Η 10η Τριμερής Σύνοδος Κορυφής Ελλάδας – Ισραήλ – Κύπρου, που πραγματοποιήθηκε στην Ιερουσαλήμ, κατέληξε σε Κοινή Διακήρυξη με σαφές πολιτικό, γεωπολιτικό και επιχειρησιακό αποτύπωμα.
Οι ηγέτες των τριών χωρών, Κυριάκος Μητσοτάκης, Μπέντζαμιν Νετανιάχου και Νίκος Χριστοδουλίδης, επαναβεβαίωσαν τη στρατηγική φύση του σχήματος, αποτυπώνοντας τη μετάβασή του από ένα πλαίσιο πολιτικού συντονισμού σε έναν πιο συγκροτημένο μηχανισμό ασφάλειας, ενέργειας και περιφερειακής συνδεσιμότητας στην Ανατολική Μεσόγειο.
Η Τριμερής Σύνοδος επαναβεβαιώνει τη δέσμευση των τριών χωρών για ενίσχυση της συνεργασίας τους, με στόχο την ενδυνάμωση της ασφάλειας και της ανθεκτικότητας των κρατών τους σε βάθος χρόνου.
Οι ηγέτες συμφώνησαν στη θεσμοθέτηση ετήσιας Συνόδου Κορυφής σε επίπεδο αρχηγών κρατών και κυβερνήσεων, καθώς και στην εντατικοποίηση των υπουργικών και τεχνικών συναντήσεων, με σκοπό τη διεύρυνση της συνεργασίας και την ανάπτυξη κοινών πρωτοβουλιών.
Παράλληλα, επαναβεβαιώνεται η σημασία του σχήματος συνεργασίας 3+1 με τις Ηνωμένες Πολιτείες, ενώ εκφράζεται πρόσκληση προς άλλα κράτη να συμμετάσχουν στο πλαίσιο αυτό.
Ασφάλεια, αντιτρομοκρατία και θαλάσσια συνεργασία
Στο σκέλος που αφορά την ασφάλεια, οι τρεις ηγέτες επισημαίνουν την ανάγκη συντονισμένης δράσης για την αντιμετώπιση υφιστάμενων και αναδυόμενων προκλήσεων, προκειμένου να καταστεί εφικτή η υλοποίηση του κοινού τους οράματος.
Στο πλαίσιο αυτό, συμφωνούν στην ενίσχυση της υφιστάμενης τριμερούς συνεργασίας σε θέματα ασφάλειας, άμυνας και στρατιωτικών υποθέσεων.
Παράλληλα, επαναβεβαιώνουν τη δέσμευσή τους για την καταπολέμηση της τρομοκρατίας, συμπεριλαμβανομένων των προσπαθειών για την εξάλειψη της χρηματοδότησης τρομοκρατικών δραστηριοτήτων.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στη θαλάσσια ασφάλεια, με τις τρεις χώρες να υπογραμμίζουν τη σημασία της προστασίας των θαλάσσιων οδών και των κρίσιμων υποδομών απέναντι σε νέες απειλές.
Στο πλαίσιο αυτό, χαιρετίζεται η ίδρυση του Κέντρου Αριστείας Κυβερνοασφάλειας Ναυτιλίας (Maritime Cybersecurity Center of Excellence – MCCE) στην Κύπρο, με προγραμματισμένη έναρξη λειτουργίας το 2026.
Στη διακήρυξη γίνεται αναφορά στη «σημαντική και συνεπή» συμβολή της Κύπρου και της Ελλάδας στις ανθρωπιστικές προσπάθειες στη Γάζα, μεταξύ άλλων μέσω του θαλάσσιου διαδρόμου «Αμάλθεια», ο οποίος υλοποιείται σε συντονισμό μεταξύ Κύπρου και Ισραήλ και σε στενή συνεργασία με διεθνείς εταίρους, στο πλαίσιο του μηχανισμού 2720, για την παράδοση πρόσθετης ανθρωπιστικής βοήθειας.
Οι τρεις ηγέτες επαναλαμβάνουν τη σημασία του σχεδίου των 20 σημείων του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ για τη Γάζα, το οποίο έχει εγκριθεί με το ψήφισμα 2803 του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ.
Παράλληλα, καλούν για την άμεση επιστροφή του τελευταίου Ισραηλινού ομήρου, Ραν Γκβίλι, καθώς και για τον αφοπλισμό της Χαμάς, σύμφωνα με το συμφωνημένο πλαίσιο.
Στη διακήρυξη σημειώνεται επίσης ο ρόλος του Κέντρου Πολιτικο-Στρατιωτικού Συντονισμού για τη Γάζα (Civil-Military Coordination Center for Gaza – CMCC), υπό την ηγεσία των ΗΠΑ, στο οποίο συμμετέχουν η Κύπρος και η Ελλάδα.
