Live Blog: Ελληνοτουρκικές σχέσεις και γεωπολιτικές ανακατατάξεις – υπάρχει χώρος για συμφωνία;

Ολοκληρώθηκε η εκδήλωση

Ευχαριστούμε που ήσασταν μαζί μας!

Καραγιάννης: Να μάθουμε να ζούμε με την Τουρκία όπως με τους σεισμούς

• Οι Τούρκοι δεν σηκώνουν τα αεροσκάφη γιατί δεν έχουν ανταλλακτικά.
• Υπάρχει μια κόπωση για τα ελληνοτουρκικά - ανάμεσα στις χώρες υπάρχει ανισορροπία ισχύος.
• Η εναλλακτική δεν είναι η επίλυση των ελληνοτουρκικών αν δεν υπηρετεί τα ελληνικά συμφέροντα. Ας κάνει η κυβέρνηση την κίνηση, ας κάνει ένα βήμα - δεν θα πάει πουθενά. Την κίνηση πρέπει να την κάνουν οι Τούρκοι.
• Πρέπει να μάθουμε να ζούμε με την Τουρκία όπως έχουμε μάθει να ζούμε με τους σεισμούς και να έχουμε ένα ισχυρό πλέγμα συμμαχιών. Πρέπει να ξοδέψουμε για την άμυνα για να κοιμόμαστε ήσυχοι.
• Φοβόμαστε την Τουρκία γιατί είναι αναθεωρητική δύναμη και πολλές φορές όσα λέει τα κάνει πράξη.

Τσάκωνας: Μία συμφωνία πρέπει να είναι βιώσιμη, δικαιοδοτική και με συναίνεση

• Έχουμε περάσει σε έναν αβέβαιο κόσμο που εξελίσσεται επί τα χείρω – τα πράγματα είναι εξαιρετικά δύσκολα.
• Η Ελλάδα πώς πρέπει να συμπεριφερθεί; Σε σχέση με την ερώτηση για την ιδανική συμφωνία, πρέπει να είναι βιώσιμη αυτή η συμφωνία. Για να είναι βιώσιμη, θα προκύψει μέσα από μια παρέμβαση από την ΕΕ, αλλά πάντως να προκύψει ως αποτέλεσμα από το Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης. Πρέπει να δούμε πώς θα φτάσουμε ως αυτό το σημείο. Χρειάζεται συναίνεση, τόσο από το πολιτικό σύστημα όσο και από την κοινωνία, για τους όρους της συμφωνίας – αν έπρεπε να είναι έντιμος συμβιβασμός, κάποιοι θα κουνούσαν το κεφάλι τους.
• Τρία στοιχεία για μία συμφωνία: βιωσιμότητα, προερχόμενη από δικαιοδοτικά όργανα, συναίνεση.
   

Τάσος Χατζηβασιλείου: Ιδανική συμφωνία δεν υπάρχει - μόνο η καλύτερη δυνατή για την Ελλάδα

• Ιδανική συμφωνία με την Τουρκία δεν υπάρχει - πιστεύω στις καλύτερες δυνατές συμφωνίες, να διασφαλίζει τα δικαιώματα της Ελλάδας σε Ανατολική Μεσόγειο και Αιγαίο, να εξασφαλίζει βιώσιμη ειρήνη και διαγραφή γκρίζων ζωνών και casus belli.
• Δέον είναι να λυθεί και το θέμα της Κύπρου.
• Η Ελλάδα έχει δημιουργήσει πολλά και θετικά κεκτημένα. Η αμυντική ισχύς είναι εργαλείο - έχουμε αυξήσει την οικονομική μας δύναμη και έχουμε ενισχύσει την ενεργειακή μας θέση.
  Πότε ήταν πιο ισχυρή η Ελλάδα απέναντι στην Τουρκία στο παρελθόν; Νομίζω τώρα.
• Είναι ωραία τα εύπεπτα συνθήματα αλλά πρέπει να είμαστε σοβαροί απέναντι στο μέλλον - δεν ξέρουμε ποιος θα κυβερνά στην Τουρκία σε 15 χρόνια. Αν έρθει η ώρα της συζήτησης, η χώρα θα έχει καλύτερη αφετηρία.

