Κύριε διευθυντά
Καταγγέλλει ο επιστολογράφος της «Καθημερινής» (φ. Τρίτης, 10ης Φεβρουαρίου) κ. Κωνσταντίνος Ευσταθιάδης το δυσκίνητο ελλαδικό μας κράτος και, μάλλον, και τον ευρύτερο δημόσιο τομέα. Προτείνει –τι άλλο;– τη μετακένωση στην ελλαδική κοινωνία των λύσεων που έχουν ήδη βρει τα πεφωτισμένα έθνη της Εσπερίας και την εφαρμογή τους στα δικά μας καθημερινά προβλήματα.
Είναι, όμως, σωστή η διάγνωσις και η προτεινομένη θεραπεία; Η δυσκινησία του ευρυτέρου δημοσίου στην Ελλάδα είναι αθέλητη ή είναι μήπως ηθελημένη και σκόπιμη; Για να υλοποιηθεί μια οποιαδήποτε δημοσία δράσις πρέπει να ερωτηθούν πολλοί. Αυτό κοστίζει σε χρόνο και οι περισσότεροι από αυτούς που συμμετέχουν στη διαδικασία αμείβονται. Αν ήταν η διαδικασία απλουστέρα και ταχυτέρα, η κοινωνία μας θα χρειαζόταν πολύ ολιγωτέρους. Φυσικό, λοιπόν, είναι να παρατείνονται οι (και τάχα) εργασίες τους στο απώτατο μέλλον, αφού εκεί είναι το συμφέρον τους. Συνεπώς, η δυσκινησία είναι αναμενομένη, ακόμη και αν αγνοήσει κανείς τις δυνατότητες και τους πειρασμούς διαφθοράς, τους οποίους πολλαπλασιάζει. Και, υπάρχει και η οκνηρία και η ραστώνη. Γιατί να εργασθεί κάποιος σήμερα, αν μπορεί να αναβάλει.
Να σημειώσουμε ότι και οι ιδιωτικοποιήσεις μεγάλων τομέων της ελλαδικής οικονομίας, όπως οι υπηρεσίες πρακτορεύσεως πληρωμών (που ψευδωνύμως αυτοαποκαλούνται τράπεζες), οι τηλεπικοινωνίες και η ενέργεια, κάθε άλλο παρά απλούστευσαν τη σχέση του μέσου πολίτη με όλες αυτές τις οντότητες. Μάλλον το αντίθετο συνέβη.
Εάν, λοιπόν, δεν δεχθούμε τη διάγνωση του επιστολογράφου της «Καθημερινής», θα συμπεράνουμε ότι και η θεραπεία δεν μπορεί να είναι η υιοθέτηση στην Ελλάδα λύσεων που αποδίδουν σε άλλες κοινωνίες. Οπως δείχνει το παράδειγμα των ιδιωτικοποιήσεων, η πολλαχόθεν προτεινομένη αποκέντρωσις απλώς μοιράζει την όποια εξουσία σε περισσοτέρους μικροτυράννους. Συχνότατα, αυξάνει την αυθαιρεσία και, πολλές φορές, και την αρπαγή.
Η νομοθέτησις αγαθών νόμων είναι φρούδη ελπίς. Οι νόμοι, παρά τα όσα έχουν γράψει οι φιλόσοφοι από την Αρχαιότητα μέχρι σήμερα, δεν μπορούν μόνοι τους να παιδαγωγήσουν, δηλαδή να μεταβάλουν τους φαύλους σε αγαθούς. Εάν το μπορούσαν, τότε η κάθε Σομαλία θα μπορούσε να γίνει Ελβετία, απλώς αντιγράφοντας το σύνολο της νομοθεσίας της Ελβετίας.
Υπάρχει (άλλη) λύσις; Οπως και ο Εμμανουήλ Ροΐδης «τὸν ἀγῶνα κατὰ τῆς ἀνικανότητος καὶ ὑπὲρ τῆς ἀληθείας θεωρῶ ὑποχρεωτικὸν καὶ ἐπὶ τῇ ὑποθέσει ὅτι θὰ ἦτο μάταιος». Απλώς, ας μη βαυκαλιζόμεθα ότι, εκτός από υποχρεωτικός, ο αγώνας αυτός είναι εύκολος και το τέρμα του ευδιάκριτο. ∆εν είναι.
