Σε αναζήτηση πρόσθετης «παροχής» προς τους αγρότες, προκειμένου το μεγάλο «αγκάθι» των μπλόκων να φύγει από την κυβερνητική εικόνα και τα τηλεπαράθυρα πριν από το τέλος του έτους, βρίσκεται το Μέγαρο Μαξίμου, που παρακολουθεί με προβληματισμό την προοπτική κλιμάκωσης των κινητοποιήσεων. Μεταξύ των εναλλακτικών που τίθενται στο τραπέζι είναι η παράταση ισχύος του φθηνού αγροτικού ρεύματος ή η περαιτέρω μείωση της τιμής του, όπως και η πρόσθετη αύξηση της επιστροφής του ειδικού φόρου κατανάλωσης στα καύσιμα για τη γεωργία. Σύμφωνα με τους κυβερνητικούς σχεδιασμούς, οι όποιες ανακοινώσεις θα γίνουν αφού ολοκληρωθούν οι σχεδιαζόμενες πληρωμές του 1,2 δισ. ευρώ και πιθανόν θα «συνδεθούν» με συνάντηση των εκπροσώπων των αγροτών με τον ίδιο τον Κυριάκο Μητσοτάκη στο Μέγαρο Μαξίμου.
Επί της ουσίας, η στρατηγική του Μεγάρου Μαξίμου σε σχέση με το «αγροτικό ζήτημα» θα αναπτυχθεί σε τέσσερα στάδια. Αρχικά, στόχος είναι η εκτόνωση της δικαιολογημένης οργής των αγροτών, καθώς λόγω των ασφυκτικών ελέγχων από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, όντως οι πληρωμές έχουν καθυστερήσει. Μάλιστα, στη συγκεκριμένη κατεύθυνση έχει δοθεί ρητή εντολή σε όλα τα κυβερνητικά στελέχη «να επιδεικνύουν ενσυναίσθηση και να μην “κουνάνε το δάχτυλο” σε όσους μετέχουν στα μπλόκα», ενώ ιδιαίτερα προσεκτικοί είναι και οι χειρισμοί της ΕΛ.ΑΣ., παρότι από την κυβέρνηση θα ασκείται πίεση ώστε να παραμείνουν ανοικτές οι βασικές υποδομές το επόμενο δεκαήμερο, κατά το οποίο αναμένεται οι αντιδράσεις των αγροτών να ενταθούν.
Το δεύτερο στάδιο προβλέπει τη διατήρηση ανοικτών διαύλων επικοινωνίας των Κωστή Χατζηδάκη και Κώστα Τσιάρα με τους αγροτοσυνδικαλιστές. Το τρίτο, τη συνολική καταβολή των ποσών για τα οποία έχει δεσμευθεί η κυβέρνηση μέχρι τα Χριστούγεννα. Και το τέταρτο, όπως προαναφέρθηκε, μια κίνηση πρόσθετης –έμμεσης– ενίσχυσης του εισοδήματος των αγροτών σε συνδυασμό με την πιθανή συνάντηση με τον πρωθυπουργό.
Πάντως, ακόμη και εάν τα μπλόκα ανοίξουν πριν από το τέλος του χρόνου, σύμφωνα με την κυβερνητική στόχευση, το πολιτικό αποτύπωμα των αγροτικών κινητοποιήσεων θα είναι πιθανότατα ισχυρό: στον αγροτικό κόσμο επικρατεί οργή για το σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ, υπό την έννοια ότι στοχοποιήθηκε και απαξιώθηκε συνολικά στην κοινή γνώμη μια κοινωνική ομάδα που ήταν ήδη «θυμωμένη» από την οικονομική πίεση που υφίσταται. Επίσης, με τους ασφυκτικούς ελέγχους που έχουν δρομολογηθεί, μπορεί όσοι είχαν εμπλοκή στην απάτη με τις ευρωπαϊκές επιδοτήσεις να μένουν εκτός πληρωμών, αλλά απώλειες –έστω περιορισμένες– έχουν και πολλοί πραγματικοί αγρότες, καθώς μικρές παρατυπίες στις δηλώσεις τους ήταν σύνηθες φαινόμενο.
Επανεκκίνηση χωρίς συνιστώσες
Πολλαπλά μηνύματα εξέπεμψε ο Αλέξης Τσίπρας μέσω της παρουσίασης της «Ιθάκης», που προκάλεσε συζητήσεις εξίσου έντονες με το περιεχόμενό της. Πρώτον, κατέστη σαφές ότι στην παρούσα φάση ο πρώην πρωθυπουργός απευθύνεται πρωτίστως στο αριστερόστροφο ακροατήριο του ΣΥΡΙΖΑ –του 30% ή του 17% της τελευταίας εκλογικής αναμέτρησης– και λιγότερο στους κεντρογενείς ψηφοφόρους. Η προσέγγιση του Αλ. Τσίπρα είναι ερμηνεύσιμη, καθώς σε όλες τις δημοσκοπήσεις προηγείται στον χώρο της Κεντροαριστεράς έναντι του Νίκου Ανδρουλάκη, ενώ ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ έχει προβάδισμα στον χώρο του Κέντρου. Δεύτερον, είναι ορατό πως στόχος του πρώην πρωθυπουργού είναι ένα αρχηγικό κόμμα, απογαλακτισμένο από τις τάσεις του παλιού ΣΥΡΙΖΑ.