Βαληνάκης: Η ιδανική συμφωνία απαιτεί μαξιμαλιστική εκκίνηση και διαπραγμάτευση

• Μία ιδανική συμφωνία πρέπει να υπηρετεί τρεις στόχους: άρση των διεκδικήσεων της Τουρκίας επί ελληνικού εδάφους, απόφαση για μία ΑΟΖ που μπορεί να φτάσει μέχρι τις 500.000 τ.χλ. και να αποτιναχθεί η εμπλοκή των επεμβατικών δικαιωμάτων της Τουρκίας επί των ελεύθερων εδαφών της Κύπρου.
• Βασική αρχή για να φτάσεις σε μία συμφωνία είναι να ξεκινάς μαξιμαλιστικά και να μην αποκαλύπτεις τον βασικό σου στόχο. Ξεκινάς με μαξιμαλιστικές θέσεις, για να μπορείς να κάνεις ένα σκόντο. Δεν γίνεται τίποτα χωρίς διαπραγμάτευση, όλα λύνονται συναλλακτικά.
• Η Τουρκία νομίζω ότι έχει κουραστεί με την ελληνική αναβλητικότητα. Είμαστε σε ένα σημείο που η Τουρκία θέλει να πιέσει αφόρητα την Ελλάδα να κάτσει στο τραπέζι, για να συζητήσει όσα δεν θέλει να συζητήσει. Η Τουρκία αντιλαμβάνεται τα ήρεμα νερά ως επίλυση θεμάτων.

Μανώλης Κωστίδης: Ο Ερντογάν είναι η χρυσή ευκαιρία της Ελλάδος

• Στις στρατιωτικές σχολές και στο ΥΠΕ της Τουρκίας φοβούνται ότι η Ελλάδα μπορεί να κάνει συγκεκριμένα βήματα στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο.
• Ο Ερντογάν είναι η χρυσή ευκαιρία της Ελλάδος για να λύσει τα προβλήματα.
• Ο Ερντογάν εδώ και 3 χρόνια δεν παραβιάζει τον εθνικό εναέριο χώρο μας - περιμένει κάτι. Αν κάτσεις στο τραπέζι και βρεις μία συμφωνία, μέσα στη χώρα του θα την περάσει.

Ακολούθησε συζήτηση

Χρήστος Ροζάκης: Το Ελσίνκι ήταν ευκαιρία που δεν υποστηρίξαμε

• Το Ελσίνκι δεν το υποστηρίξαμε όσο πρέπει. Εκείνη την εποχή η Τουρκία επρόκειτο να μπει στην Ε.Ε. και οι δύο πλευρές ήθελαν. Δεν είναι θέμα μόνο οικονομικής προετοιμασίας, είναι και θέμα προθέσεων. Η Κύπρος είναι αδιαμφισβήτητη επιτυχία. Μετά, η απόφαση για παρέμβαση ενός τρίτου μέρους είναι μείζον γεγονός που δεν πρέπει να υποτιμάται. Η Τουρκία πρέπει να επιλύσει τις διαφορές της, αλλιώς να πάει στο δικαστήριο. Ηταν όρος καθοριστικός. Μετά άρχισαν οι διερευνητικές επαφές. 

Τάσος Γιαννίτσης: Υπάρχει χώρος συμφωνίας μεταξύ μας, με την Τουρκία πολύ δύσκολα

• Στο ερώτημα αν υπάρχει χώρος για συμφωνία: παρά τις δυσκολίες, υπάρχει χώρος συμφωνίας μεταξύ μας, με το ζόρι, αλλά υπάρχει. Με την Τουρκία δύσκολα μπορεί να υπάρχει χώρος συμφωνίας. Παίζαμε το παιχνίδι της για χρόνια με το Διεθνές Δικαστήριο. Η Τουρκία θέλει πολιτική διαπραγμάτευση. Εμείς έχουμε παίξει το παιχνίδι τους.
• Στην Τουρκία δεν γίνεται συζήτηση. Είμαστε σε ένα σημείο όπου ο ένας ίσως θέλει κι ο άλλος εμφανώς δεν θέλει.
• Κάποιος να πιέσει τις δύο πλευρές να εγκαταλείψουν τις απίστευτες θέσεις τους. Ο «κάποιος» θα μπορούσε να είναι μία υπερδύναμη - στην οποία τι εμπιστοσύνη να έχουμε; Δεν μπορείς να εμπιστευθείς σήμερα τι θα σου έρθει από τις ΗΠΑ.
• Ξεχνάμε βασικά πράγματα για τη δύναμη μίας χώρας: Η Τουρκία είναι χώρα με 1 τρισ. 100 δισ. δολάρια ΑΕΠ. Το δικό μας είναι γύρω στα 240 δισ. Να ξέρουμε τι σημαίνουν οι εξοπλισμοί με όρους ΑΕΠ. Αυτά είναι στοιχεία δύναμης που δεν μπορούμε να παραβλέψουμε.
• Πρέπει να σοβαρευτούμε στην οικονομική πολιτική και να είμαστε μία χώρα συγκροτημένη.

