ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ – ΑΝΤΑΠΟΚΡΙΣΗ. Η ισχυροποίηση των θέσεων του Οικουμενικού Πατριαρχείου και η πιθανότητα απομάκρυνσης των Εκκλησιών της Βαλτικής από τη Μόσχα εκτιμάται ότι είναι οι λόγοι της επίθεσης της Ρωσίας κατά του Οικουμενικού Πατριάρχη κ.κ. Βαρθολομαίου και του ρόλου του Φαναρίου.
Στην Κωνσταντινούπολη δεν είναι λίγοι όσοι μιλούν για «φόρμουλα ΝΑΤΟ» στον εκκλησιαστικό χώρο. Εννοούν ότι, όπως οι χώρες της Βαλτικής εντάχθηκαν στο ΝΑΤΟ λόγω των φόβων τους για την ασφάλειά τους έναντι της Μόσχας, έτσι και τώρα επικρατεί ανησυχία στις Εκκλησίες της Λιθουανίας, της Εσθονίας και της Λετονίας, οι οποίες αναπτύσσουν τις σχέσεις τους με το Φανάρι για να απομακρυνθούν από το «βεληνεκές» του Πατριαρχείου Μόσχας.
Οι πρόσφατες επισκέψεις του Πατριάρχη Βουλγαρίας κ. Δανιήλ στην Κωνσταντινούπολη και η συνάντησή του με τον κ.κ. Βαρθολομαίο, αλλά και η επίσκεψη του μητροπολίτη Κιέβου Επιφανίου στην Πόλη θεωρείται ότι ενόχλησαν τη Μόσχα. Στις 19 και 20 Δεκεμβρίου υπήρξαν επαφές της αποστολής από το Φανάρι, με επικεφαλής τον μητροπολίτη Χαλκηδόνος κ. Εμμανουήλ, στη Λιθουανία και πραγματοποιήθηκαν συναντήσεις με τρεις υπουργούς της κυβέρνησης, ενώ συνεχίζονται οι επαφές με τη Λετονία και την Εσθονία. Πηγές του Πατριαρχείου υπενθυμίζουν και την επίσκεψη του Πάπα Λέοντος ΙΔ΄ στην Κωνσταντινούπολη τον περασμένο μήνα, η οποία αποτελεί ένδειξη της διεθνούς αναγνώρισης του Οικουμενικού θρόνου.
Μεταπτυχιακό πρόγραμμα – Το σενάριο λειτουργίας της σχολής ως πανεπιστημίου έχει απομακρυνθεί, όμως πληροφορίες αναφέρουν ότι εξετάζεται το ενδεχόμενο να λειτουργήσει ως ιερατική σχολή επιμόρφωσης με μεταπτυχιακό τμήμα διαρκείας δύο ετών.
Στο Φανάρι, πάντως, εργάζονται πυρετωδώς για την επαναλειτουργία της Θεολογικής Σχολής της Χάλκης, η οποία, εφόσον επιτευχθεί, θεωρείται ότι θα συμβάλει στη μεταλαμπάδευση του πνεύματος του Πατριαρχείου στους κληρικούς. Ο Οικουμενικός Πατριάρχης κ.κ. Βαρθολομαίος έχει αιτηθεί να συναντηθεί με τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, προκειμένου να συζητήσουν τις λεπτομέρειες της πιθανής επίτευξης του στόχου αυτού και τους τρόπους λειτουργίας της σχολής. Πληροφορίες αναφέρουν ότι δεν αποκλείεται η συνάντηση να πραγματοποιηθεί σύντομα.
Η φόρμουλα
Το σενάριο λειτουργίας της σχολής ως πανεπιστημίου έχει πλέον απομακρυνθεί, όμως, σύμφωνα με πληροφορίες, εξετάζεται το ενδεχόμενο να λειτουργήσει ως ιερατική σχολή επιμόρφωσης, με μεταπτυχιακό τμήμα διαρκείας δύο ετών. Θα αφορά αποφοίτους θεολογικών σχολών πανεπιστημιακής μόρφωσης και θα περιλαμβάνει μαθήματα διαλεκτικής, κηρύγματος, διεθνών εκκλησιαστικών σχέσεων, ιστορίας κ.ά. Στόχος είναι οι απόφοιτοι να υπηρετούν το Φανάρι.
Πηγές που μίλησαν στην «Κ» υποστηρίζουν ότι ο στόχος της επαναλειτουργίας τον Σεπτέμβριο του 2026, τον οποίο έχει αναφέρει και ο πρέσβης των ΗΠΑ Τομ Μπάρακ, μπορεί να επιτευχθεί, ωστόσο αναγνωρίζουν ότι απαιτείται χρόνος για τον ορισμό του προγράμματος σπουδών, τον διορισμό καθηγητών και την οργάνωση της σχολής. Παράλληλα, υπάρχουν ανάγκες για βελτίωση των υποδομών, όπως ύδρευση και αποχέτευση. Εχουν γίνει βήματα σε πολλά πεδία, αλλά δεν είναι ακόμη όλα έτοιμα.