Δεν είναι τυχαίο ότι ο πρώην πρωθυπουργός έκανε αναφορά σε ένα «συμπαγή» πολιτικό σχηματισμό και, παράλληλα, απέρριψε λογικές επετηρίδας για τα πρωτοκλασάτα στελέχη – τα οποία καθόλου τυχαία εξόρισε στον εξώστη του Παλλάς. Τρίτον, ο Αλ. Τσίπρας με την επίθεση που εξαπέλυσε προς το ΠΑΣΟΚ, τον ΣΥΡΙΖΑ και τη Νέα Αριστερά κατέδειξε πως επιθυμεί τα τρία κόμματα να παραμείνουν «απέναντί» του, παρότι είναι σαφές πως θα «αλιεύσει» στελέχη τους. Οπως παρατηρεί έμπειρο στέλεχος του χώρου, μόνο η διατήρηση του «παλιού» μπορεί να αναδείξει το rebranding που επιχειρεί ο πρώην πρωθυπουργός. Τέλος, η αναφορά του Αλ. Τσίπρα σε «αυτοοργάνωση» συνιστά ένδειξη ότι η δημιουργία του νέου κόμματος δεν θα καθυστερήσει πολύ. Πάντως, έμπειρα περί τα οργανωτικά στελέχη επισημαίνουν και τους κινδύνους του εγχειρήματος, καθώς μπορεί να εισέλθουν στο νέο σχήμα πρόσωπα που στην πορεία μπορεί να αποδειχθούν «βαρίδια».
Διαβάζοντας τον Μπάρακ
Ερωτήματα αλλά και προβληματισμό προκάλεσε στην Αθήνα η παρέμβαση του πρέσβη των ΗΠΑ στην Αγκυρα, Τομ Μπάρακ, που μέσω συνέντευξης στην «Κ» (στον Μανώλη Κωστίδη) αναφέρθηκε στο ενδεχόμενο η διοίκηση Τραμπ να λειτουργήσει σαν «γέφυρα» στις ελληνοτουρκικές σχέσεις. Η τοποθέτηση Μπάρακ ήλθε στον απόηχο επίμονων πληροφοριών των τελευταίων μηνών, σύμφωνα με τις οποίες η Ουάσιγκτον προτίθεται να αναπτύξει πρωτοβουλία για την επίλυση των διαφορών μεταξύ Αθήνας και Αγκυρας.
Ομως, αρμόδιες πηγές διαβεβαιώνουν πως από τις ΗΠΑ δεν έχει υπάρξει νύξη για ανάλογο σχεδιασμό από πλευράς Ουάσιγκτον, στην παρούσα τουλάχιστον φάση.
Υπό το ανωτέρω πρίσμα, δύο είναι οι εκδοχές που εξετάζονται: Σύμφωνα με την πρώτη, με δεδομένο ότι ο Ντόναλντ Τραμπ έχει τοποθετήσει σε Αθήνα, Αγκυρα, Λευκωσία και στη Μέση Ανατολή πρόσωπα με ευθεία αναφορά στον ίδιο, ο Τομ Μπάρακ έσπευσε «να τοποθετηθεί πρώτος» μεταξύ των συνομιλητών του Αμερικανού προέδρου έναντι πιθανών εξελίξεων. Η δεύτερη είναι ο πρέσβης των ΗΠΑ να λειτουργεί όντως ως «προπομπός» μιας κυοφορούμενης αμερικανικής πρωτοβουλίας.
Πάντως, η εμπλοκή των ΗΠΑ στα «βαθιά νερά» του Αιγαίου είναι προφανές πως –ενώ θα μπορούσε να αποτελέσει παράθυρο ευκαιρίας– εγκυμονεί και κινδύνους. Αθήνα και Αγκυρα, παρά τις τουρκικές ρητορικές εξάρσεις, έχουν διασφαλίσει ένα περιβάλλον χαμηλής έντασης στο πεδίο. Ομως, στα «μεγάλα» ζητήματα οι διαφορές είναι τόσο μεγάλες, που είναι δύσκολο μια ενδεχόμενη αμερικανική πρωτοβουλία να μη συνοδευθεί από πιέσεις για υποχωρήσεις από τις «κόκκινες γραμμές» των δύο χωρών. Το σκηνικό καθίσταται μάλιστα ακόμη πιο σύνθετο, με δεδομένο ότι οι πολιτικές ισορροπίες στην Αθήνα, αλλά και η χρονική απόσταση από τις προσεχείς εκλογές, δεν ευνοούν σημαντικές κινήσεις στη διπλωματική σκακιέρα.
Σε κάθε περίπτωση, πρόσθετες παράμετροι που πρέπει να συνεκτιμηθούν αναφορικά με την πιθανότητα μιας παρέμβασης των ΗΠΑ στα ελληνοτουρκικά είναι πως θετικά διακείμενη στο συγκεκριμένο ενδεχόμενο φέρεται να μην είναι –για τους δικούς της λόγους– η Αγκυρα, ενώ προτεραιότητες της Ουάσιγκτον αποτελούν η Συρία και η ενιαία «εκπροσώπηση» της Λιβύης.
