Της Δωώρας Αντωνίου
Η φράση «να μην εξαντληθεί το συνέδριο σε έναν στείρο ανταγωνισμό μηχανισμών» πολυφορέθηκε το τελευταίο διάστημα, ενόψει του συνεδρίου του ΠΑΣΟΚ. Και ενώ όλες οι εσωκομματικές ομαδοποιήσεις ξορκίζουν τον «κακό» παραγοντισμό των μηχανισμών, στο παρασκήνιο δίνεται εδώ και εβδομάδες λυσσαλέα μάχη με αντικείμενο τη διεκδίκηση όσο το δυνατόν μεγαλύτερης επιρροής στους εσωκομματικούς συσχετισμούς, όπως αυτοί θα αποτυπωθούν στη νέα Κεντρική Επιτροπή.
Σχεδόν ενάμιση χρόνο μετά τις εσωκομματικές εκλογές, στις οποίες επικράτησε ο Νίκος Ανδρουλάκης, οι βασικοί διεκδικητές της ηγεσίας παραμένουν στο προσκήνιο, συχνά τροφοδοτούν την εσωκομματική παραπολιτική θεματολογία και σίγουρα ενδιαφέρονται να καταγράψουν ένα καλό σκορ στη σημερινή ψηφοφορία για την ανάδειξη των μελών της Κεντρικής Επιτροπής. «Και όσοι λένε ότι δεν ενδιαφέρονται, είναι γιατί φοβούνται ότι το αποτέλεσμα δεν θα τους ευνοεί», σχολιάζει έμπειρο κομματικό στέλεχος.
Ετσι, μπορεί ως βασικό διακύβευμα για το συνέδριο να τίθεται μεγαλοφώνως η επιδίωξη να καταστεί το εφαλτήριο για μια δυναμική επανεκκίνηση του κόμματος ενόψει εκλογών, όμως δεν απουσιάζουν οι προσωπικές στρατηγικές και οι σχεδιασμοί για την επόμενη μέρα, σε περίπτωση που το εφαλτήριο δεν αποδειχθεί αρκετά ενισχυτικό. Οι ίδιοι άνθρωποι που βρέθηκαν αντιμέτωποι στην εσωκομματική εκλογή, παραμένουν στο προσκήνιο ως κεφαλές εσωκομματικών πόλων.
Χωριστοί δρόμοι – Ο Χάρης Δούκας ξέρει καλά ότι το κοστούμι του 40% τού πέφτει μεγάλο μετά την απόφαση του Μανώλη Χριστοδουλάκη να καταγράψει τις δυνάμεις του στο εσωκομματικό πεδίο, κίνηση που καθιστά σαφείς τις προθέσεις
του για όποτε τεθεί θέμα ηγεσίας.
Ο κυρίαρχος
Η κυριαρχία του Νίκου Ανδρουλάκη στο εσωκομματικό τοπίο δεν αμφισβητείται από κανέναν. Επιβεβαιώθηκε πρόσφατα στις εκλογές για την ανάδειξη συνέδρων και δεν υπάρχουν ψευδαισθήσεις για την Κεντρική Επιτροπή, καθώς όλοι προεξοφλούν ότι και εκεί «παίζει χωρίς αντίπαλο». Αν κάτι του αναγνωρίζουν εχθροί και φίλοι, άλλωστε, είναι ότι γνωρίζει πολύ καλά το παιχνίδι της εσωκομματικής ισχύος και πώς να την κεφαλαιοποιεί, μεταφράζοντάς την σε πλειοψηφία στα κομματικά όργανα. Με αυτό ως δεδομένο, κανείς από τους εσωκομματικούς αντιπάλους δεν υποστηρίζει ότι μπορεί να αμφισβητηθεί στην Κεντρική Επιτροπή η κυριαρχία Ανδρουλάκη.
Ο Χάρης Δούκας είναι ίσως ο πιο «οχληρός» επικριτής των επιλογών της ηγεσίας. Διαβεβαιώνει διαρκώς ότι σε καμιά περίπτωση δεν αμφισβητεί τον Νίκο Ανδρουλάκη. Ωστόσο, αυτό που έσπευσαν την επαύριο των εσωκομματικών εκλογών να διαμηνύσουν συνεργάτες του ήταν ότι ο ίδιος εκπροσωπεί το 40% του κόμματος, όσο και το ποσοστό που πήρε, καθιστώντας σαφές ότι διεκδικεί ρόλο «σκιώδους» συνδιαχειριστή των κομματικών θεμάτων.
