Κύριε διευθυντά
Οι φωτογραφίες της Καισαριανής μας ωθούν στο να γνωρίσουμε καλύτερα την Εθνική μας Αντίσταση. Μία από τις λιγότερο γνωστές και τις πιο διδακτικές δράσεις αυτής της Αντίστασης είναι η Μάχη του Φαρδύκαμπου, η οποία διεξήχθη πριν από 83 έτη.
Η κύρια μάχη διεξήχθη το διήμερο 5-6/3/1943 στον Φαρδύκαμπο Βοΐου, που βρίσκεται κοντά στη Σιάτιστα. Αντιμαχόμενοι ήταν από τη μια πλευρά ένα πλήρες ιταλικό τάγμα και από την άλλη οι συνασπισμένες ελληνικές αντιστασιακές οργανώσεις. Αυτές απαρτίζονταν από Μονάδες του ΕΛΑΣ Βοΐου και Γρεβενών, την Πανελλήνια Απελευθερωτική Οργάνωση (ΠΑΟ) και άλλες μικρότερες αντικομμουνιστικές οργανώσεις. Η ΠΑΟ ήταν διάδοχος της οργάνωσης Υπερασπισταί Βορείου Ελλάδος, που τη δημιούργησαν ντόπιοι αξιωματικοί του Εθνικού μας Στρατού, πολεμιστές τού ’40-41. Την είχαν σχηματίσει μόλις τρεις μήνες μετά την κατάληψη της χώρας από τους Γερμανούς, δύο μήνες πριν από τη δημιουργία του ΕΑΜ στην Αθήνα και δεκαέξι μήνες πριν από τη συγκρότηση της πρώτης ΕΑΜικής ανταρτικής ομάδας στο Βόιο.
Επικεφαλής όλων των ελληνικών δυνάμεων ήταν ο αντισυνταγματάρχης Κοντονάσης, που εγκατέστησε το επιτελείο του στο Μοναστήρι της Παναγιάς, στο Μικρόκαστρο Βοΐου. Αυτός, με επιτυχείς επιτελικές και τακτικές ενέργειες, ανάγκασε ολόκληρο το εχθρικό τάγμα να παραδοθεί και τον διοικητή του τάγματος να παραδώσει το περίστροφό του στον έφεδρο ανθυπολοχαγό της ΠΑΟ Μ. Παπαγιαννόπουλο. Το σύνολο των αιχμαλωτισθέντων ήταν 603 Ιταλοί αξιωματικοί και οπλίτες, όπως αναφέρεται και στο τραγούδι των νικητών: «Οι εξακόσιοι τρεις πιαστήκαν παρευθύς/ και σύρε στο Ζιουπάνι (τον σημερινό Πεντάλοφο Βοΐου)/ αν θέλεις να τους δεις».
Δυστυχώς η ελληνική ομοψυχία είχε πολύ μικρή διάρκεια. Το ΕΑΜ αντιλήφθηκε ότι στη συγκεκριμένη μάχη οι αξιωματικοί του Εθνικού Στρατού είχαν τον πρώτο λόγο. Και ότι, αν άφηναν τα πράγματα ως είχαν, «αφεντικά στον τόπο μας θα ήταν οι αξιωματικοί». Στη σύσκεψη, που οργάνωσε την επομένη, αποφασίστηκε ότι όλες οι αντιστασιακές οργανώσεις της περιοχής έπρεπε να δηλώσουν υποταγή στο ΕΑΜ. Ειδάλλως «θα βγουν από τη μέση». Ετσι, μετά έναν περίπου μήνα το ΕΑΜ εγκλώβισε με δόλο μια Μονάδα αντιφρονούντων στο χωριό Αυγερινό. Ακολούθησε σφαγή. Η πλευρά του ΕΑΜ περιορίζει τον αριθμό των θυμάτων στα πέντε. Ενώ η αντίπαλη τα ανεβάζει στα σαράντα, συμπληρώνοντας ότι «το αίμα έτρεχε σαν ρυάκι στα σοκάκια του χωριού». Επίσης, το ΕΑΜ εκτέλεσε με τυφεκισμό άλλους τέσσερις αξιωματικούς, αφού προηγουμένως τους βασάνισε φρικτά μετά παρωδία δίκης. Στη «δίκη» προήδρευσε βουλγαρόφωνος ΕΑΜίτης, φημολογούμενος ως πράκτορας της Βουλγαρίας, ενώ η Βουλγαρία ήταν μία από τις τρεις κατοχικές δυνάμεις της χώρας μας. Στη συνέχεια εξόντωσε ή εξουδετέρωσε ακόμη και τα δευτερεύουσας σημασίας στελέχη των μη κομμουνιστικών αντιστασιακών οργανώσεων εφαρμόζοντας το σύνθημα: «Πας μη ΕΑΜίτης Γκεσταπίτης».
Η Μάχη του Φαρδύκαμπου είναι μία από τις κορυφαίες ενέργειες της Εθνικής μας Αντίστασης. Υπήρξε μία από τις ελάχιστες εκ του συστάδην μάχες με μεγάλη στρατιωτική Μονάδα του κατακτητή. Και όχι μια πράξη απλής δολιοφθοράς, όπως η ανατίναξη της γέφυρας του Γοργοποτάμου. Είχε ως αποτέλεσμα την αιχμαλωσία 603 κατακτητών. Δεν γνωρίζω αν υπάρχει άλλη αντιστασιακή δράση με παρόμοιο αποτέλεσμα. Και ήταν καρπός συνεργασίας των αντιστασιακών οργανώσεων όλων των ιδεολογικών αποχρώσεων. Συνεργασίας, την οποία πέτυχαν οι ίδιες οι οργανώσεις. Μόνες τους. Χωρίς τη συμβολή και συμβουλή συμμαχικών δυνάμεων, όπως συνέβη στον Γοργοπόταμο.
Επίσης, η μάχη και τα άμεσα επακόλουθά της μας διδάσκουν ότι: Πρώτον, ο εμφύλιος της Εθνικής μας Αντίστασης δεν άρχισε το φθινόπωρο του 1943, όπως συνεχίζουν να υποστηρίζουν μερικοί. Αλλά την άνοιξη εκείνου του έτους. Δεύτερον, ομονοούντες μπορούμε μόνοι μας, χωρίς τη βοήθεια τρίτων, να επιτύχουμε καταπληκτικά αποτελέσματα. Και τρίτον, η μεταξύ μας διχόνοια συνεπάγεται καταστρεπτικά αποτελέσματα, ιδιαίτερα αν πυροδοτείται από συνθήματα, όπως το: «όποιος δεν συμφωνεί μαζί μας, είναι εχθρός μας. Και πρέπει να εξοντωθεί».
ΥΓ.: Αν κάποιος ανατρέξει στο ∆ιαδίκτυο, θα διαπιστώσει ότι στις περισσότερες καταχωρίσεις η νίκη στον Φαρδύκαμπο αποδίδεται αποκλειστικώς στο ΕΑΜ. Και ότι οι μαζικές εκτελέσεις και διωγμοί των αντιφρονούντων αποσιωπώνται παντελώς. Αυτά γράφονται από όσους θέλουν να ηρωοποιήσουν και να ιεροποιήσουν το ΕΑΜ διαστρέφοντας την Ιστορία.
*Θωρακοχειρουργός
