Κύριε διευθυντά
«Δεν ξέρει τι θέλει, αλλά το θέλει πολύ». Με τη φράση αυτή λέγεται ότι χαρακτήρισε ο Ιούλιος Καίσαρ τον Βρούτο, προτού δολοφονηθεί από εκείνον και τους συνεργούς του, για να ακολουθήσει εμφύλιος πόλεμος και, κατόπιν, ο «καισαρισμός», ήτοι ένα αυτοκρατορικό σύστημα διακυβέρνησης που ίσως δεν θα αποδεχόταν ο ίδιος ο Καίσαρ, αν ζούσε.
Πράγματι, συχνά εκείνοι που γνωρίζουν κάπως καλύτερα τα πράγματα, τείνουν μάλλον να αμφιβάλλουν για το πράττειν, όπως έδειχνε με το συμβολικό παράδειγμά του ο σαιξπηρικός Αμλετ. Ενώ και ο Μαρξ στη 18η Μπρυμαίρ του Λουδοβίκου Βοναπάρτη επεσήμαινε την παράδοξη εικόνα εκείνων που διακατέχονται από «πάθος δίχως αλήθεια», όπως και άλλων που «δέχονται αλήθειες δίχως πάθος». Ο ποιητής W. B. Yeats διατύπωνε με τον δικό του τρόπο το σχετικό αξίωμα – «he best lack all conviction, while the worst are full of passionate intensity» (σπουδαίοι δίχως πεποιθήσεις και άλλοι γεμάτοι πάθη κι εντάσεις).
Με άλλα λόγια, «πολλοί που δεν σκέπτονται συνετά, σπεύδουν εκεί που οι σώφρονες διστάζουν να πάνε», θα σχολίαζε με νόημα ο Γκαίτε.
Τέτοιες σκέψεις μελαγχολικές έρχονται στον νου εξ αφορμής των όσων συμβαίνουν στις μέρες μας στα μέτωπα της Ανατολικής Ευρώπης και της Μέσης Ανατολής. Πολλώ δε μάλλον που η έκβασή τους παραμένει αβέβαιη και επισφαλής σε μια εποχή αναταράξεων και ανατροπών. Πράγμα που δεν εμποδίζει, ωστόσο, κάποιους να δείχνουν «αποφασισμένοι να παραμείνουν στην αναποφασιστικότητά τους», κατά τη χαρακτηριστική διατύπωση του Τσώρτσιλ, ενώ άλλοι καμώνονται τους πανίσχυρους, ενώ απλώς αφήνονται να τους παρασύρει το ρεύμα. Και με τα λόγια ενός δικού μας ποιητή, του αείμνηστου Μιχάλη Γκανά, «κατά ζεύγη τα ζώα, κατά μόνας τα φυτά/ κατά κρημνού οι άνθρωποι – αγεληδόν»…
*Μαρούσι