Στο μεσοδιάστημα από τότε μέχρι σήμερα, ο κ. Δούκας έχασε έναν ισχυρό εσωκομματικό σύμμαχο, τον Μανώλη Χριστοδουλάκη. Θεωρείται ότι η συμβολή του μηχανισμού που ο πρώην γραμματέας διαθέτει σε όλη τη χώρα ήταν καθοριστική για να κερδίσει ο δήμαρχος Αθηναίων τη δεύτερη θέση.
Ο Χριστοδουλάκης μετράει τις δικές του δυνάμεις πλέον, όπως φάνηκε και κατά την εκλογή συνέδρων, καθιστώντας σαφές ότι όποτε τεθεί ξανά θέμα ηγεσίας, σκοπεύει να είναι παρών ως διεκδικητής. Μάλιστα, σε συνομιλητές του δεν κρύβει ότι θα επιδιώξει να αποτυπωθεί και στην Κεντρική Επιτροπή η δύναμή του στο εσωκομματικό περιβάλλον, όπου επιθυμεί να καταφέρει να εκλέξει περίπου το 20% του Σώματος.
Η Κεντρική Επιτροπή – Οι βασικοί διεκδικητές της ηγεσίας θέλουν να καταγράψουν ένα καλό σκορ στην ψηφοφορία για την Κεντρική Επιτροπή. «Οσοι λένε ότι δεν ενδιαφέρονται, φοβούνται ότι το αποτέλεσμα δεν θα τους ευνοεί», σχολιάζει έμπειρο κομματικό στέλεχος.
Το πώς θα διαμορφωθούν οι συσχετισμοί στη νέα Κεντρική Επιτροπή ανάμεσα σε στελέχη που υποστηρίζονται από την πλευρά Δούκα και σε εκείνα που υποστηρίζονται από την πλευρά Χριστοδουλάκη είναι ένα από τα θέματα που κυριαρχούν στο παρασκήνιο του συνεδρίου, δεδομένης της αντιπαράθεσης που εκδηλώθηκε μεταξύ των δύο πρώην συνοδοιπόρων για το ποσοστό συνέδρων που κατάφεραν να εκλέξουν.
Οι κακές πασοκικές γλώσσες, δε, υποστηρίζουν ότι το θέμα να συμμετέχουν στη νέα Κεντρική Επιτροπή ως αριστίνδην μέλη οι δήμαρχοι των τριών μεγαλύτερων δήμων της χώρας (Αθηναίων, Θεσσαλονίκης, Πειραιά) άνοιξε ως μια κίνηση στήριξης του δημάρχου έναντι των επιθετικών διαθέσεων της πλευράς Χριστοδουλάκη.
Χαμηλό προφίλ
Από την πλευρά του Παύλου Γερουλάνου δεν εκδηλώθηκε ιδιαίτερη διάθεση να μπει στο παιχνίδι των μηχανισμών. Οσοι παρακολουθούν τις κινήσεις του έχουν καταγράψει τις πολλές περιοδείες και επισκέψεις στην περιφέρεια, ενώ και δημοσίως στις τοποθετήσεις του επιμένει ότι το κόμμα πρέπει να βγει έξω και να καταφέρει να συνομιλήσει με τη βάση. Στον κομματικό μικρόκοσμο ο τρόπος με τον οποίο κινείται ερμηνεύεται και ως ένδειξη ότι ακόμη δεν βρίσκεται εκεί όπου επιθυμεί όσον αφορά την επιρροή του στους εσωκομματικούς συσχετισμούς και για τον λόγο αυτό διατηρεί χαμηλό προφίλ για την ώρα.
Οι γνώστες της εσωκομματικής ανθρωπογεωγραφίας παρατηρούν ότι ο Παύλος Γερουλάνος δείχνει να βρίσκεται πιο κοντά σε ορισμένα θέματα με τον Μιχάλη Κατρίνη, ο οποίος κατέθεσε το δικό του πολιτικό πλαίσιο για την πορεία του κόμματος, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις εμφανίζεται να συμμαχεί μαζί τους και ο κ. Δούκας.
Μετρήθηκαν μαζί
Η Αννα Διαμαντοπούλου έχει τηρήσει αποστάσεις από το παιχνίδι της εσωκομματικής καταγραφής δυνάμεων και δεν μπήκε στη διαδικασία των διαρροών για τους συνέδρους που πιστεύει ότι βρίσκονται στην επιρροή της. Οι εσωκομματικοί αντίπαλοι του Νίκου Ανδρουλάκη σχολίαζαν πικρόχολα ότι «οι σύνεδροι της Διαμαντοπούλου μετρήθηκαν μαζί με τους συνέδρους του Ανδρουλάκη», καθώς θεωρούν ότι καταγράφεται το τελευταίο διάστημα συμπόρευσή της με τον πρόεδρο του κόμματος. Για κάποιους, άμεσα συνδεδεμένη με την επιδίωξή της να εκλεγεί βουλευτής στις επόμενες εκλογές.