Οπως υπογραμμίζεται, με τη διευκόλυνση του Ισραήλ, το Κέντρο πέτυχε ορόσημο στην κίνηση ανθρωπιστικής βοήθειας και εμπορικών αγαθών προς τη Γάζα.
Επίσης, επαναλαμβάνεται το δικαίωμα του Ισραήλ στην αυτοάμυνα.
Ενέργεια, συνδεσιμότητα και περιφερειακή ευημερία
Οι τρεις ηγέτες επαναβεβαιώνουν τη δέσμευσή τους για την προώθηση κοινών ενεργειακών έργων, συμπεριλαμβανομένων της ανάπτυξης φυσικού αερίου, των ηλεκτρικών διασυνδέσεων και των πρωτοβουλιών ανανεώσιμων πηγών ενέργειας.
Οπως σημειώνεται, η συνεργασία αυτή εδράζεται στο διεθνές δίκαιο, συμπεριλαμβανομένου του Δικαίου της Θάλασσας, και στον σεβασμό του δικαιώματος όλων των κρατών να ασκούν τα κυριαρχικά τους δικαιώματα στις αντίστοιχες ΑΟΖ και υφαλοκρηπίδες τους.
Χαιρετίζεται η πρόσφατη κοινή δήλωση της Υπουργικής Συνόδου Ενέργειας του σχήματος 3+1, που πραγματοποιήθηκε στην Ελλάδα τον Νοέμβριο του 2025 με τη συμμετοχή των Ηνωμένων Πολιτειών, καθώς και η δέσμευση για προώθηση της ενεργειακής ασφάλειας και της συνεργασίας στην Ανατολική Μεσόγειο, μεταξύ άλλων μέσω του Κέντρου Ενέργειας Ανατολικής Μεσογείου, ως παράγοντα στρατηγικής σταθερότητας και ανθεκτικότητας στην περιοχή.
Οι τρεις χώρες εκφράζουν ισχυρή δέσμευση για την προώθηση του έργου Great Sea Interconnector και συμφωνούν να συνεργαστούν στενά για την υλοποίησή του.
Παράλληλα, δηλώνουν ότι θα συνεργαστούν για την προώθηση έργων περιφερειακής συνδεσιμότητας –τόσο αυτών που βρίσκονται ήδη σε εξέλιξη όσο και μελλοντικών– στο πλαίσιο του Οικονομικού Διαδρόμου Ινδίας – Μέσης Ανατολής – Ευρώπης (IMEC).
Για τον σκοπό αυτό, συμφωνείται η σύσταση ομάδων εργασίας σε τεχνικό επίπεδο, οι οποίες θα συνεδριάζουν σε τακτική βάση.
Επιστήμη, τεχνολογία και καινοτομία
Στο πεδίο της επιστήμης, της τεχνολογίας και της καινοτομίας, οι τρεις χώρες συμφωνούν στην περαιτέρω ενίσχυση της τριμερούς συνεργασίας, μεταξύ άλλων μέσω της δημιουργίας πλαισίου για την προώθηση κοινών ερευνητικών πρωτοβουλιών και της βελτίωσης του συντονισμού για την πρόσβαση σε προγράμματα Horizon της Ευρωπαϊκής Ενωσης και σε άλλες εξωτερικές πηγές χρηματοδότησης.
Τέλος, αποφασίζεται η σύσταση Ομάδας Εργασίας για την Τεχνητή Νοημοσύνη, με στόχο τη διερεύνηση δυνατοτήτων ενισχυμένης συνεργασίας, την προώθηση αξιόπιστων εφαρμογών τεχνητής νοημοσύνης σε κρίσιμους πολιτικούς τομείς, καθώς και την ανάπτυξη υπολογιστικών υποδομών υψηλού επιπέδου και δράσεων ενίσχυσης ικανοτήτων.
Ευρωπαϊκή και περιφερειακή συνεργασία
Οι τρεις ηγέτες χαιρετίζουν την επικείμενη ανάληψη της Προεδρίας του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ενωσης από την Κυπριακή Δημοκρατία, την οποία χαρακτηρίζουν ευκαιρία.
Οπως σημειώνεται, η κυπριακή προεδρία μπορεί να συμβάλει στην περαιτέρω ενδυνάμωση των σχέσεων μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ενωσης και του Ισραήλ και στην αξιοποίηση του δυναμικού τους ως στρατηγικών εταίρων.
Υπογραμμίζεται ότι η ενίσχυση και η διεύρυνση του κύκλου ειρήνης μεταξύ του Ισραήλ και του αραβικού κόσμου δημιουργούν προοπτικές για μια ασφαλέστερη και πιο ευημερούσα περιοχή.
