Η παρέλευση των πρώτων δύο εβδομάδων της διαχείρισης των «συμβολισμών» και της ικανοποίησης που προκάλεσε η ταχεία ανάπτυξη ελληνικών στρατιωτικών δυνάμεων από τα Ανατολικά Βαλκάνια και τη Βουλγαρία μέχρι την Ανατολική Μεσόγειο και την Κύπρο, ως μέρος της εθνικής αλλά και συμμαχικής απόκρισης στην πυραυλική απειλή που έχει προκύψει από τον πόλεμο στο Ιράν, δίνει σταδιακά τη θέση της στην ανάγκη κάποιων προσαρμογών στη νέα πραγματικότητα.
Κατ’ αρχάς, στην Αθήνα υπάρχει πλέον βαθιά ανησυχία πως ο πόλεμος στο Ιράν μπορεί να ξεφύγει χρονικά, ιδιαίτερα καθώς σε συμμαχικές πρωτεύουσες δεν αποκλείεται η σύγκρουση αυτή να συνεχιστεί δίχως ορατό σημείο διακοπής των εχθροπραξιών, εν μέρει και λόγω του εγκλωβισμού της κυβέρνησης του Ντόναλντ Τραμπ, μάλιστα σε χρονιά ενδιάμεσων εκλογών. Μέχρι στιγμής, τα συμπεράσματα που προκύπτουν στην Αθήνα σχετικά με τα βασικά στοιχεία της κρίσης είναι τα εξής:
1. Γρήγορα αντανακλαστικά
Σε επίπεδο στρατιωτικό, υπάρχει ικανοποίηση για την ταχύτητα που τα υπουργεία Εξωτερικών και Εθνικής Αμυνας κατόρθωσαν αρχικά να έλθουν σε αστραπιαία συνεννόηση, όχι μόνο με τους Κύπριους, αλλά και με βασικούς συμμάχους στο ΝΑΤΟ, κυρίως τις ΗΠΑ και τη Γαλλία, και να τονίσουν την αξία της νοτιοανατολικής πτέρυγας του Βορειοατλαντικού Συμφώνου. Σύμφωνα με καλά πληροφορημένες πηγές, πέρα από την ανάπτυξη Patriot στη Σούδα, στην Κάρπαθο και στη Βόρεια Ελλάδα, αλλά και τις μετασταθμεύσεις μαχητικών F-16, εξετάστηκε (επί χάρτου) και το ενδεχόμενο ταχείας μετακίνησης χερσαίας δύναμης, επιπέδου τάγματος, σε περίπτωση που αυτό απαιτηθεί. Περιττό να ειπωθεί ότι η αμφιθυμία της Αγκυρας στο ζήτημα του Ιράν, αλλά και το γεγονός ότι δεν διαθέτει αξιόπιστη αεράμυνα, κατέδειξε ότι ο δεύτερος μεγαλύτερος στρατός του ΝΑΤΟ έχει σοβαρά τρωτά σημεία.
2. Ανοιχτές γραμμές
Σε επίπεδο διπλωματικό, οι συνεννοήσεις με τις ΗΠΑ και τους Γάλλους, όπως φάνηκε και από τις εξελίξεις στο πεδίο, ήταν άριστες. Το ενδεχόμενο συγκρότησης ναυτικής δύναμης για περιπολίες των Στενών του Ορμούζ παραμένει ένα «αγκάθι», ωστόσο προς το παρόν οι προτεραιότητες είναι αλλού.
Ο Αμερικανός επισκέπτης – Με ενδιαφέρον αναμένεται εντός της εβδομάδος (19 Μαρτίου) η άφιξη του μόνιμου αντιπροσώπου των ΗΠΑ στο ΝΑΤΟ, Μάθιου Γουίτακερ, ο οποίος θα επισκεφθεί την Αθήνα, τη Σούδα και την Αλεξανδρούπολη.