Ευάγγελος Αποστολάκης: Ρεαλισμός και καθαρή στρατηγική

• Κατά καιρούς παρασυρόμαστε. Θα πρέπει να συνειδητοποιήσουμε ότι πρέπει να είμαστε ρεαλιστές.
• Η στρατηγική που πρέπει να ακολουθήσουμε πρέπει να είναι γνωστή.
• Οι διεθνείς σχέσεις και οι επαφές μας πρέπει να κατευθύνουν τα πράγματα ώστε να έχει συμφέρον η χώρα.

Εικόνες από τους ομιλητές

Κατάμεστη η αίθουσα στην Εθνική Πινακοθήκη

Καραγιάννης: Η Ελλάδα πρέπει να επαναπροσδιορίσει τη θέση της σε έναν κόσμο που αλλάζει

• Θεωρώ ότι έχουμε παρακάνει με τη Ρωσία. Δεν συμφέρει αυτό. Η χώρα μας δεν έχει θεσμική μνήμη, οι Ρώσοι θα το θυμούνται κι αύριο και μεθαύριο. Το τι θα γίνει αύριο με τη Ρωσία πρέπει να μας απασχολεί.
• Η Ελλάδα ανήκει στη Δύση, αλλά βρίσκεται γειτονικά με την Ανατολή. Ο κόσμος αλλάζει γρήγορα και η Ελλάδα πρέπει να επαναπροσδιορίσει τη θέση της.
• Η σχέση μας με το Ισραήλ είναι στρατηγική, αλλά δεν είναι ανέφελη. Δεν αντιμετωπίζουν φιλικά το Πατριαρχείο Ιεροσολύμων. Αντιμετωπίζουν διακρίσεις και εχθρικές συμπεριφορές. Η σχέση μας δεν μπορεί να είναι μόνο ανταλλαγής τουριστών κι αγοράς οπλικών συστημάτων.
• Είναι μεγάλη υπόθεση ότι τα πανάγια αξιώματα βρίσκονται σε ελληνικά χέρια. Αυτό μας δίνει έναν ρόλο, είναι soft power.
• Η Ελλάδα ανήκει στη Δύση, αλλά οι Ελληνες ανήκουν στη μέση, άρα πρέπει να έχουμε τον ρόλο της γέφυρας. Δεν κάνουμε τίποτα από θρησκευτική διπλωματία, την ελληνοφωνία στην Αφρική. Σε έναν κόσμο που τίποτα δεν είναι δεδομένο, η Ελλάδα δεν πρέπει να έχει περιορισμούς, πρέπει να ανοιχτεί στον κόσμο.
• Η εξωτερική πολιτική είναι μία βρόμικη υπόθεση. Με τις ΗΠΑ οι σχέσεις θα διατηρηθούν γιατί ταυτίζονται τα συμφέροντα και όχι οι αξίες μας.

Τσάκωνας: Η Ελλάδα πρέπει να συν-διαμορφώσει την ατζέντα για την Τουρκία

• Εξισορροπητική εμπλοκή έκανε η Ελλάδα με την Τουρκία. Τη σπρώχνουμε σε μία συγκεκριμένη κατεύθυνση.
• Αυτό πρέπει να συμπληρωθεί μέσω Ε.Ε. με επιλογές σε μία κατεύθυνση ένταξης της Τουρκίας και των Ευρωπαίων στη λογική της δέσμευσης.
• Η Ε.Ε. δεν έχει στρατηγική για την Τουρκία, ας είμαστε εμείς που θα συν-διαμορφώσουμε την ατζέντα σε μια συναλλακτική λογική.
• Μπορούμε να σκεφτούμε και ευρύτερα, με τις βαλτικές χώρες και μία ομπρέλα προστασίας, είτε προς τη Ρωσία είτε προς την Τουρκία.