Οι τρεις χώρες επαναβεβαιώνουν τη δέσμευσή τους για τη διεύρυνση των Συμφωνιών του Αβραάμ και συμφωνούν να εντείνουν τις κοινές τους προσπάθειες, σε συνεργασία με τις Ηνωμένες Πολιτείες και άλλους εταίρους, για την επίτευξη αυτού του στόχου.
Χαιρετίζεται η πρόσφατη πρόοδος στον διάλογο μεταξύ Ισραήλ και Λιβάνου, με την προσθήκη οικονομικής διάστασης στον διάλογο ασφάλειας.
Οι τρεις πλευρές δηλώνουν τη στήριξή τους στην κυριαρχία, την εδαφική ακεραιότητα και την ανεξαρτησία του Λιβάνου, καθώς και στη σημασία της διασφάλισης του μονοπωλίου της νόμιμης χρήσης βίας από τα κρατικά θεσμικά όργανα, σύμφωνα με την απόφαση της λιβανικής κυβέρνησης, τα ψηφίσματα του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ και τις συμφωνίες του Νοεμβρίου 2024 που επετεύχθησαν μεταξύ Ισραήλ και Λιβάνου με διαμεσολάβηση των Ηνωμένων Πολιτειών.
Οπως αναφέρεται, οι εξελίξεις αυτές θα μπορούσαν να ανοίξουν τον δρόμο προς την εξομάλυνση των σχέσεων μεταξύ Λιβάνου και Ισραήλ.
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στη σημασία της Ιερουσαλήμ για τις τρεις μονοθεϊστικές θρησκείες –τον ιουδαϊσμό, τον χριστιανισμό και το ισλάμ– καθώς και στους ιστορικούς δεσμούς του εβραϊκού λαού με την ιστορική του πατρίδα.
Οι τρεις ηγέτες επαναβεβαιώνουν τη δέσμευσή τους για τη διατήρηση του status quo στους Ιερούς Τόπους της Ιερουσαλήμ και υπογραμμίζουν το έντονο ενδιαφέρον τους για τη διαφύλαξη της παρουσίας και της κληρονομιάς των χριστιανικών εκκλησιών.
Με αφορμή την παγκόσμια αύξηση του αντισημιτισμού, συμπεριλαμβανομένων πρόσφατων τρομοκρατικών επιθέσεων κατά Εβραίων πιστών στο Σίδνεϊ και το Μάντσεστερ, οι τρεις χώρες επαναβεβαιώνουν την αποφασιστικότητά τους να καταπολεμήσουν τον αντισημιτισμό σε όλες του τις μορφές, συμπεριλαμβανομένων εκκλήσεων για την καταστροφή του Ισραήλ και της άρνησης του δικαιώματός του να υπάρχει.
Παράλληλα, επαναλαμβάνεται η σημασία των θρησκευτικών ελευθεριών, συμπεριλαμβανομένης της ελευθερίας λατρείας, καθώς και οι αντίστοιχες υποχρεώσεις των κρατών.
Στο Κυπριακό, οι τρεις ηγέτες εκφράζουν πλήρη και αταλάντευτη στήριξη σε μια δίκαιη, συνολική και βιώσιμη λύση, στη βάση του διεθνούς δικαίου και των σχετικών ψηφισμάτων του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ.
Οπως αναφέρεται, μια τέτοια λύση, που θα επανενώνει το νησί με σεβασμό στις δημοκρατικές αρχές, τα ανθρώπινα δικαιώματα και τις θεμελιώδεις ελευθερίες όλων των Κυπρίων, θα ωφελούσε τον λαό της Κύπρου στο σύνολό του και θα συνέβαλλε ουσιαστικά στην ειρήνη, την ασφάλεια και τη σταθερότητα στην Ανατολική Μεσόγειο και την ευρύτερη περιοχή.
Δεσμοί μεταξύ των κοινωνιών
Οι τρεις χώρες δεσμεύονται να εμβαθύνουν τις πολιτιστικές, εκπαιδευτικές και ακαδημαϊκές ανταλλαγές, με στόχο την ενίσχυση της αμοιβαίας κατανόησης και της φιλίας μεταξύ των κοινωνιών τους.
Συμφωνούν επίσης στην επιτάχυνση της εφαρμογής υφιστάμενων συμφωνιών που αφορούν την περιβαλλοντική εκπαίδευση και τις ανταλλαγές νέων.
Τέλος, δεσμεύονται να ενισχύσουν τη συνεργασία στον τομέα των σχέσεων με τη διασπορά, αξιοποιώντας το δυναμικό και τον ρόλο των κοινοτήτων τους παγκοσμίως για την περαιτέρω ενίσχυση των δεσμών μεταξύ των χωρών τους.