Ολοι ξορκίζουν τους μηχανισμούς και απεύχονται την εξάντληση του συνεδρίου σε μάχες επικράτησης εσωκομματικών στρατών, όμως, τελικά, το DNA του ΠΑΣΟΚ φέρει και αυτήν την παράδοση.
Εξορκισμοί και ψίθυροι για τη μετεκλογική «μοίρα»
Της Αγγελικής Σπανού
Σε πρώτη ανάγνωση, τα πράγματα είναι απλά και το πολιτικό αδιέξοδο μετά τις εκλογές, βέβαιο: Η Ν.Δ., εξασφαλίζοντας –όπως όλα δείχνουν– την πρώτη θέση, θα επιλέξει ως δυνητικό κυβερνητικό εταίρο το ΠΑΣΟΚ, που αποκλείει κατηγορηματικά μια τέτοια συνεργασία.
Σε δεύτερη ανάγνωση, όμως, η κατάσταση είναι κάπως πιο σύνθετη: όχι μόνον επειδή η ιστορική συνθήκη (οικονομική ή εθνική κρίση) μπορεί να επιβάλει συνεργασίες που αυτή τη στιγμή φαίνονται αδύνατες, όπως συνέβη την περίοδο 2012-2015, αλλά επίσης γιατί, πέραν των διακηρύξεων, υπάρχουν ανομολόγητες προθέσεις και διαθέσεις, διεργασίες και ζυμώσεις.
Το ξέρουν όλοι οι παροικούντες την Ιερουσαλήμ του συστημικού πολιτικού χώρου: η παλιά φιλία της υπεύθυνης πολιτικού σχεδιασμού του ΠΑΣΟΚ Αννας Διαμαντοπούλου με τον υπουργό Δικαιοσύνης Γιώργο Φλωρίδη σε προσωπικό επίπεδο δεν έχει διαταραχθεί, ενώ ο υπουργός Προστασίας του Πολίτη Μιχάλης Χρυσοχοΐδης διατηρεί σχέση εμπιστοσύνης με τον πρόεδρο του ΠΑΣΟΚ Νίκο Ανδρουλάκη.
Δύο μόνο παραδείγματα που θυμίζουν πόσο κοντά βρίσκονται ή μπορούν να βρεθούν οι έμπειροι στην εξουσία πρωταγωνιστές των δύο κομμάτων που αυτή τη στιγμή δείχνουν να χωρίζονται από άβυσσο, πολιτικά και ψυχικά.
Αυτή τη στιγμή. Γιατί ακόμη και ο Ευ. Βενιζέλος, που ως αντιπρόεδρος της κυβέρνησης Σαμαρά έγινε σύμβολο της συνεργασίας Ν.Δ. – ΠΑΣΟΚ στο όνομα του εθνικού συμφέροντος, προαναγγέλλει αναζήτηση ποινικών ευθυνών πολιτικών προσώπων κατά την τρέχουσα κοινοβουλευτική περίοδο από την επόμενη κοινοβουλευτική πλειοψηφία.
Το ιδανικό για τη Χαριλάου Τρικούπη θα ήταν να απευθυνθεί ο Κυριάκος Μητσοτάκης μετά τις εκλογές σε ένα κόμμα δεξιά της Ν.Δ. και να μείνει το ΠΑΣΟΚ στην αξιωματική αντιπολίτευση.
Παράλληλα, στο κόμμα της αξιωματικής αντιπολίτευσης δεν υπάρχει ούτε ένας (πρώην ή επόμενος) διεκδικητής της ηγεσίας (Δούκας, Γερουλάνος, Αποστολάκη, Χριστοδουλάκης, Χρηστίδης) που να μην απορρίπτει οποιαδήποτε συγκυβέρνηση με τη Ν.Δ. σε οποιαδήποτε συνθήκη.
Το ιδανικό για τη Χαριλάου Τρικούπη θα ήταν να απευθυνθεί ο Κυριάκος Μητσοτάκης μετά τις εκλογές σε ένα κόμμα δεξιά της Ν.Δ. και να μείνει το ΠΑΣΟΚ στην αξιωματική αντιπολίτευση, ως ηγεμονική δύναμη στον προοδευτικό χώρο, για να μπορέσει να διεκδικήσει την εκλογική νίκη στις μεθεπόμενες εκλογές. Με όποιον συνεργάτη του Ν. Ανδρουλάκη και αν μιλήσει κανείς, θα καταλάβει ότι αυτό εύχονται.