Οι συνδρομητές και οι συνδρομήτριες της «Καθημερινής» παρακολουθούν την επίκαιρη συζήτηση

Χατζηβασιλείου: Αν δεν λύσουμε τις διαφορές με την Τουρκία, πώς μπορούμε να μιλήσουμε για άνοιγμα στη θάλασσα

• Αν δεν λύσουμε τις διαφορές με την Τουρκία, πώς μπορούμε να μιλήσουμε για άνοιγμα στη θάλασσα.
• Με τις ΗΠΑ η νέα εποχή είναι μπίζνες και πολιτική. Η ελληνική κυβέρνηση έχει προσαρμοστεί σε αυτό το δόγμα.
• Η πολιτική μας στοχεύει στο εθνικό συμφέρον και την προάσπισή του. Με τις ΗΠΑ είναι η καλύτερη εμπορική σχέση στον πλανήτη και πρέπει να τη διαφυλάξουμε.
• Με τις ΗΠΑ έχουμε συζήτηση για το πώς θα φτάσει το LNG στην Ουκρανία. Γιατί να μην αρπάξει η Ελλάδα την ευκαιρία και να γίνει ο πιο αξιόπιστος εταίρος και σύμμαχος;
• Είμαστε στην Ε.Ε.: έχασε χρόνο η Ευρώπη; Σαφώς κι έχασε, αλλά παραμένει η καλύτερη διακρατική συμφωνία.
• Για το SAFE έγινε σκληρή διαπραγμάτευση. Κοινώς, όσο η Τουρκία έχει casus belli και γκρίζες ζώνες δεν θα πάρει πόρους για την άμυνα της.
• Με τη Ρωσία έχουμε ισχυρούς δεσμούς. Το πρόβλημα είναι η εισβολή στην Ουκρανία. Το Διεθνές Δίκαιο δεν το εφαρμόζεις α λα καρτ, αλλά παντού. Δεν μπορείς να κάνεις την πάπια όταν μία χώρα εισβάλλει. Δεν μπορεί να αποφασιστεί κάτι για την Ουκρανία χωρίς την Ουκρανία στο τραπέζι.
• Το ζήτημα είναι η επόμενη μέρα Ευρώπης – Ρωσίας: πρέπει να συμμετάσχει η Ρωσία με κάποιο τρόπο στην αρχιτεκτονική άμυνας της Ευρώπης. Χρειάζονται όμως ισχυρές εγγυήσεις ασφαλείας.
• Η Ελλάδα προφανώς έχει γεωπολιτικό όραμα και στόχευση. Η Ελλάδα δείχνει ηγετική στάση και αυτοπεποίθηση.

Ο χαιρετισμός του διευθυντή της «Καθημερινής», Αλέξη Παπαχελά

Βαληνάκης: Η εμμονή με το Διεθνές Δίκαιο δεν μας οδηγεί πουθενά

• Η Ελλάδα πρέπει να έχει 3 μεγάλους στόχους: άρση των τουρκικών διεκδικήσεων, διεκδίκηση ΑΟΖ μέχρι 500.000 τ.χλ. και Κυπριακή Δημοκρατία που δεν ελέγχεται από την Τουρκία.
• Η εμμονή με το Διεθνές Δίκαιο δεν μας οδηγεί πουθενά. Και εμείς παίζουμε και πρέπει να παίξουμε περισσότερο. Ολος ο κόσμος διαπραγματεύεται, πρέπει να κοιτάξουμε την προώθηση των εθνικών συμφερόντων.
• Πρέπει να μάθουμε να διαπραγματευόμαστε, όχι πιστεύοντας ότι κάποια συμμαχική δύναμη θα λύσει μαγικά τα θέματά μας με την Τουρκία.
• Οι ΗΠΑ έχουν πάει στο άλλο άκρο. Είμαστε σε έναν κόσμο άναρχο, επικίνδυνο και πρέπει να μάθουμε να σκεφτόμαστε πώς μπορούμε να έχουμε κέρδη σε αυτή την κατάσταση.
• Πρέπει να είμαστε με την Ουκρανία, αλλά η «σωστή πλευρά της Ιστορίας» είναι ποιος κερδίζει τον πόλεμο.