Ερώτημα που θέτουν όσοι ασχολούνται με το ζήτημα είναι ποιος θα απονέμει το πτυχίο. Πηγές αναφέρουν ότι θα μπορούσε να το απονέμει η ίδια η θεολογική σχολή, η οποία θα είναι αυτόνομη στο πλαίσιο του Συμβουλίου Ανώτατης Εκπαίδευσης, κάτι που θα θεωρείτο αναβάθμιση του πτυχίου. Συζητείται και το ενδεχόμενο το πτυχίο να απονέμεται από το τμήμα της Ιερατικής Σχολής του Πανεπιστημίου του Μαρμαρά.
Τίποτα δεν μπορεί να γίνει χωρίς την έγκριση των τουρκικών Αρχών και όλοι αναγνωρίζουν ότι η βούληση του προέδρου της Τουρκίας θα καθορίσει τις εξελίξεις, ώστε να διευθετηθούν οι εκκρεμότητες που παραμένουν ανοιχτές. Μια από αυτές αφορά το γεγονός ότι στη θεολογική σχολή θα σπουδάζουν και θα διδάσκουν μόνο άνδρες, κάτι που αντίκειται στους νόμους ισότητας της Τουρκίας, με την πλευρά του Φαναρίου να εξηγεί ότι η εκπαίδευση δεν θα είναι πανεπιστημιακή, αλλά σχετική με το ιερατείο.
Ενα ακόμη ζήτημα προς διευκρίνιση αφορά το ποιοι σπουδαστές θα γίνονται δεκτοί. Στην Τουρκία δεν υπάρχει περιορισμός για ίδρυση προπτυχιακών και μεταπτυχιακών τμημάτων σε ξένη γλώσσα ή για παρουσία ξένων καθηγητών, ωστόσο ισχύει ποσόστωση ξένων φοιτητών έως 20%. Στην περίπτωση της Χάλκης θα απαιτηθεί διαφορετική ρύθμιση. Επίσης, δεν υπάρχει πανεπιστήμιο μόνο με μεταπτυχιακό τμήμα και χωρίς προπτυχιακό, όπως επιθυμεί το Φανάρι.
Ολες αυτές οι συζητήσεις έχουν γίνει μεταξύ των τουρκικών αρχών και της αντιπροσωπείας του Οικουμενικού Πατριαρχείου, χωρίς να έχει επιτευχθεί τελική συμφωνία.
Κέρδη και για την Αγκυρα – Η λειτουργία της Θεολογικής Σχολής θα μπορούσε να συμβάλει στη βελτίωση του κλίματος μεταξύ Ουάσιγκτον και Αγκυρας, καθώς ο Τραμπ είχε εκφράσει δημόσια στον Τούρκο ομόλογό του το ενδιαφέρον του για το θέμα.
Η ανακαίνιση
Παρά ταύτα, τα έργα στη Θεολογική Σχολή της Χάλκης συνεχίζονται. Το πρόγραμμα εκσυγχρονισμού και αναβάθμισης του κτιρίου και των υποδομών αποτελεί δωρεά του Ιδρύματος Αθανασίου και Μαρίνας Μαρτίνου. Οπως είχε την ευκαιρία να διαπιστώσει η «Κ», η ανακαίνιση στις αίθουσες διδασκαλίας, στους χώρους διαμονής σπουδαστών και καθηγητών, στο συνεδριακό κέντρο, καθώς και στη νέα κουζίνα και τραπεζαρία είναι εντυπωσιακή.
Συνομιλητές μάς επισημαίνουν ότι η Θεολογική Σχολή της Χάλκης, όποτε και με όποια φόρμουλα επαναλειτουργήσει, θα αναβαθμίσει το Οικουμενικό Πατριαρχείο αλλά και την Τουρκία, η οποία θα μπορεί να επικαλείται ότι επιδεικνύει σεβασμό στη θρησκευτική ελευθερία και δη στα δικαιώματα της Ορθοδοξίας. Αλλωστε, υπενθυμίζουν ότι ο κ. Ερντογάν με την επιστροφή καταπατημένων περιουσιών, τις άδειες ανακαίνισης εκκλησιών και σχολείων και άλλα μειονοτικά δικαιώματα που αφορούν το Πατριαρχείο, έχει κάνει βήματα προς αυτή την κατεύθυνση.
Επιπλέον, η υπόσχεση του Τούρκου προέδρου κατά την επίσκεψή του στον κ. Τραμπ στον Λευκό Οίκο για τη Θεολογική Σχολή της Χάλκης θα μπορούσε, όπως λένε, να συμβάλει στη βελτίωση του κλίματος μεταξύ Ουάσιγκτον και Αγκυρας, καθώς ο ίδιος ο Αμερικανός πρόεδρος είχε θέσει δημόσια το θέμα της επαναλειτουργίας της σχολής.
