Ο Αρκάντι Ρότενμπεργκ, ιδιοκτήτης της Ντιναμό Μόσχας και προσωπικός φίλος του προέδρου Βλαντιμίρ Πούτιν, είναι 58 ετών και με τον αδελφό του, Μπόρις Ρότενμπεργκ, συγκαταλεγόταν στους 100 πλουσιότερους ανθρώπους της Ρωσίας για το 2010. Σήμερα η περιουσία του Ρότενμπεργκ υπολογίζεται στα 3,3 δισ. δολάρια.
Οι αδελφοί Ρότενμπεργκ και ο Πούτιν εξασκούνταν μαζί στο τζούντο τη δεκαετία του ’60 και ο Αρκάντι Ρότενμπεργκ ήταν πρόεδρος του αθλητικού συλλόγου της Αγίας Πετρούπολης του οποίου επίτιμος πρόεδρος είναι ο Πούτιν.
Οι αδελφοί Ρότενμπεργκ έχτισαν σταδιακά την αυτοκρατορία τους στηριγμένοι στη Stoygazmontaz, μια εταιρεία που παράγει σωλήνες για τους αγωγούς της Gazprom. Το 2009 η Stoygazmontaz κέρδισε, σύμφωνα με το Bloomberg, 19 διαγωνισμούς από την Gazprom, μεταξύ των οποίων έναν για τον αγωγό στο Σότσι, όπου θα διεξαχθούν οι χειμερινοί Ολυμπιακοί Αγώνες το 2014, και έναν για το Βλαδιβοστόκ, όπου έλαβε χώρα η Σύνοδος Κορυφής Ασίας – Ειρηνικού το 2012.
Ο Αρκάντι Ρότενμπεργκ, που αποκαλείται και «βασιλιάς του αρκτικού κύκλου» εξαιτίας των δραστηριοτήτων του στη συγκεκριμένη περιοχή, είπε στη ρώσικη εφημερίδα «Κόμερσαντ» ότι κερδίζει αυτές τις δουλειές όχι εξαιτίας των σχέσεών του με την πολιτική εξουσία, τις οποίες δεν αρνήθηκε, αλλά λόγω του ότι η εταιρεία του έχει τη μοναδική δυνατότητα σε όλη τη Ρωσία «να παραδίδει έγκαιρα γιγάντια εγχειρήματα που αναλαμβάνει».
Οι σχέσεις των Ρότενμπεργκ με την Ελλάδα ήταν μάλλον αδύναμες, αν εξαιρέσει κανείς τον γιο του Μπόρις Ρότενμπεργκ, Μπόρις τζούνιορ, που έπαιξε στον Ολυμπιακό Λευκωσίας.
Στο πρόσφατο παρελθόν οι Ρότενμπεργκ ενδιαφέρθηκαν για τη Βιομηχανία Φωσφορικών Λιπασμάτων (ΒΦΛ) στη Νέα Καρβάλη. Μια επιχείρηση που αποτελεί το «μήλον της Εριδος», κυρίως λόγω της θέσης της στα «οικόπεδα» που περνούν οι διάφοροι αγωγοί φυσικού αερίου. Για λογαριασμό των Ρότενμπεργκ, ένας Ελληνας σύμβουλος και μια γερμανική εταιρεία συμβούλων επισκέφθηκαν μια σειρά ελληνικών τραπεζών για να εξετάσουν από κοινού αν είναι δυνατόν ένα «κούρεμα» των υποχρεώσεων της ΒΦΛ προς τις τράπεζες.
Μέχρι την εξαγορά της εταιρείας από τον επιχειρηματία Λαυρέντη Λαυρεντιάδη, η ΔΕΠΑ είχε το 33% της εταιρείας και είχε στόχο στις εγκαταστάσεις της να δημιουργήσει το δεύτερο, μετά τη Ρεβυθούσα, σταθμό υγροποιημένου φυσικού αερίου. Οι τράπεζες (Εμπορική, Alpha, Εθνική), που είχαν επίσης μετοχική συμμετοχή στην εταιρεία, πήραν 85 εκατομμύρια από την πώληση της ΒΦΛ, που παρουσίαζε ήδη τότε ένα μεγάλο χρέος προς τη ΔΕΠΑ.
Το τέρμιναλ
Ερχόμενοι στο σήμερα, πηγές προσκείμενες στη διοίκηση της ΒΦΛ ανέφεραν ότι η παρούσα ιδιοκτησία δεν διαπραγματεύεται τη βιομηχανία και το τέρμιναλ από κοινού. «Το τέρμιναλ είναι άλλο κομμάτι», λένε. Σύμφωνα με πληροφορίες της «Κ», οι απεσταλμένοι των Ρότενμπεργκ θα έδιναν 70 εκατομμύρια ευρώ για τη ΒΦΛ μετά το «κούρεμα» και προφανώς χωρίς να συνυπολογίζεται το χρέος της βιομηχανίας προς τη ΔΕΠΑ. Η ΒΦΛ χρησιμοποιεί το φυσικό αέριο ως πρώτη ύλη στην παραγωγή λιπάσματος και δαπανά ένα ποσό που προσεγγίζει τα 80 εκατομμύρια για την αγορά του. Υπό αυτή την έννοια είναι ο μεγαλύτερος καταναλωτής φυσικού αερίου στη βόρεια Ελλάδα. Σύμφωνα με πληροφορίες της «Κ», η ρωσική πλευρά προσπάθησε και με άλλο, πιο άμεσο τρόπο, να πείσει τον βασικό μέτοχο της ΒΦΛ να πουλήσει την εταιρεία, χωρίς ωστόσο επιτυχία.
