Το διττό ερώτημα εάν η ευθεία εμπλοκή της Ουάσιγκτον στη Βενεζουέλα, μέσω της επιχείρησης σύλληψης του Νικολάς Μαδούρο, συνιστά μεμονωμένη πρωτοβουλία ή «αλλαγή υποδείγματος» στην εξωτερική πολιτική των ΗΠΑ, αλλά και κατά πόσον η συνεχής «παρεμβατικότητα» της διοίκησης Τραμπ στη διεθνή σκηνή μπορεί να επεκταθεί στο πεδίο των ελληνοτουρκικών διαφορών, απασχολεί έντονα την Αθήνα. Στην ελληνική πρωτεύουσα, όπως και στις περισσότερες ευρωπαϊκές, κυριαρχεί η εκτίμηση πως ο Ντόναλντ Τραμπ δύσκολα θα αυτοπεριοριστεί, καθώς ήδη έχει στοχοποιήσει την Κολομβία, το Μεξικό, την Κούβα και το Ιράν, ενώ με ιδιαίτερο προβληματισμό καταγράφονται οι αναφορές του στη Γροιλανδία. Ως εκ τούτου, είναι πιθανόν η διεθνής κοινότητα να βρίσκεται ήδη αντιμέτωπη ακριβώς με μια ευρύτερη «αλλαγή υποδείγματος» στην εξωτερική πολιτική της Ουάσιγκτον, με ορατούς, αλλά και απρόβλεπτους, επί του παρόντος, κινδύνους.
Είναι σαφές ότι η Αθήνα δεν μπορεί να αποδυναμώσει και πολύ περισσότερο να ανατρέψει τη στρατηγική σχέση που έχει αναπτύξει τα τελευταία χρόνια με τις ΗΠΑ – η οποία μάλιστα λαμβάνει πλέον νέα δυναμική κυρίως στον τομέα της ενέργειας. Παράλληλα, όμως, καλείται να κινηθεί εντός ενός νέου σύνθετου περιβάλλοντος, όπου ο πυλώνας του διεθνούς δικαίου υποχωρεί, η διοίκηση Τραμπ εμφανίζεται να αγνοεί πλήρως την πολυμέρεια κατά τη λήψη των αποφάσεων και επενδύει στον αναθεωρητισμό – ένα τρίπτυχο απολύτως προβληματικό για την ελληνική διπλωματία, και λόγω Τουρκίας. Πάντως, ειδικά ενδεχόμενη αμερικανική εμπλοκή στη Γροιλανδία αποτελεί δεδομένα «κόκκινη γραμμή» που εάν παραβιαστεί θα σηματοδοτεί ότι ο Ντ. Τραμπ έχει διαβεί τον Ρουβίκωνα: Είναι προφανές πως σε αυτή την περίπτωση η Ευρώπη, περιλαμβανομένης της Ελλάδας, δεν είναι δυνατόν να τηρήσει τη χαμηλών τόνων αντίδραση που εν πολλοίς υιοθετήθηκε μετά τη σύλληψη του Μαδούρο από τις ΗΠΑ.
Οι σκιές και στα ελληνοτουρκικά
Την Αθήνα απασχολεί το ενδεχόμενο αιφνίδιας παρέμβασης της αμερικανικής διπλωματίας στο πεδίο των ελληνοτουρκικών σχέσεων. Το συγκεκριμένο σενάριο θεωρείται απομακρυσμένο, καθώς Αθήνα και Αγκυρα βρίσκονται κάτω από τα ραντάρ του Ντ. Τραμπ, ενώ οι ΗΠΑ φαίνεται πως, επί του παρόντος τουλάχιστον, έχουν άλλες προτεραιότητες: το Μεσανατολικό, το Ουκρανικό και, βεβαίως, όπως κατέστη σαφές από την παρέμβαση στη Βενεζουέλα, τον γεωγραφικό τους περίγυρο. Στον αντίποδα, δεν υποβαθμίζονται η έφεση του Ντ. Τραμπ να «εκπλήσσει», αλλά και το «μοτίβο» η Ουάσιγκτον να παρεμβαίνει όχι πλέον ως καταλύτης για την επίλυση διεθνών διαφορών, αλλά κομίζοντας η ίδια έτοιμα σχέδια λύσης. Πάντως, στην παρούσα φάση η Αθήνα εστιάζει περισσότερο στη σκλήρυνση της στάσης της Τουρκίας, ενώ η Αγκυρα φέρεται επίσης να προτιμά ο όποιος ελληνοτουρκικός διάλογος να μη διεξαχθεί υπό την επιδιαιτησία των ΗΠΑ. Την Αθήνα προβληματίζει ότι η Αγκυρα εμφανίζεται να «πιέζεται» πολλαπλώς, αν και έχει αποφύγει τη μεταφορά της έντασης στο πεδίο. Ειδικότερα, επισημαίνεται πως η Τουρκία:
– Παρά τις προσπάθειες του Ερντογάν, δεν έχει επιτύχει να αντιμετωπίσει το μεγάλο «αγκάθι» που αποτελούν για τις αμερικανοτουρκικές σχέσεις οι ρωσικοί S-400.
