Το μοντέλο της επιστολικής ψήφου στις ευρωεκλογές ήταν επιτυχημένο και η προσπάθεια επέκτασής του στις εθνικές εκλογές έχει ήδη προαναγγελθεί από την κυβέρνηση.
Το νομοσχέδιο, ωστόσο, θα είναι –σύμφωνα με πληροφορίες της «Κ»– ευρύτερο, καθώς αυτό που θέλει η κυβέρνηση είναι ο απόδημος Ελληνισμός να αισθανθεί πως συμμετέχει ακόμη πιο ενεργά στα πολιτικά δρώμενα της χώρας.
Σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, η κυβέρνηση και το αρμόδιο υπουργείο Εσωτερικών μέσω του υπουργού Θοδωρή Λιβάνιου επεξεργάζονται το τελευταίο διάστημα ένα νομοσχέδιο που θα έρθει πριν από το Πάσχα και δεν θα προβλέπει μόνο την εφαρμογή της επιστολικής ψήφου και στις εθνικές εκλογές, αλλά και ακόμη μία ιδιαίτερα σημαντική αλλαγή.
Tρεις απόδημοι βουλευτές
Στο συρτάρι του υπουργού Εσωτερικών βρίσκεται έτοιμη ρύθμιση που προβλέπει τη δημιουργία μιας νέας εκλογικής περιφέρειας «απόδημου Ελληνισμού». Δηλαδή οι απόδημοι Ελληνες δεν θα ψηφίζουν το ψηφοδέλτιο Επικρατείας της Ελλάδας, όπως ίσχυε μέχρι σήμερα, αλλά θα έχουν ένα δικό τους ψηφοδέλτιο με υποψηφίους από όλο τον κόσμο και θα επιλέγουν όχι μόνο κόμμα, αλλά, μέσω σταυρού, και δικό τους βουλευτή.
Το «ψηφοδέλτιο απόδημου Ελληνισμού» θα είναι κοινό. Δηλαδή ο κάτοικος ΗΠΑ θα μπορεί να σταυρώσει έναν υποψήφιο από την Αυστραλία, την Ευρώπη ή την Ασία ή οποιοδήποτε άλλο μέρος του κόσμου, στέλνοντας στην ελληνική Βουλή «δικό του» βουλευτή.
Σήμερα η εκπροσώπηση του απόδημου Ελληνισμού υπάρχει, αλλά, όπως προαναφέρθηκε, γίνεται αυτοματοποιημένα μέσω του Επικρατείας, όπου υποχρεωτικά υπήρχε ένας απόδημος Ελληνας στο ψηφοδέλτιο.
Η επιλογή, όμως, του προσώπου ήταν του κόμματος και δεν είχε τη δυνατότητα ο ψηφοφόρος του εξωτερικού να επιλέξει εκείνος ποιον θέλει, όπως προβλέπει η νέα ρύθμιση. Για την κυβέρνηση αυτό είναι μείζονος σημασίας, καθώς θεωρείται, και σωστά, πως η διαδικασία αυτή θα κινητοποιήσει τον Ελληνισμό του εξωτερικού και θα ενισχύσει τους δεσμούς του απόδημου Ελληνισμού με την πατρίδα, αφού πλέον θα υπάρχει απευθείας εκλογή στο ελληνικό Κοινοβούλιο.
To ψηφοδέλτιο Επικρατείας
Το σχέδιο για να εφαρμοστεί προβλέπει την αξιοποίηση του εργαλείου των βουλευτών Επικρατείας, ώστε να εκλεγούν οι τρεις «απόδημοι Ελληνες» από τους 300 της Βουλής, καθώς παρέμβαση σε κάποια άλλη εκλογική περιφέρεια θα άλλαζε την αναλογία εκπροσώπησης των πληθυσμών της χώρας, κάτι αντισυνταγματικό.
Για να εφαρμοστεί η ρύθμιση από τις αμέσως επόμενες εκλογές όμως απαιτείται πλειοψηφία 200 βουλευτών. Εάν δεν περάσει άμεσα, τότε θα ισχύσει από τις μεθεπόμενες εκλογές. Και εδώ ξεκινάει και το πολιτικό παίγνιο.
Πλέον οι απόδημοι δεν θα εκπροσωπούνται μέσω των βουλευτών Επικρατείας των κομμάτων.
Στην κυβέρνηση θεωρούν πως η αντιπολίτευση και ειδικά το ΠΑΣΟΚ και ο ΣΥΡΙΖΑ, που έχουν διαχρονικά ερείσματα στο εξωτερικό, θα δυσκολευθούν πολύ να δικαιολογήσουν γιατί αρνούνται –αν αρνηθούν– το «ψηφοδέλτιο του απόδημου Ελληνισμού», καθώς θα είναι σαν να αρνούνται την εκπροσώπηση σε μια άλλη «Ελλάδα» που ζει στο εξωτερικό.
Ο απόδημος Ελληνισμός με αυτή την κίνηση «ενισχύεται, εκπροσωπείται απευθείας» και «αυξάνει τη δυνατότητα ενίσχυσης των σχέσεων της Ελλάδας με το εξωτερικό, κάτι κομβικό σε πολλούς τομείς», σημειώνει κυβερνητική πηγή που έχει γνώση της ρύθμισης.
