Κύριε διευθυντά
Με τη ζωή του «Φραντς» στους κινηματογράφους, τη ∆ίκη του Κάφκα στο θέατρο (ARK) και τη ∆ίκη του Σωκράτη σε αναθεώρηση (∆ημοκρατία και Ευδαιμονία, «Κ», 19/3/2026), λίγες σκέψεις σχετικά με το θέμα, με την παραδοχή ότι η ∆ίκη, Θεία και ανθρώπινη, είχε πάντα την αποστολή (mission impossible, δηλαδή) να αποκαθιστά την τάξη, όταν και όπου χρειαζόταν. Εννοείται ότι η επιχειρούμενη γεωπολιτική αναδιάταξη από τον αυτόκλητο magaδικαστή, μόνον στις τραγικές παρωδίες μπορεί να ενταχθεί, τουλάχιστον ως προς τα προσχήματα. Το σπουδαίο, πάντως, είναι πως μία οικογενειακή υπόθεση τότε κατάφερε να γίνει οικουμενική, και αυτό πιστώνεται δικαίως στον Κάφκα και χρεώνεται, όχι αδίκως, στην εποχή μας.
Δεοντολογικά πάντα, τα σκήπτρα ανήκουν σ’ αυτήν την πυρηνική και καθόλου ειρηνική συνθήκη που λέγεται οικογένεια.
Ετσι, η καφκική Δίκη, όπως την ξέρουμε μέχρι τώρα (βλ. και αφιέρωμα «Κ» 22/3/2026), συνεχίζει την εκλεκτική της συγγένεια με τον θεσμό, στοχεύοντας κάθε φορά σε ένα μέλος για να αποσείσει την ευθύνη ενός «σώματος» οξειδωμένου από το νοτιά του υποχρεωτικού και τον ψυχαναγκασμό των δεσμών αίματος.
Η μεταφορά είναι εύκολη. «Ανθρωποφάγες» αποκαλούσε η αείμνηστη αρχαιολόγος Σέμνη Καρούζου τις ελληνικές οικογένειες. Δεν έχει σημασία ο τόπος. Η κωμωδία και η Τραγωδία παίζονται σε όλα τα μήκη και πλάτη της Γεωγραφίας (Νίκος Καρούζος). Και βέβαια, στην πλάτη της νοημοσύνης μας και πάντοτε για το καλό μας…
Η οικογένεια, ως μικρογραφία μεγαλύτερων και ισχυρότερων δομών εξουσίας, με όποια μάσκα ή περιβολή, καλλιεργεί την ενοχή, ώστε όταν χρειαστεί, η σωφρονιστική διαδικασία by the book (κατά γράμμα) ή by pass (παρακάμπτοντας) να αποσπάσει την ομολογία και μια παράδοση άνευ όρων. Βασικός στόχος, με σύγχρονους όρους, θα λέγαμε ότι είναι η μετακύλιση του… ΦΠΑ της ενοχής στον πολίτη… σχετικά με ένα αδίκημα, για το οποίο πρέπει να τιμωρηθεί ως δίκαια πάσχων, κυνικά και αμετάκλητα: «Σαν το σκυλί Γιόζεφ Κ… Σαν το σκυλί…». (Ακυρη έκφραση. Τα δικαιώματα των ζώων προστατεύονται πλέον όσο και τα δικά μας!…).
Οταν ο ενδεδηγμένος από τα πολλαπλά «δαγκώματα» της φορολογίας τύπος ακούει πεινασμένος ότι «όλοι μαζί τα φάγαμε» και ψάχνει απεγνωσμένα στη μαρτυρία των γευστικών του καλύκων την εμπειρία της απόλαυσης, αυτό κανονικό δεν είναι ούτε στην εικονική πραγματικότητα. Αναλογικό μάλιστα, ως «κόκκος άμμου». Με τους αμμόλοφους, όμως, τι γίνεται;
Φυσικά, ο κατηγορούμενος, πριν δοθούν οι παραπάνω διευκρινίσεις, έχει προλάβει να ανασύρει την ενοχή του από το σκοτεινό του ασυνείδητο και να τη φέρει στο φως με μία ακόμη πιο ενοχική συμπεριφορά. Η ολίσθηση στην κόλαση μοιραία, και οι συνέπειες γνωστές. Μήπως δίκαια πάσχομεν; Ισως.
Εννοείται ότι η καλλιέργεια στα θύματα μιας ένοχης συνείδησης χρειάζεται τέχνη, υπομονή και οργάνωση, ώστε το όποιο σύστημα να την εμφυτεύσει μέσα μας, όπως άλλοι «φυτεύουν» ναρκωτικά σε ξένο κήπο, πυρηνικά στο Ιράκ και υπναγωγά διαρκείας στο μητρικό μας γάλα.
Παράλληλα, ο μέγας Κατήγορος – Ιεροεξεταστής ενσταλάζει την αμφιβολία και κοινοποιώντας ευρέως τα ενοχοποιητικά «ευρήματα», κάνει τον κατηγορούμενο να συνηθίζει την ιδέα και την ηδονή της ενοχής (το προπατορικό υπόκειται πάντα ανεξαρτήτως θρησκοληψίας) και να αναζητήσει καταφύγιο στην αγκαλιά ενός αδέκαστου Σώματος, μέχρι να το βρει τελικά στην «ενόρμηση του θανάτου», σε στάση ηρωική ή εμβρυακή, έτοιμος για τον εγχυτρισμό του στους κόλπους της Ιστορίας και βέβαια της μητέρας Γης.
Ο «κύβος» πια έχει ριφθεί. Ευτυχώς, η τεχνολογία έχει προχωρήσει πολύ και η βολή σε βρίσκει στο σαλόνι ή στο γραφείο. Και πιο αναπαυτικά δεν γίνεται. Το όνειρο – εφιάλτης με το λανθάνον ή έκδηλο μήνυμα έχει εξηγηθεί. Ο φόβος τρώει τα σωθικά.
«Και μία είδηση της τελευταίας στιγμής», από την ανάπαυλα των πολεμοχαρών για ένα πούρο Αβάνας…
Α: Βλέπετε, η ήττα σας οφείλεται αποκλειστικά στην επιμονή σας να πολεμήσετε…
Β: Και η δική σας, στην επιμονή να επιτεθείτε πρώτοι. (Για άμυνα δεν ακούστηκε τίποτε…)
«Ενδεχομένως και οι δύο πλευρές να εμπλέκονται σε εγκλήματα πολέμου».
«Ολα τα ενδεχόμενα είναι ανοικτά». Αυτό είναι το κακό. Το Νέο-Κάφκα είναι, παγκόσμια, ιστορικό κεκτημένο. Ο Κάφκα μπορεί να γελάει… άφοβα και όχι μόνον με τη δική του Δίκη.
Φλέγεται η Μέση Ανατολή. Είναι το μόνο «φως» που βλέπουμε στο «καφκικό» σκοτάδι! Κι εμείς;
Ελεος, δεν πλήττεται ο τουρισμός, αιμορραγεί η Λογική και ο Πολιτισμός. Παντέρημη Γη. Πόσο τυχαία ο Αρης Μπινιάρης οργάνωσε συνάντηση κειμένων Φ. Κάφκα και Τ.Σ. Ελιοτ. Πόσο τυχαία…
ΥΓ.: Στην «Αναθεώρηση της ∆ίκης του Σωκράτη» έχει προηγηθεί η Στέγη Γραμμάτων, πριν από κάποια χρόνια, με μεγάλη συμμετοχή και ψηφοφορία.