Υπό το φως των τελευταίων εξελίξεων με ενδιαφέρον αναμένεται εντός της εβδομάδος (19 Μαρτίου) η άφιξη του μόνιμου αντιπροσώπου των ΗΠΑ στο ΝΑΤΟ, Μάθιου Γουίτακερ, ο οποίος θα επισκεφθεί την Αθήνα, τη Σούδα και την Αλεξανδρούπολη. Ο κ. Γουίτακερ θα βρεθεί στην Ελλάδα, μεταξύ άλλων, στο πλαίσιο περιοδείας εξέτασης του ενδεχομένου να μειωθεί η αμερικανική παρουσία σε διάφορες βάσεις ανά την Ευρώπη. Υπό τις παρούσες συνθήκες το ταξίδι του κ. Γουίτακερ αλλάζει μορφή και, βεβαίως, στην Αθήνα είναι έτοιμοι να αναδείξουν στον Αμερικανό αξιωματούχο τον τρόπο με τον οποίο η Ελλάδα προασπίζεται εθνικά, συμμαχικά, αλλά και αμερικανικά συμφέροντα σε εγκαταστάσεις κοντά στη διακεκαυμένη ζώνη.
Μάλιστα, ο κ. Γουίτακερ θα μεταβεί απευθείας από το αεροδρόμιο στο υπουργείο Εξωτερικών, όπου θα συναντηθεί με τον υπουργό Εξωτερικών Γιώργο Γεραπετρίτη (και, αν το επιτρέψει το πρόγραμμα, ίσως να επισκεφθεί και τον πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη στο Μέγαρο Μαξίμου). Οι Αμερικανοί, πάντως, αυτή τη στιγμή δεν σχεδιάζουν να μειώσουν την παρουσία τους στην Ελλάδα. Αντιθέτως, η κατάσταση που επικρατεί στη Μέση Ανατολή ίσως οδηγήσει σε σοβαρές ανακατατάξεις και ενδεχόμενη ενίσχυσή τους. Παραδοσιακά δύσκολο παραμένει το χάσμα αντίληψης για την αξία της Ανατολικής Μεσογείου με το Βερολίνο.
Δεν είναι διόλου παράξενο ότι τις πρώτες ημέρες των χτυπημάτων στο Ακρωτήρι, και ενώ Αθήνα, Παρίσι και Ρώμη είχαν ήδη ανακοινώσει ότι θα στείλουν πλοία και δυνατότητες για την υπεράσπιση ευρωπαϊκού εδάφους στη Κύπρο, το Βερολίνο αρχικά ανακοίνωσε ότι δεν υπάρχει ανάγκη ανάπτυξης γερμανικών δυνάμεων και έπειτα από αρκετά έντονο διπλωματικό παρασκήνιο ανάμεσα στη Λευκωσία και στη γερμανική κυβέρνηση, τελικά κατέπλευσε στη Λεμεσό η φρεγάτα «Nordrhein-Westfalen», από τα ανοιχτά του Λιβάνου, δηλαδή λίγα μίλια ανατολικότερα όπου βρισκόταν στο πλαίσιο της επιχείρησης του ΟΗΕ, UNIFIL.
Η στάση του κ. Βάντεφουλ στη Λευκωσία, μάλιστα, την περασμένη εβδομάδα στόχευε και στην ανάγκη να βελτιωθεί η ατμόσφαιρα των γερμανοκυπριακών σχέσεων. Ο κ. Γεραπετρίτης μεταβαίνει την Τρίτη στο Βερολίνο, όπου θα συναντήσει τον ομόλογό του Γιόχαν Βάντεφουλ. Η συνάντηση ήταν, πάντως, προγραμματισμένη, καθώς είχε ακυρωθεί μία φορά (στην Αθήνα τον Οκτώβριο), δεν είχε γίνει εφικτή ακόμη μία (τον περασμένο Δεκέμβριο) και οι δύο πλευρές συμφώνησαν ότι –παρά τη φορτισμένη κατάσταση παγκοσμίως– καλό είναι να μην ακυρωθεί ξανά, προκειμένου να μην εκπέμπεται εικόνα ασυνεννοησίας, ιδίως αφού ο κ. Βάντεφουλ έχει από τον Οκτώβριο ήδη επισκεφθεί δύο φορές την Αγκυρα.