Παραγωγή αμμωνίας
Στο πλαίσιο της βολιδοσκόπησης των προθέσεων της ελληνικής πλευράς, οι απεσταλμένοι των Ρότενμπεργκ ήρθαν σε επαφή με ανώτερο κυβερνητικό αξιωματούχο, εξηγώντας το επιχειρηματικό τους σχέδιο στην ελληνική πλευρά. Αυτό περιελάμβανε την ανάπτυξη της παραγωγικής εγκατάστασης της ΒΦΛ για την παραγωγή και εμπορία αμμωνίας, έναν τομέα στον οποίο επίσης δραστηριοποιούνται οι αδελφοί Ρότενμπεργκ. Ο Αρκάντι Ρότενμπεργκ κατέχει τον κολοσσό παραγωγής λιπασμάτων MinUdobrenjia και ένα εργοστάσιο αμμωνίας στη ρωσική Απω Ανατολή.
Η ΒΦΛ πραγματοποιεί εξαγωγές 400.000 τόνων τον χρόνο κάνοντας έναν κύκλο εργασιών 100-110 εκατομμυρίων ευρώ, αλλά το κρίσιμο ζήτημα είναι αν και κατά πόσον τα σημερινά συμβόλαια που έχει για προμήθεια αερίου θα διατηρηθούν και μετά την ιδιωτικοποίηση της ΔΕΠΑ…
Η «αντίστροφη ροή» και ο ΕΦΚ
Κρίσιμο ζήτημα, που συνδέεται με την τύχη της Βιομηχανίας Φωσφορικών Λιπασμάτων (ΒΦΛ), είναι το κατά πόσον έχει ολοκληρωθεί ο ενεργειακός σχεδιασμός της περιοχής. Το μέλλον της συγκεκριμένης βιομηχανίας συναρτάται στενά με αυτή την παράμετρο. Διασφαλίζοντας το τέρμιναλ της ΒΦΛ, ο προμηθευτής της χώρας διασφαλίζει και την πύλη εισόδου του υγροποιημένου φυσικού αερίου, όχι μόνο στη βόρεια Ελλάδα αλλά πιθανώς και στη Βουλγαρία, καθώς, θεωρητικά, με την κατασκευή του αγωγού που θα συνδέει τις δύο χώρες θα δίνεται αέριο και από τον Νότο προς τον Βορρά. Το 2009 στην τελευταία κρίση Ουκρανίας – Ρωσίας, η Gazprom έκοψε το αέριο προς την Ουκρανία με αποτέλεσμα να εγκαινιασθεί η «αντίστροφη ροή» (reverse flow) επί ένα τριήμερο από την Ελλάδα προς τη Βουλγαρία με υγροποιημένο φυσικό αέριο από τη Ρεβυθούσα. Αυτή η προσωρινή κατάσταση θα μπορούσε να μονιμοποιηθεί όσο απελευθερώνονται τα δίκτυα, αλλά και εφόσον η χώρα μας αποκτήσει σύνδεση και με άλλους αγωγούς (π.χ. ΤΑΡ), καθώς μια σειρά επενδύσεων στο σύστημα μεταφοράς (ΔΕΣΦΑ) στην περιοχή της βόρειας Ελλάδας δίνει μεγαλύτερη «ευελιξία» στην ελληνική αγορά φυσικού αερίου. Την ίδια ώρα η ΒΦΛ, που έχει πετύχει ρύθμιση με τη ΔΕΠΑ, εδώ και ένα τρίμηνο αποπληρώνει 6-7 εκατομμύρια ευρώ τον μήνα και ταυτόχρονα επισημαίνει διαρκώς ότι η περίπτωσή της είναι διαφορετική από εκείνη των άλλων βιομηχανικών καταναλωτών, καθώς στην παραγωγή λιπάσματος το φυσικό αέριο χρησιμοποιείται ως πρώτη ύλη και όχι ως καύσιμο. Ετσι η ΒΦΛ ζητάει παραδοσιακά και ανεξάρτητα από τα χρέη της να απαλλαγεί από τον ΕΦΚ και ταυτόχρονα, όπως σε άλλες χώρες της Ε.Ε., να ενταχθεί σε καθεστώς «φθηνότερου αερίου». Στη Ρουμανία η τοπική βιομηχανία λιπασμάτων τροφοδοτείται από αέριο που παράγεται στη χώρα και είναι κατά πολύ φθηνότερο από το ρωσικό, προκειμένου να διατηρηθεί σε ένα κόστος παραγωγής που να την καθιστά ανταγωνιστική. Το πρόβλημα με αυτού του είδους τις ρυθμίσεις για τη ΔΕΠΑ είναι ότι ανοίγουν τον ασκό του Αιόλου για «ειδικές εξαιρέσεις».
