Κύριε διευθυντά
Ηρθε στην αντίληψή μου ένα ερωτηματολόγιο στο μάθημα δεξιοτήτων, το οποίο δόθηκε σε παιδιά πέμπτης ∆ημοτικού. Το ερωτηματολόγιο έφερε τον τίτλο «Ξετυλίγοντας τα έμφυλα στερεότυπα».
Η πρώτη ερώτηση ζητούσε από τα παιδιά να γράψουν λέξεις σχετικές με τα «στερεότυπα». Η επόμενη αφορούσε το αν μπορούν να θυμηθούν κάποια στιγμή που ένιωσαν ότι τους συμπεριφέρθηκαν με συγκεκριμένο τρόπο εξαιτίας του φύλου τους, ενώ η τελευταία ρωτούσε «Τι θα ήθελαν να αλλάξουν;». Στο τέλος, τα παιδιά καλούνταν να επιλέξουν αν είναι αγόρι, κορίτσι ή άλλο.
Υποθέτω ότι η οδηγία του αρμόδιου υπουργείου αφορά την ευαισθητοποίηση των παιδιών σε ζητήματα φύλου. Ωστόσο, θα ήθελα να επισημάνω ότι, αναπτυξιακά, τα παιδιά ηλικίας 3-6 ετών αντιλαμβάνονται βασικές διαφορές φύλου και διαμορφώνουν τις πρώτες τους αντιλήψεις για το τι σημαίνει «αγόρι» και «κορίτσι». Σε αυτή την ηλικία γίνεται και η πρώτη προσέγγιση στα στερεότυπα (π.χ. «τα αγόρια δεν κλαίνε»).
Στο Δημοτικό (6-12 ετών), τα παιδιά μπορούν να κατανοήσουν πιο σύνθετες έννοιες, όπως ότι τα ενδιαφέροντα και οι ρόλοι δεν περιορίζονται από το φύλο, και να συμμετέχουν σε πιο συνειδητές συζητήσεις για τα συναισθήματα και την ταυτότητα.
Μετά τα 12, στην εφηβεία, αναδύονται βαθύτερα ζητήματα ταυτότητας και πιο σύνθετες συζητήσεις γύρω από το φύλο και τη σεξουαλικότητα.
Ωστόσο, θεωρώ ότι δεν είναι παιδαγωγικά κατάλληλο να δίνεται σε παιδιά ηλικίας 9-10 ετών ένα ερωτηματολόγιο που περιλαμβάνει έννοιες ενδεχομένως άγνωστες, όπως «έμφυλα στερεότυπα», μεταθέτοντας ουσιαστικά την ευθύνη επεξήγησης στους γονείς.
Αντίθετα, τα ζητήματα αυτά θα πρέπει να προσεγγίζονται μέσα στην τάξη, με καθοδήγηση, μέσα από συζήτηση και με τρόπο προσαρμοσμένο στην ηλικία των παιδιών, αποφεύγοντας αφηρημένες και δύσκολες έννοιες.
Η προσέγγιση θα μπορούσε να βασίζεται σε απλά, κατανοητά παραδείγματα (π.χ. το στερεότυπο «τα κορίτσια δεν παίζουν ποδόσφαιρο»), με στόχο την αποδόμηση μύθων και στερεοτύπων. Επιπλέον, θεωρώ προβληματικό να τίθενται σε αυτή την ηλικία ερωτήματα όπως «τι θα ήθελαν να αλλάξουν» ή να ζητείται από τα παιδιά να αυτοπροσδιοριστούν ως «αγόρι, κορίτσι ή άλλο», χωρίς το κατάλληλο παιδαγωγικό πλαίσιο.
*Τέως καθηγήτρια Τμήμα Ψυχολογίας ΑΠΘ
