«Σήμερα δεν ενώνονται κράτη, ενώνονται άνθρωποι»: Αυτό το επίγραμμα από τη χθεσινή ομιλία του Αυστριακού καγκελάριου Βόλφγκανγκ Σούσελ στην τελετή ένταξης των 10 νέων κρατών-μελών της E.E. αποδίδει καλύτερα από κάθε άλλη διατύπωση αυτό που, σε ευρύτατη πλέον κλίμακα, επιχειρεί από χθες να πετύχει η Ευρώπη. Ή, τουλάχιστον, αυτό που λέει ότι επιθυμεί να κάνει η Γηραιά Ηπειρος.
Χθες, στην Στοά του Αττάλου, ο Γερμανός καγκελάριος Γκέρχαρντ Σρέντερ θύμισε ότι είναι επικεφαλής μιας χώρας που άρχισε τον B΄ Παγκόσμιο Πόλεμο που οδήγησε στη διαίρεση της Ευρώπης, η οποία λήγει τώρα, ενώ και ο προεδρεύων Κώστας Σημίτης είπε ότι «σήμερα ξεπερνάμε τη διαίρεση που προκάλεσε ο B΄ Παγκόσμιος Πόλεμος». Αντίστοιχες σκέψεις εξέφρασαν και άλλοι ηγέτες, με φράσεις όπως «σήμερα αρχίζει πραγματικά ο 21ος αιώνας» ή «σήμερα πέφτει ουσιαστικά το τείχος του Βερολίνου», των πρωθυπουργών της Ουγγαρίας και της Ολλανδίας.
Σε λιγότερο ποιητικό κλίμα, αλλά πιο κοντά σε δυσάρεστες αλήθειες κινήθηκαν οι πρωθυπουργοί του Βελγίου και της Ιταλίας και ο πρόεδρος της Γαλλίας. O κ. Φερχόφστατ είπε ότι για να γίνει παγκόσμια δύναμη η Ευρώπη, θα πρέπει να αποκτήσει και στρατιωτική και πολιτική οντότητα, ενώ, από την άλλη πλευρά, τόνισε ότι η διεύρυνση της E.E. δεν συνεπάγεται κόστος σε εμβάθυνση όπως πολλοί φοβούνται. O κ. Μπερλουσκόνι είπε ότι αν η Ευρώπη θέλει να παίξει ένα ρόλο έναντι των ΗΠΑ θα πρέπει να επενδύσει σε στρατιωτικό επίπεδο. Πάντως, ο κ. Μπερλουσκόνι, που ήταν και ο «θεατρικότερος» απ’ όλους τους ηγέτες που μίλησαν χθες, είπε ότι είναι ευτυχής που ήταν παρών σε αυτή την ημέρα, την οποία μετά πολλά χρόνια θα μπορεί να διηγείται στα εγγόνια του. Οσο για τον κ. Σιράκ, προειδοποίησε σαφώς ότι η Ευρώπη δεν θα ικανοποιήσει τις προσδοκίες των πολιτών της αν δεν ξεκαθαρίσει τους πολιτικούς της στόχους. Καλωσορίζοντας τα νέα μέλη, ο Βρετανός πρωθυπουργός Τόνι Μπλερ μίλησε για τη θετική σημασία που έχει αυτή η διεύρυνση σε μια στιγμή που υπάρχουν διαφωνίες.
Ο Κύπριος πρόεδρος Τάσσος Παπαδόπουλος, υποσχέθηκε ότι θα εξακολουθήσει να προσπαθεί για τη λύση του Κυπριακού και ότι, σε καμιά περίπτωση, το πολιτικό πρόβλημα της Κύπρου δεν θα «εξαχθεί» στην E.E. δημιουργώντας δυσκολίες.
Από τους 25 ηγέτες, κάποιοι έκαναν αναφορές και στην ελπίδα σύντομα να προχωρήσει και η ένταξη δύο ακόμα χωρών, της Ρουμανίας και της Βουλγαρίας, ενώ, με πολύ απόμακρο διπλωματικό τρόπο, οι πρωθυπουργοί της Ιρλανδίας και της Ιταλίας αναφέρθηκαν και στην Τουρκία.
Στη χθεσινή τελετή υπήρχαν και κάποιοι «κοινοί παρονομαστές» στα όσα είπαν οι Ευρωπαίοι ηγέτες.
Θυσίες
Ο πρώτος κοινός παρονομαστής ήταν οι διαρκείς αναφορές στο καθεστώς ανελευθερίας από το οποίο με μεγάλες θυσίες και γεμάτες προβλήματα κατάφεραν να εξέλθουν οι περισσότερες από τις χώρες της νέας διεύρυνσης. Σχεδόν άπαντες οι ομιλητές αναφέρθηκαν στα χρόνια της ανελευθερίας του σοβιετικού μπλοκ, κάτω από το οποίο στέναζαν επί δεκαετίες οι περισσότερες από αυτές τις χώρες.
Ο δεύτερος κοινός παρονομαστής ήταν, κατ’ αντιδιαστολή, οι αναφορές στις αξίες που αντιπροσωπεύει η Ευρωπαϊκή Ενωση στην οποία εισέρχονται πλέον οι νέες αυτές χώρες- μέλη: H ελευθερία, η δημοκρατία, τα δικαιώματα, η οικονομία της αγοράς, μέχρι και η προστασία του περιβάλλοντος.
Τρίτος κοινός παρονομαστής ήταν οι ακατάπαυστες αναφορές στην αρχαία Ελλάδα ως λίκνο του ευρωπαϊκού πολιτισμού και στην εξαιρετική συγκυρία να ενώνεται και πάλι Ευρώπη στο σημείο της πολιτιστικής καταγωγής της.
Τέταρτος κοινός παρονομαστής, ήταν οι ευχαριστίες, που ήταν συνεχείς για τους λαούς των χωρών που δούλεψαν σκληρά για να πετύχουν τα ευρωπαϊκά κριτήρια, καθώς και για όσους δούλεψαν στις Βρυξέλλες για τη διεύρυνση και για την ελληνική προεδρία, ενώ, επί προσωπικού, πολλές αναφορές έγιναν στον αρμόδιο για τη διεύρυνση επίτροπο Φερχόιγκεν.
Πέμπτος κοινός παρονομαστής ήταν οι αναφορές στην πολιτισμική ποικιλομορφία των λαών της E.E. και η βεβαιότητα ότι αυτή δεν είναι πρόβλημα αλλά πλούτος για την Ε.Ε.
Μετά το τέλος των ομιλιών των 25 ηγετών, το λόγο πήρε ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου κ. Κοξ, ο οποίος έκανε μια σημειολογική ανάλυση της σημαίας της E.E. και κάλεσε όλους τους Ευρωπαίους να βλέπουν τα αστέρια και να ονειρεύονται με την ελπίδα που δίνει ο ουρανός.
Ο Ρομάνο Πρόντι ήταν ο τελευταίος ομιλητής. Και ίσως από κάποιο παιχνίδι της μοίρας, η τελετή ένταξης των δέκα νέων μελών της ευρωπαϊκής οικογένειας, έληξε με τον πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να λέει πως η Ευρώπη δεν ξεχνά ότι οφείλει την ελευθερία της στις Ηνωμένες Πολιτείες, καλώντας όλους να συμβάλουν στην οικοδόμηση μιας στενότατης συνεργασίας στις δύο όχθες του Ατλαντικού…