Καραγιάννης: Χωρίς όραμα για τη θάλασσα, η Ελλάδα κινδυνεύει

• Το 85% του παγκόσμιου εμπορίου γίνεται μέσω θαλάσσης, δεν υπάρχει στη χώρα μας εθνικό και γεωπολιτικό όραμα.
• Είναι ένα ναυτικό έθνος η Ελλάδα. Ο,τι καλό συμβαίνει στην Ελλάδα αφορά τη θάλασσα. Το να επεκταθούμε προς τη θάλασσα, με τον έναν ή τον άλλον τρόπο, δεν είναι μόνο το παρόν, αλλά και το μέλλον της χώρας. Η Ελλάδα αλλιώς θα γίνει μία Ντίσνεϊλαντ, θα έρχονται οι ξένοι για να δουν το πώς ζούσαν κάποτε οι Ελληνες.
• Ποιος είναι ο ρόλος που πρέπει να παίξει η Ελλάδα τα επόμενα χρόνια, σύμφωνα με το πολιτικό προσωπικό της χώρας; Δεν μπορούμε να έχουμε φοβικό σύνδρομο και να λαμβάνουμε πάντα υπόψη το τι θέλει η Τουρκία. Πρέπει να δούμε εμπρός, να έχουμε ένα όραμα.
• Οι φρεγάτες είναι για να υπηρετηθεί ένα όραμα, να επεκταθούμε προς τη θάλασσα, η χώρα να παίξει κομβικό ρόλο στους κάθετους και οριζόντιους άξονες του εμπορίου.

Τσάκωνας: «Χρειάζεται αυτοπεποίθηση – η συζήτηση δεν σημαίνει αποδοχή»

• Η επέκταση των χωρικών υδάτων είναι το «μοναδικό» θέμα που υπάρχει επί δεκαετίες και συνεχίζει χωρίς συνέπειες.
• Ενας μύθος είναι ότι συζητούμε για την οριοθέτηση των θαλάσσιων ζωνών και μετά τίποτα. Αντιθέτως, μπορούμε να μπαίνουμε σε συζητήσεις με παραγωγικά οφέλη.
• Η επιλεκτική επέκταση είχε αναφερθεί από τον Κωνσταντίνο Μητσοτάκη ως θετική εξέλιξη. Είναι χρήσιμο να σκεφτόμαστε έξω από το κουτί. Με την Τουρκία μπορούμε να συζητούμε ό,τι θέλουμε, χωρίς αυτό να σημαίνει αποδοχή της άλλης θέσης. Πρέπει να έχουμε μεγαλύτερη αυτοπεποίθηση.
• Σημασία έχει το πλαίσιο των διερευνητικών επαφών. Το πλαίσιο σήμερα είναι διαφορετικό από το 2002–2003, με την Τουρκία να βρίσκεται υπό πίεση. Από το 2004 μπήκαν σε ένα καθεστώς «συμβαίνουν για να συμβαίνουν».

Ο πρώην ανώτατος δικαστικός λειτουργός και πρώην πρωθυπουργός, Ιωάννης Σαρμάς, με τη σύζυγό του

Φωτογραφίες: Νίκος Κοκκαλιάς

Τάσος Χατζηβασιλείου: Η Ελλάδα δημιούργησε τα κεκτημένα – η Τουρκία αρνείται το Διεθνές Δίκαιο

• Η Ελλάδα έχασε πολύτιμο χρόνο στη Λιβύη. Σήμερα η Αθήνα έχει ανοιχτό δίαυλο και με τις δύο πλευρές της Λιβύης.
• Ο στόχος της κυβέρνησης είναι δύσκολος αλλά σαφής: να εξουδετερώσει το πολιτικό μνημόνιο.
• Με την Αίγυπτο οι σχέσεις είναι στρατηγικής βαρύτητας και η κυβέρνηση έχτισε θετικά κεκτημένα.
• Εγινε Θαλάσσιος Χωροταξικός Σχεδιασμός: είναι πλέον καταγεγραμμένος και δύσκολα αμφισβητήσιμος. Τα εθνικά θαλάσσια πάρκα αποτελούν ένδειξη κυριαρχίας.
• Οσο η Τουρκία αρνείται και αμφισβητεί τη λογική του Διεθνούς Δικαίου, τίποτα δεν μπορεί να προχωρήσει. Τα κράτη συνεννοούνται με βάση το Δίκαιο.
• Η Ελλάδα δημιούργησε τις συνθήκες για να καταστεί ενεργειακός κόμβος. Δεν έγινε από τύχη.

