Κύριε διευθυντά
Σχετικά με όσα αναφέρει ο κ. Νίκος Βαλτής στην επιστολή του με τίτλο «Πώς να συλλάβεις το ασύλληπτο;» (φ. 21/3/2026) θα ήθελα να διατυπώσω ορισμένες απόψεις και αντιρρήσεις.
Στο πραγματικά εξαίρετο βιβλίο «The Black Cloud» του Fred Hoyle –του επιστήμονα που καθιέρωσε τον όρο Big Bang– το θέμα είναι ότι στο Σύμπαν θα υπάρχουν μορφές ζωής εντελώς διάφορες από αυτές που γνωρίζουμε και πιθανόν πολύ υψηλοτέρου διανοητικού και γνωστικού επιπέδου. Ουδόλως ερωτάται το «Μαύρο Νέφος» περί ύπαρξης θεού. Απλά, προτού αναχωρήσει, οι γήινοι επιστήμονες ζητούν να τους μεταδώσει μέρος από τις γνώσεις του. Οι επιστήμονες όμως στους οποίους γίνεται απόπειρα μεταβίβασης των γνώσεων πεθαίνουν γιατί «ο ανθρώπινος εγκέφαλος δεν έχει αρκετή νευρολογική ικανότητα/χωρητικότητα να δεχθεί τέτοιο όγκο γνώσεων» (σελ. 196 της έκδοσης Penguin). H μοναδική αναφορά περί θεού στο βιβλίο υπάρχει σε μήνυμα του ανωτέρας διανοίας «Μαύρου Νέφους» ότι «η ιδέα ενός “θεού” που δημιούργησε το Σύμπαν είναι ένας μηχανιστικός παραλογισμός (mechanistic absurdity)», σελ. 193.
Επίσης, σχετικά με τις υπόλοιπες σκέψεις στην επιστολή, ας μην πέφτουμε στην παγίδα του ονομαζόμενου «Επιχείρημα από τη Δυσπιστία» (Argument from Incredulity). Κάτι είναι λάθος, απλά επειδή εγώ βρίσκω δύσκολο να το πιστέψω ή να το καταλάβω. Δεν μπορώ να καταλάβω/πιστέψω ότι ο άνθρωπος εξελίχθηκε από πολύ απλούς οργανισμούς, άρα η θεωρία της εξέλιξης είναι λάθος. Δεν είναι δυνατόν το Σύμπαν να προήλθε από το τίποτα, άρα η θεωρία αυτή είναι λάθος και το Σύμπαν πρέπει να δημιουργήθηκε από θεϊκή δύναμη.
Ή το συγγενές επιχείρημα του «Θεού των Κενών» (God of the Gaps). Δεν ξέρουμε πώς έγινε κάτι ή πώς λειτουργεί, άρα μία ανώτερη δύναμη το δημιούργησε. Δεν ξέρουμε ακριβώς πώς ξεκίνησε η ζωή, άρα θεός τη δημιούργησε. Ή ότι η επιστήμη δεν μπορεί να εξηγήσει τη συνείδηση, άρα είναι θεϊκής προέλευσης. Ετσι και οι αρχαίοι δεν ήξεραν τι είναι ο κεραυνός ή ο σεισμός, άρα ήταν εκδηλώσεις θεϊκής βούλησης.
Τέλος ας μην επικαλούμαστε εύκολα ονόματα παλαιών διανοουμένων, για τα πιστεύω των οποίων πολλά μπορούν να λεχθούν και μάλιστα αντίθετα με τα συμπεράσματα στα οποία καταλήγει ο επιστολογράφος (ιδιαίτερα όσον αφορά τον Αϊνστάιν).
Και ας μην κλείνουμε μία επιχειρηματολογία επικαλούμενοι κείμενα γραμμένα σε εποχές που δεν ήξεραν ότι η Γη είναι στρογγυλή και περιφέρεται γύρω από τον ήλιο.