– Στο μέτωπο των ευρωτουρκικών σχέσεων, βρίσκεται αντιμέτωπη με τη σημαντική «υποχώρηση» που συνιστά σε συμβολικό επίπεδο ο αποκλεισμός της από το αμυντικό πρόγραμμα SAFE.
– Αναφορικά με τις εξελίξεις στη Νοτιοανατολική Μεσόγειο, βρίσκεται αντιμέτωπη με τη συνεχή εμβάθυνση της συνεργασίας μεταξύ Ελλάδας, Κύπρου και Ισραήλ με σαφή και την αμυντική διάσταση.
Μάλιστα, δεν περνά απαρατήρητο ότι εσχάτως η Αγκυρα επανέρχεται στη ρητορική περί αποστρατιωτικοποιημένων νησιών και υπενθυμίζει ότι αποτελεί «εγγυήτρια δύναμη» στην Κύπρο, ενώ είναι σαφές πως με τον Τραμπ στον Λευκό Οίκο δεν υφίσταται πλέον η «βεβαιότητα» μιας αμερικανικής παρέμβασης στην κατεύθυνση της αποτροπής μιας μείζονος ελληνοτουρκικής κρίσης.
Το ταμείο των μπλόκων
Κόστος, το εύρος του οποίου μένει να υπολογιστεί, έχουν για την κυβέρνηση οι αγροτικές κινητοποιήσεις, που εκτιμάται πως οδεύουν προς το τέλος τους. Η Ν.Δ. είναι δεδομένο ότι απομακρύνεται πολιτικά από τον αγροτικό κόσμο, που αποτέλεσε έναν από τους πυλώνες οι οποίοι την οδήγησαν στην άνετη εκλογική επικράτηση του 2023.
Παράλληλα, όμως, η εικόνα της πλήττεται και στους μετριοπαθείς ψηφοφόρους που επιθυμούν την τήρηση της νομιμότητας και είδαν τα τρακτέρ παρατεταγμένα επί εβδομάδες στις εθνικές οδούς. Η κυβέρνηση υπερεπένδυσε στην επιτυχή διαπραγμάτευση του Κ. Χατζηδάκη με τις Βρυξέλλες που κατέστησε δυνατή την καταβολή των επιδοτήσεων. Ομως είναι σαφές πως αυτό δεν ήταν αρκετό: Οπως αναγνωρίζουν κυβερνητικά στελέχη με εμπλοκή στη διαχείριση του «αγροτικού ζητήματος», υπήρξαν λάθη, αστοχίες ή παραλείψεις που αποτέλεσαν την καύσιμη ύλη για τη μεγάλη ένταση και έκταση των κινητοποιήσεων. Συγκεκριμένα, όπως επισημαίνεται:
– Με δεδομένο ότι επί ημερών των Μαρίας Συρεγγέλα και Κώστα Σκρέκα στη θέση του γραμματέα του κόμματος η «αποτελεσματικότητα» της Ν.Δ. ως μηχανισμού έχει υποχωρήσει, η κυβέρνηση ουδέποτε είχε ακριβή εικόνα για τη δυναμική των μπλόκων, ενώ απώλεσε τη δυνατότητα να παρέμβει αποτελεσματικά στους «γαλάζιους» αγροτοσυνδικαλιστές στην κατεύθυνση της δρομολόγησης ενός διαλόγου μεταξύ υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και μπλόκων.
– Οι επιπτώσεις του σκανδάλου του ΟΠΕΚΕΠΕ και κυρίως της δημοσιότητας που έλαβε μέσω των εργασιών της εξεταστικής επιτροπής της Βουλής υποτιμήθηκαν: Μερίδα των αγροτών «εξαγριώθηκε» με το εύρος του «πάρτι» με τις επιδοτήσεις, αλλά, το κυριότερο, τα μπλόκα νομιμοποιήθηκαν στα μάτια της κοινωνίας, όπως προκύπτει από την υψηλή αποδοχή τους σε όλες τις δημοσκοπήσεις που διενεργήθηκαν προ των εορτών, γεγονός που «έδωσε αέρα στα πανιά» των αγροτοσυνδικαλιστών.
– Στους «μαξιμαλιστές» αγρότες που σέρνουν τον ετήσιο χορό των κινητοποιήσεων αυτή τη φορά προστέθηκαν άλλοι με πραγματικά –και μεγάλα– προβλήματα: οι Θεσσαλοί που είχαν πληγεί από τον «Daniel» και, βεβαίως, οι κτηνοτρόφοι.
Πάντως, θα πρέπει να επισημανθεί –παρότι τα φώτα έχουν πέσει στη μεγάλη διάρκεια των κινητοποιήσεων και ορισμένοι προέκριναν «δυναμικότερη» αντιμετώπιση των μπλόκων– πως το αγροτικό ήταν αντικειμενικά μια «δύσκολη άσκηση»: Η κυβέρνηση κλήθηκε να κινηθεί μεταξύ των συμπληγάδων του σκανδάλου του ΟΠΕΚΕΠΕ, των πιέσεων από την πλευρά της Κομισιόν και των δημοσιονομικών περιορισμών της χώρας. Επίσης, ενώ τα μπλόκα σταδιακά θα ξεχαστούν, η μεταρρύθμιση της μεταφοράς του ΟΠΕΚΕΠΕ στην ΑΑΔΕ θα παραμείνει.