Η κατάμεστη αίθουσα κατά τη διάρκεια της συζήτησης

Βίντεο: Κωνσταντίνος Γεωργόπουλος

Γιάννης Βαληνάκης: Το Ελσίνκι δεν ήταν ιστορική ευκαιρία

• Για την πολιτική Σημίτη στο Ελσίνκι: η Κυπριακή Δημοκρατία θα εντασσόταν στην Ε.Ε. χωρίς προϋπόθεση επίλυσης – ακολούθησε το Σχέδιο Ανάν χωρίς να προηγηθεί διαπραγμάτευση.
• Ο Κώστας Σημίτης δεν είχε κρύψει τη στήριξή του στο Σχέδιο Ανάν. Στο τραπέζι υπήρχε η προϋπόθεση της Κύπρου.
• Δεύτερο σημείο: το πώς θα πάμε στο διεθνές δικαστήριο. Η Τουρκία δεν το αξιοποίησε, ευτυχώς.
• Τρίτο σημείο: οι διερευνητικές επαφές και ο διάλογος για τα μίλια – πόσα θέλει και πόσα ανέχεται η Τουρκία να διευρύνουμε στα χωρικά μας ύδατα. Το Ελσίνκι και ο μύθος περί «ιστορικής ευκαιρίας» δεν υπάρχουν.
• Οι θαλάσσιες ζώνες πρέπει να αντιμετωπίζονται ενιαία από την Ελλάδα. Είτε 12 μίλια είτε ΑΟΖ είναι το ίδιο. Η ελληνική επιδίωξη πρέπει να είναι η ΑΟΖ.
• Είμαστε υπέρ το δέον προσεκτικοί. Δεν είμαι οπαδός των 12 μιλίων ως μαγικής λύσης.

Μάνος Καραγιάννης: Οι μύθοι του Ελσίνκι και η πραγματική Τουρκία

• Το Ελσίνκι βασίστηκε σε μια προβληματική υπόθεση εργασίας: τον εξευρωπαϊσμό της Τουρκίας.
• Δεν έχω πειστεί ότι η Τουρκία είναι ευρωπαϊκή χώρα. Δεν υπήρχε καμία περίπτωση να ενταχθεί στην Ε.Ε. Η Τουρκία δεν είναι τα παράλια, αυτό είναι ένα μικρό κομμάτι της – ο μύθος ότι το Ελσίνκι θα οδηγούσε σε εξευρωπαϊσμό της Τουρκίας.
• Ενας ακόμη μύθος ήταν ότι μπορούν να λυθούν τα προβλήματα μετά τα Ιμια. Η Τουρκία ζητά πράγματα που δεν μπορούμε να αποδεχθούμε, και πιστεύω ότι εννοούν όσα λένε.
• Αλλος μύθος είναι η ύπαρξη νομοτελειών στην Ιστορία. Γιατί την αντιμετωπίζουμε τόσο ολοκληρωτικά; Μια ευκαιρία παρουσιάστηκε από συγκυρίες, όχι ως «θεόσταλτο δώρο», και μιλήσαμε για ενεργειακή θωράκιση της χώρας.
• Στην Τουρκία δεν υπάρχει καν συζήτηση για την επίλυση των Ελληνοτουρκικών. Αυτό πρέπει να μας προβληματίσει.

Παναγιώτης Τσάκωνας: Η Ελλάδα διαμορφώνει στρατηγική όταν συνδέει το ευρωπαϊκό πλαίσιο με τα Ελληνοτουρκικά

• Στις σχολές πρόσληψης των Ελληνοτουρκικών στην Ελλάδα, 2–3 κινούνται προς την κατεύθυνση της επίλυσης, ενώ υπάρχει και η κουλτούρα αναβλητικότητας: η επίλυση μετατίθεται στους επόμενους. Υπάρχει και η αντίληψη του μη διαλόγου με την Τουρκία.
• Μετά την εποχή του Ελσίνκι, οι δύο πρώτες σχολές χαρακτηρίζουν την ελληνκή εξωτερική πολιτική, ανάλογα με τη συγκυρία.
• Πριν το Ελσίνκι, η ελληνική πλευρά δημιούργησε τις συνθήκες για να περάσουν ζητήματα που δεν τα περίμενε κανείς.
• Το σημαντικότερο επίτευγμα ήταν η σύνδεση τριών παραμέτρων: της ευρωπαϊκής πορείας της Τουρκίας, της ένταξης της Κύπρου και της επίλυσης των ελληνοτουρκικών διαφορών στο πλαίσιο του Διεθνούς Δικαίου.

