Κύριε διευθυντά
Με έκπληξη παρακολούθησα τις προάλλες ένα σύντομο βίντεο που προβλήθηκε στην τηλεόραση με αρχηγό κόμματος να κάθεται αναπαυτικά στο πίσω μέρος του ευρύχωρου αυτοκινήτου του και να μας απευθύνεται σχετικά με το κυκλοφοριακό ζήτημα που είναι ζητούμενο κάθε πολίτη για αξιόπιστη και γρήγορη μετακίνηση μέσα στην πόλη. Μέσα από το αυτοκίνητό του, όχι σε κάποια αφετηρία ή στάση μέσου μαζικής μεταφοράς, όπως θα έκανε κάθε πολιτικός που έχει πλήρη εικόνα του οξύτατου αυτού προβλήματος. Υπαινίχθη έτσι (συνειδητά ή όχι – γιατί αυτό πάντως εισπράττει ο τηλεθεατής) ότι το ζήτημα της αξιόπιστης και γρήγορης μετακίνησης τον απασχολεί μόνο για τη συγκεκριμένη επιλογή, τη μετακίνηση με Ι.Χ.
Το κυκλοφοριακό πρόβλημα είναι συνέπεια του ευρύτερου συγκοινωνιακού προβλήματος της Αθήνας, του οποίου αιτία είναι η έλλειψη «αξιόπιστης και γρήγορης μετακίνησης με μέσα μαζικής μεταφοράς μέσα στην πόλη».
Αν κάποιος/α δεν το ζήσει, αν δεν χρειαστεί να υποβληθεί σε αναμονή στη στάση πέραν της υπομονής του/της, συνωστισμό στα μέσα μαζικής μεταφοράς πέραν της ανοχής του/της και συνολικούς χρόνους μετακίνησης πολύ πέραν του διατιθέμενου ημερήσιου προϋπολογισμένου χρόνου, δεν μπορεί να σκεφτεί λύσεις, γιατί απλά, δεν έχει επίγνωση του προβλήματος.
Ολοι όμως έχουν γνώμη και έτοιμες λύσεις και αν δεν τις βρούμε, μπορεί τότε να βοηθήσει η τεχνητή νοημοσύνη…
Είναι ενδεικτικό, χωρίς πρόθεση να αδικηθούν κάποιοι, ότι στην Ελλάδα καταπιανόμαστε με τα μεγάλα και τα μεγαλεπήβολα και παραγνωρίζουμε (ή καλύτερα παραγκωνίζουμε) τα μικρότερα, τα εφικτά και τα πρακτικά και σύντομα έργα ή παρεμβάσεις. Ολοι μιλούν για έργα (τα έργα θα αργήσουν δέκα χρόνια εκτιμά ο ομιλητής πολιτικός), αλλά λίγοι και για την ακρίβεια ελάχιστοι, για τη διαχείριση των υπαρχόντων πόρων. Η βέλτιστη όμως διαχείριση των συγκοινωνιακών πόρων απαιτεί, εδώ που φτάσαμε, τη μείωση της κυκλοφορίας των Ι.Χ. αυτοκινήτων, κυρίως κατά τις περιόδους (δίωρα, τρίωρα) των αιχμών. Αυτό είναι κάτι που θα μπορούσε να επιλυθεί σύντομα και με σχετικά περιορισμένη εκταμίευση χρηματικών πόρων σε σχέση με τα μείζονα έργα που αργούν να ωριμάσουν.
Ποιο άμεσο διαχειριστικό μέτρο σχεδιάζεται λοιπόν να υλοποιηθεί σύντομα; Η αστυνόμευση, μέσω καμερών, των λεωφορειολωρίδων προκειμένου οι βασικοί οδικοί άξονες να απελευθερωθούν από τα υπόλοιπα οχήματα και να αποδοθούν αποκλειστικά στην κίνηση των λεωφορείων. Τι θα συμβεί όμως τότε; Θα μειωθεί, προφανώς, το διατιθέμενο εύρος οδοστρώματος για την κίνηση των Ι.Χ. Πράγμα που σημαίνει ότι τα μεν λεωφορεία θα κινούνται επιτέλους «αξιόπιστα», ενώ τα Ι.Χ. θα συνωστίζονται σε ν-1 λωρίδες ανά κατεύθυνση. Και είναι δίκαιο, βέλτιστο και «πολιτικά αρεστό» αυτό; Οχι αν (1) δεν αυξηθεί δραστικά ο αριθμός των διερχόμενων λεωφορείων ώστε περισσότεροι μετακινούμενοι να εξυπηρετούνται αξιόπιστα και γρήγορα και οι λεωφορειολωρίδες να μην παραμένουν προκλητικά άδειες για μεγάλα χρονικά διαστήματα. Και (2) αν ένα ποσοστό 20%-25% των οδηγών δεν πειστεί (παρ’ όλα αυτά) να αλλάξει τρόπο (μέσο) μετακίνησης. Τότε, σύμφωνα με την εμπειρία των συγκοινωνιολόγων και τα αποτελέσματα των προσομοιώσεων, το σύνολο των μετακινούμενων με Ι.Χ. θα υποστεί σημαντική αύξηση των χρόνων μετακίνησης. Π.χ., στη λεωφόρο Κηφισίας, στο ύψος του «Υγεία» όπου οι φόρτοι υπερβαίνουν τα 3.000 και 4.000 οχήματα την ώρα ανάλογα με την κατεύθυνση της δυσμενέστερης αιχμής, η κυκλοφοριακή κατάσταση θα γίνει αφόρητη και οι χρόνοι διέλευσης θα αυξηθούν ακόμη περισσότερο, πλέον των 10-25 λεπτών.
Προκειμένου να υπάρξουν κίνητρα και μεταφορική ικανότητα ικανοποίησης της κρίσιμης αυτής επιπλέον ζήτησης, θα πρέπει η συχνότητα των λεωφορείων να αυξηθεί σε 25-40 λεωφορεία ανά ώρα και κατεύθυνση, δηλαδή διέλευση ενός λεωφορείου κάθε 1,5-2,2 λεπτά ανά κατεύθυνση. Το ερώτημα επομένως είναι: Εχει συνδυαστεί η αστυνόμευση των λεωφορειολωρίδων με ριζική αναδιάταξη των δρομολογίων των λεωφορείων ώστε το δοκιμασμένο και δίκαιο αυτό μέτρο να αποδώσει όπως στις περισσότερες πόλεις του υπόλοιπου κόσμου και να βιώσουμε επιτέλους αξιόπιστες και γρήγορες μετακινήσεις με μέσα μαζικής μεταφοράς μέσα στην πόλη ώστε να υλοποιηθεί μία δίκαιη μετάβαση και στις συγκοινωνίες;
*Ομότιμος καθηγητής ΕΜΠ