Από την άλλη, στο Μαξίμου αναγνωρίζουν πως η μείωση των βουλευτών Επικρατείας που εκλέγονται στην Ελλάδα «πονάει» περισσότερο τα μικρότερα κόμματα, που είναι πιθανόν να αντιδράσουν πιο έντονα, καθώς είναι αναλογική.
Για παράδειγμα, εάν η Ν.Δ. πέσει από τους έξι βουλευτές Επικρατείας στους πέντε ή από τους πέντε στους τέσσερις, η «ζημιά» είναι μικρή. Αντίθετα, τα μικρότερα κόμματα μπορεί να χάσουν ακόμη και τη μοναδική έδρα τους, που θα πάει στο εξωτερικό. Αρα η μείωση μπορεί να είναι τυπικά ίση, αλλά πολιτικά ασύμμετρη.
Η κυβέρνηση πλην της δημιουργίας ψηφοδελτίου «απόδημου Ελληνισμού», όπως περιγράφηκε ανωτέρω, είναι δεδομένο πως θα επιδιώξει και την εφαρμογή της επιστολικής ψήφου, με τον τρόπο που έγινε στις ευρωεκλογές, και στις εθνικές εκλογές. Δηλαδή οι εν Ελλάδι ψηφοφόροι να μπορούν να ψηφίσουν και με αυτόν τον τρόπο.
Τα μέχρι τώρα δεδομένα δείχνουν πως η αντιπολίτευση έχει αντιρρήσεις στη συγκεκριμένη προοπτική, καθώς θεωρεί πως δυσκολεύει τον έλεγχο της μυστικότητας της ψήφου και αυξάνει τον κίνδυνο νοθείας ή λαθών στη διακίνηση και στην καταμέτρηση των φακέλων, αλλά στο Μαξίμου έχουν ένα ισχυρό επιχείρημα: πρόκειται για ένα μέτρο που εφαρμόστηκε στις ευρωεκλογές και λειτούργησε με επάρκεια, χωρίς λάθη και εντάσεις.
Η επιστολική διπλασίασε τη συμμετοχή
Η «κάλπη» του εξωτερικού έχει δείξει πως είναι αρκετά πιο μικρή από αυτό που θα μπορούσε να είναι βάσει του αριθμού των αποδήμων Ελλήνων και το βασικό μέλημα της κυβέρνησης, μέσω της συγκεκριμένης ρύθμισης, είναι να τη μεγαλώσει ακόμα περισσότερο.
Στις εθνικές εκλογές του 2023, που δεν υπήρχε επιστολική ψήφος, αλλά οι Ελληνες του εξωτερικού προσέρχονταν στα προξενεία για να ψηφίσουν παραδοσιακά, είχαν εγγραφεί συνολικά 22.857 Ελληνες του εξωτερικού που μπορούσαν να ψηφίσουν στις εκλογές του Μαΐου 2023. Από αυτούς, μόλις 18.203 ψήφισαν τελικά στις εκλογές. Η Ν.Δ. κατέγραψε άνετη πρωτιά με ποσοστό 42,6%, ο ΣΥΡΙΖΑ 19,0%, το MέΡΑ25 11,1%, το ΚΚΕ 10,7% και το ΠΑΣΟΚ 6,7%.
Στις ευρωεκλογές του 2024 έγινε μια συντονισμένη προσπάθεια διευκόλυνσης των αποδήμων, που έφερε αποτελέσματα, καθώς στην πλατφόρμα για την επιστολική ψήφο εγγράφηκαν περίπου 50.204 απόδημοι και τελικά ψήφισαν 36.645.
Ουσιαστικά διπλασιάστηκε η συμμετοχή. Οσον αφορά τα αποτελέσματα, και πάλι η Ν.Δ. κατέγραψε άνετη πρωτιά με 40,2%, ο ΣΥΡΙΖΑ έλαβε 11,14%, το ΜέΡΑ25 πήρε 9,22%, το ΚΚΕ 8,74%, το ΠΑΣΟΚ ανέβηκε στο 8,72% και ακολούθησαν η Νέα Αριστερά με 4,85%, η Ελληνική Λύση με 2,37%, η Νίκη με 2,27% και η Πλεύση Ελευθερίας με 2,11%.
Από τα παραπάνω αποτελέσματα πάντως προκύπτει πως, πλην βεβαίως της Ν.Δ. που φέρνει τη ρύθμιση, ο ΣΥΡΙΖΑ, το ΚΚΕ και το ΠΑΣΟΚ είναι τρία κόμματα που έχουν λάβει σημαντικά ποσοστά στον απόδημο ελληνισμό και ως εκ τούτου, και για καθαρά εκλογικό όφελος, θα δυσκολευτούν να απορρίψουν την πρόταση.
Στην κυβέρνηση, πάντως, θεωρούν δεδομένο πως το ΚΚΕ θα την απορρίψει για τους δικούς του λόγους. Αντιθέτως, πιστεύουν πως η συζήτηση με ΠΑΣΟΚ και ΣΥΡΙΖΑ μπορεί να καρποφορήσει. Η «ένταξη» στις εγχώριες εξελίξεις και η «αξιοποίηση» ενός πολύ μεγάλου πλούτου για τη χώρα, όπως είναι ο απόδημος ελληνισμός, αποτελεί εδώ και πολλές δεκαετίες ένα μεγάλο στοίχημα.