3. Τουρκικά «νεύρα»
Στα ελληνοτουρκικά, φάνηκε πόσο γρήγορα ακόμη και ζητήματα που αφορούν την εύρυθμη λειτουργία της Συμμαχίας, στην οποία συμμετέχουν και οι δύο χώρες, μπορεί να επιβαρύνουν τις σχέσεις. Στην προκειμένη περίπτωση, βέβαια, ο τουρκικός εκνευρισμός, όπως αυτός εκδηλώθηκε μετά την ανάπτυξη πλοίων και αεροπλάνων στην Κύπρο, τη μεταφορά πυροβολαρχίας Patriot στην Κάρπαθο και την ανάδειξη της σημασίας της 130 Σμηναρχίας Μάχης της Λήμνου για το πεδίο της Μαύρης Θάλασσας και των Ανατολικών Βαλκανίων, είχε περισσότερο ως πηγή την εκ δεξιών αντιπολίτευση που δέχθηκε ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν.
Στην Αθήνα, άλλωστε, πέρα από αυτές τις αντιδράσεις, ανησυχούν ιδιαιτέρως για τον πολιτικό αντίκτυπο που μπορεί να έχει στην Τουρκία η κατάσταση στο Ιράν. Μπορεί να τροφοδοτήσει την εσωτερική αστάθεια όχι μόνο για λόγους πολιτικού συμβολισμού (αντιαμερικανισμός, αντισημιτισμός), αλλά και διότι το κόστος ενέργειας θα ξεπεράσει κάθε σχεδιασμό του οικονομικού επιτελείου στην Αγκυρα για την (όποια) συγκράτηση του πληθωρισμού.
Η «Ασπίδα του Αχιλλέα» – Το πρώτο πακέτο τής σχεδόν αποκλειστικά ισραηλινής τεχνολογίας «Ασπίδας του Αχιλλέα» πρόκειται να εγκριθεί αύριο από την αρμόδια επιτροπή της Βουλής.
4. Η ισορροπία με το Ισραήλ
Η σχέση με το Ισραήλ και τα κράτη της Μέσης Ανατολής. Το γεγονός ότι αύριο η αρμόδια επιτροπή της Βουλής εγκρίνει το πρώτο πακέτο τής σχεδόν αποκλειστικά ισραηλινής τεχνολογίας «Ασπίδας του Αχιλλέα» αποτελεί εμπιστοσύνη στην τεχνολογία της ισραηλινής βιομηχανίας. Ωστόσο, οι ψύχραιμοι παρατηρητές αντιλαμβάνονται και το πόσο περίπλοκη είναι μια ουσιαστική συμμαχική σχέση με το Ισραήλ. Εγινε σαφές, για παράδειγμα, ότι πάνω από την Κύπρο απλώθηκε μια ευρωπαϊκή –και βεβαίως αμερικανική– ομπρέλα, όμως όταν το Ισραήλ βρίσκεται σε πόλεμο είναι δύσκολο να τείνει χείρα βοηθείας στη γειτονική Κύπρο.
Επιπλέον, οι εκτεταμένες χερσαίες επιχειρήσεις του Ισραήλ στον νότιο Λίβανο, μια χώρα την οποία η Αθήνα επιχειρεί να βοηθήσει (μαζί με τους Γάλλους και άλλους Ευρωπαίους) να ορθοποδήσει, δείχνει πόσο δύσκολη είναι η ευθυγράμμιση σε τόσο διαφορετικά ζητήματα. Η Αθήνα παρακολουθεί από πολύ κοντά την εξαιρετικά προσεκτική στάση που ακολουθεί η Αίγυπτος στον πόλεμο του Ιράν. Το Κάιρο αντιτίθεται, βεβαίως, στα σχέδια περί ανατροπής του καθεστώτος στο Ιράν, υπενθυμίζοντας προς κάθε κατεύθυνση ότι η «δημοκρατική» Αραβική Ανοιξη παραλίγο να ρίξει πριν από 13 χρόνια την ίδια την Αίγυπτο στα Τάρταρα.