Ομως, ο Κ. Μητσοτάκης δεν έχει δείξει μέχρι τώρα τέτοια πολιτική αφέλεια ώστε να κάνει ένα τόσο μεγάλο δώρο στο ΠΑΣΟΚ, παρόλο που στη δεξιά πτέρυγα της Ν.Δ. αρκετοί θα έβλεπαν θετικά ένα τέτοιο σενάριο. Γιατί μπορεί όλοι να υιοθετούν επισήμως και δημοσίως την πρωθυπουργική διακήρυξη που αποκλείει συγκλίσεις δεξιότερα, όμως ξέρουν ότι, σε περίπτωση συγκυβέρνησης με το ΠΑΣΟΚ, δεν θα είχαν την τύχη να βρεθούν σε υπουργική θέση.
Πρόσωπα όπως ο Θάνος Πλεύρης, ο Μάκης Βορίδης ή η Σοφία Βούλτεψη δεν θα περιλαμβάνονταν στη λίστα των υποψήφιων κυβερνητικών στελεχών, με βέτο του μικρότερου κυβερνητικού εταίρου. Οχι μόνον ως εκφραστές της δεξιάς πτέρυγας της Ν.Δ., αλλά και επειδή θα καταγγελθούν για διχαστικό λόγο και τοξικότητα. Το ίδιο θα συμβεί και με ΠΑΣΟΚογενείς υπουργούς της Ν.Δ., όπως ο Γιώργος Φλωρίδης, που θεωρείται κόκκινο πανί στο επιτελείο Ανδρουλάκη, ενώ δεν θα συμβεί κάτι ανάλογο με στελέχη όπως ο Κυριάκος Πιερρακάκης και ο Νίκος Δένδιας, οι οποίοι πολιτεύονται με ήπιο πολιτικό λόγο και συμπεριφορά.
Οσα φέρνει η κάλπη
Η αλήθεια είναι ότι οι προβλέψεις είναι έωλες όσο δεν έχουν καταγραφεί οι πολιτικοί συσχετισμοί που θα προκύψουν από την κάλπη των επόμενων, πρώτων, εκλογών. Για παράδειγμα, ένας συσχετισμός 15%-28% (ΠΑΣΟΚ – Ν.Δ.) δεν θα θεωρηθεί ακραίο πολιτικό γεγονός, αλλά απλώς θα επιβεβαιώσει, ως φυσική εξέλιξη, τη διαφαινόμενη ανάγκη σχηματισμού κυβέρνησης συνεργασίας.
Ανεξάρτητα από την προδιαγεγραμμένη άρνηση της ηγεσίας, μπορεί ικανός αριθμός βουλευτών του ΠΑΣΟΚ να θελήσει να δώσει ψήφο εμπιστοσύνης ή ανοχής στο πρώτο κόμμα. Το ενδεχόμενο αυτό θα ισχυροποιηθεί αν το ΠΑΣΟΚ δεν καταφέρει να βρεθεί στη δεύτερη θέση, αλλά κατρακυλήσει στο φάσμα των κομμάτων διαμαρτυρίας, ή αν το χωρίζουν διψήφια διαφορά από το πρώτο κόμμα και μικρή απόσταση από το τρίτο.
Συμπερασματικά: Στο ορατό μέλλον, κυβέρνηση Μητσοτάκη – Ανδρουλάκη αποκλείεται. Η πληγή των υποκλοπών αιμορραγεί (τον Ιούνιο, σύμφωνα με πληροφορίες, θα εκδοθεί η απόφαση του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου, στο οποίο έχει προσφύγει ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ για τη μη συμμόρφωση των ελληνικών αρχών με την απόφαση του Συμβουλίου της Επικρατείας που επιβάλλει ότι ο επικεφαλής της αξιωματικής αντιπολίτευσης πρέπει να ενημερωθεί με θεσμικό τρόπο σχετικά με τους λόγους παρακολούθησής του από την Εθνική Υπηρεσία Πληροφοριών).
Κυβέρνηση χωρίς τη συμμετοχή του πρώτου κόμματος, με βάση το ισχύον εκλογικό σύστημα, δεν μπορεί να σχηματιστεί και, επομένως, η συνεργασία Ν.Δ. – ΠΑΣΟΚ, με ή χωρίς άλλους εταίρους, είναι αναπόφευκτη, όσο απίθανη και αν διαγράφεται τώρα.
