάλυσή του, το ερώτημα πλέον αφορά τη Ν.Δ. του Κυριάκου Μητσοτάκη: «Η κραταιά κυβερνώσα παράταξη μπορεί να διατηρήσει την κυριαρχία της σε ένα εκλογικό σκηνικό χωρίς σαφείς συμμάχους; Διότι αυτή τη φορά δεν κρίνεται απλώς η πρωτιά, αλλά ποιος θα μπορεί να κυβερνά όταν οι ισορροπίες θα έχουν αλλάξει».
Ο Δημήτρης Κατσαντώνης, διευθύνων σύμβουλος της εταιρείας ερευνών «To the point» στη Θεσσαλονίκη, εστιάζει περισσότερο στις επιπτώσεις για το κυβερνών κόμμα αναγνωρίζοντας την ώθηση που δίνεται στον αντισυστημισμό: «Ξεθωριάζει το κυβερνητικό αφήγημα για διαχρονικές παθογένειες, το οποίο διακινήθηκε με ένταση και μεταφραζόταν σε συλλογική ευθύνη του πολιτικού συστήματος». Κατά τη γνώμη του, «η ζημιά έχει ήδη γίνει από τον πρώτο γύρο των δικογραφιών και την τότε κυβερνητική προσπάθεια να πάρει κι άλλους μαζί της. Μια ζημιά που δεν είναι ανατάξιμη, όπως φαίνεται από όλες τις μετρήσεις μετά την πρώτη φουρνιά των δικογραφιών, που δείχνουν γενικευμένη απαξίωση πολιτικής και πολιτικών, ευήκοον ους σε καταγγελτική ρητορική, ενίσχυση της αποξένωσης από τους θεσμούς».
Είναι αναστρέψιμη αυτή η δυναμική; Η απάντηση του Δ. Κατσαντώνη: «Η –κοπιαστική και μακροπρόθεσμη– λύση είναι μια γενναία πρωτοβουλία αλλαγής του πολιτικού μας συστήματος. Και γενναία σημαίνει ριζική, αλλά σχεδιασμένη προσπάθεια για να αρθεί το υφιστάμενο μοντέλο πρωθυπουργοκεντρισμού που προσιδιάζει σε οιονεί Προεδρική Δημοκρατία και να δημιουργηθούν ουσιαστικά θεσμικά αντίβαρα έναντι της παντοκρατορίας της εκτελεστικής εξουσίας. Σπασμωδικές προτάσεις, ασχεδίαστες και ανεπεξέργαστες, εντείνουν τη δυσπιστία έναντι των θεσμών. Και ρίχνουν κι άλλο νερό στον μύλο του καλούμενου αντισυστημισμού».
Η αναφορά του σε «σπασμωδικές προτάσεις» παραπέμπει προφανώς στην ιδέα του μερικού ασυμβιβάστου υπουργού – βουλευτή που ξεχάστηκε πολύ γρήγορα μετά την κατάθεσή της.