Εικόνες από την εκδήλωση

Φωτογραφίες: Νίκος Κοκκαλιάς

Τάσος Χατζηβασιλείου: Η Τουρκία δεν ανταποκρίθηκε ποτέ στις δεσμεύσεις της Ευρώπης

• Η οθωμανική αυτοκρατορία δεν υπάρχει πια, άρα η Τουρκία δεν μπορεί να προβάλλει τέτοιες αξιώσεις.
• Αν μιλάμε για χαμένες ευκαιρίες, τις συνδέω με τις στιγμές που η Τουρκία επιχείρησε να προσεγγίσει την Ευρώπη ή να απομακρυνθεί από αυτή.
• Το Ελσίνκι δημιούργησε θετικό μομέντουμ: τότε η Τουρκία επιθυμούσε καλή σχέση με την Ε.Ε. όσο ποτέ άλλοτε, αλλά δεν ανταποκρίθηκε στις δεσμεύσεις της.
• Στον διάβα της Μεταπολίτευσης όλες οι κυβερνήσεις έπραξαν ορθά συνομιλώντας με την Τουρκία.

Γιάννης Βαληνάκης: Η Τουρκία θέλει να αλλάξει τα σύνορα. Ποιος θα τη σταματήσει;

• Οταν μιλάμε για χαμένες ευκαιρίες πρέπει να βλέπουμε το πρόβλημα.
• Μετά την ήττα των Ιμίων άλλαξαν τα δεδομένα: αν υπάρξει προσφυγή στη Χάγη, αυτή θα αφορά και τα ζητήματα που θέτει η Τουρκία, τα οποία αγγίζουν εθνική κυριαρχία. Από το 1996 υπάρχει αμφισβήτηση ελληνικού εδάφους.
• Η Ελλάδα είναι ευτυχής στα σύνορά της, η Τουρκία όχι: η Αγκυρα επιδιώκει αλλαγή συνόρων και το δηλώνει ξεκάθαρα. Προηγείται αυτό και ακολουθεί η οριοθέτηση θαλασσίων ζωνών.
• Το σημείο εκκίνησης πρέπει να είναι η άρση των τουρκικών διεκδικήσεων επί ελληνικού εδάφους. Το ερώτημα είναι ποιος θα σταματήσει την Τουρκία.
• Η στρατηγική αποτροπής δεν έχει αποτρέψει την Τουρκία από τις διεκδικήσεις της.
• Η πραγματική ευκαιρία ήταν η εποχή του Κωνσταντίνου Καραμανλή, όταν υπήρχε ολοκληρωμένη στρατηγική.

Συντονίζει ο Κωνσταντίνος Φίλης

Αλέξης Παπαχελάς: Τα εργαλεία για την εξωτερική πολιτική έχουν «σκουριάσει»  

Λαμβάνοντας τον λόγο ο διευθυντής της «Καθημερινής» Αλέξης Παπαχελάς επισήμανε πως στη συζήτηση δίνουν το «παρών» άνθρωποι οι οποίοι έχουν χειριστεί τα ελληνοτουρκικά σε κρίσιμες στιγμές τις τελευταίες δεκαετίες και προσωπικότητες που γνωρίζουν την ιστορία των ελληνοτουρκικών και μπορούν να «φωτίσουν» την παρούσα κατάσταση και τις προοπτικές. 

«Είναι μια σημαντική, αν θέλετε, συγκυρία, με την έννοια ότι ζούμε σε έναν κόσμο ο οποίος αλλάζει, γίνεται όλο και πιο απρόβλεπτος, όλο και πιο επικίνδυνος. Ολοι μας νιώθουμε ότι τα εργαλεία τα οποία έχουμε για την εξωτερική πολιτική έχουν σκουριάσει γιατί οι αλλαγές είναι τόσο ραγδαίες και η αβεβαιότητα τόσο μεγάλη που πραγματικά δεν έχει καν νόημα να βασιστείς σε πράγματα που τα θεωρούσες δεδομένα δέκα, είκοσι χρόνια πριν… Ακόμα και πέντε χρόνια πριν. Και αυτό νομίζω ότι είναι ένα κάτι το οποίο είναι πρωτοφανές, κάτι που συμβαίνει κάθε πενήντα ή εξήντα χρόνια», σημείωσε ο Αλέξης Παπαχελάς. 

«Ταυτόχρονα βέβαια πρέπει να πω ότι αυτό που θέλουμε σαν εφημερίδα και το κάνουμε πάντα, ελπίζω, είναι έναν διάλογο πολιτισμένο, μετριοπαθή. Θεωρούμε πάντα, παγίως, ότι δεν υπάρχουν προδότες και πατριώτες. Υπάρχουν άνθρωποι με διαφορετικές απόψεις για αυτά τα ζητήματα και ότι, ειδικά στην εποχή των μέσων κοινωνικής δικτύωσης, είναι πάρα πολύ σημαντικό να υπάρχει και ένας διάλογος ο οποίος αφορά την πραγματικότητα χωρίς κραυγές, χωρίς ύβρεις. Για αυτό είμαι πολύ χαρούμενος σήμερα που έχουμε ένα εξαιρετικό πάνελ, με ανθρώπους που εκφράζουν πολύ διαφορετικές απόψεις μεταξύ τους, και ορισμένοι εξ αυτών έχουν χειριστεί τα ζητήματα αυτά και γενικώς γνωρίζουν τα θέματα σε βάθος». 

«Και βέβαια χαίρομαι που έχουμε μαζί μας τον Κωνσταντίνο Φίλη, μαζί με τον Μανώλη Κωστίδη έχουμε γίνει μια αχώριστη παρέα που ασχολούμαστε με τα ελληνοτουρκικά από τις επτά το πρωί μέχρι αργά το βράδυ, και γενικά χαίρομαι γιατί νομίζω ότι η εφημερίδα έχει ανοίξει δρόμο σε αυτές τις συζητήσεις και σε αυτό τον διάλογο». 

Ο Κωνσταντίνος Φίλης, καθηγητής Διεθνών Σχέσεων, προετοιμάζει το έδαφος για τη συζήτηση που θα ακολουθήσει.

Παρέμβαση από τρεις πρώην ΥΠΕΞ

Στο τέλος της συζήτησης, τρεις πρώην υπουργοί θα κάνουν ολιγόλεπτη παρέμβαση.

• Ευάγγελος Αποστολάκης: Υπουργός Εξωτερικών της Ελλάδας (Ιανουάριος 2019 – Ιούλιος 2019)
• Τάσος Γιαννίτσης: Υπουργός Εξωτερικών της Ελλάδας (Φεβρουάριος 2004 – Μάρτιος 2004)
• Χρήστος Ροζάκης: Υφυπουργός Εξωτερικών‎ της Ελλάδας (Σεπτέμβριος 1996 –  Φεβρουάριος 1997)

Οι ομιλητές της εκδήλωσης

• Τάσος Χατζηβασιλείου, βουλευτής Ν.Δ., πρ. υφυπουργός Εξωτερικών,
  επίκουρος καθηγητής Διεθνών Σχέσεων
• Γιάννης Βαληνάκης, καθηγητής Διεθνών Σχέσεων, πρ. υφυπουργός
  Εξωτερικών
• Μάνος Καραγιάννης, καθηγητής Διεθνούς Ασφάλειας, Πανεπιστήμιο
  Μακεδονίας / King’s College London
• Παναγιώτης Τσάκωνας, καθηγητής Διεθνών Σχέσεων και Σπουδών
  Ασφάλειας, Πανεπιστήμιο Αθηνών.

Συντονίζει ο Κωνσταντίνος Φίλης, καθηγητής Διεθνών Σχέσεων.

Προλογίζει ο Αλέξης Παπαχελάς, διευθυντής της εφημερίδας «Η Καθημερινή».

Ελληνοτουρκικές σχέσεις και γεωπολιτικές ανακατατάξεις: Υπάρχει χώρος για συμφωνία;

Η αναζωπύρωση της έντασης στο Αιγαίο, οι διαρκείς μεταβολές στη Μέση Ανατολή και η νέα αρχιτεκτονική ασφάλειας της Ανατολικής Μεσογείου τροφοδοτούν ένα κρίσιμο ερώτημα: μπορούν Αθήνα και Αγκυρα να κινηθούν προς μια σταθερή κατανόηση ή η γεωπολιτική συγκυρία ωθεί αναπόφευκτα σε ανταγωνισμό;

Η συζήτηση επιχειρεί να φωτίσει τα όρια, τους κινδύνους και τις δυνατότητες μιας συμφωνίας.

Στη συζήτηση συμμετέχουν κορυφαίοι αναλυτές και διπλωματικοί παρατηρητές με πείρα στα Ελληνοτουρκικά και στη γεωπολιτική των Βαλκανίων και της Ανατολικής Μεσογείου. 

Από εδώ θα παρακολουθήσετε το live blogging της εκδήλωσης.