Κύριε διευθυντά
Στο φύλλο της «Κ» 3/2/2026 ο τακτικός επιστολογράφος κ. Ιωάννης ∆. Κουφάκης, που με ευθυκρισία προσεγγίζει ενδιαφέροντα κοινωνικά και ιστορικά θέματα, άγγιξε ένα καίριας σημασίας, κατά τη γνώμη μου, διοικητικό μέτρο-θεσμό που θα μπορούσε να εξεταστεί με την επικείμενη αναθεώρηση του Συντάγματος. Μελετώντας το ένθετο της «Κ» «ΙΜΙΑ 30 χρόνια μετά», σημείωσε στην επιστολή του, πως αν υπήρχε μόνιμος υφυπουργός Στρατιωτικών δίπλα στον Σημίτη την περίοδο της κρίσης στα Ιμια, πολύ πιθανό να αποφεύγετο η κλιμάκωση και η απώλεια των τριών αξιωματικών, προφανώς δε και το «γκριζάρισμα» της περιοχής.
Εκεί φαίνεται καθαρά ότι δύο βασικά υπουργεία με νεοτοποθετημένους υπουργούς, δεν είχαν θεσμική επικοινωνία, αφού τη ρηματική διακοίνωση της Αγκυρας με την οποία αμφισβήτησε ευθέως ελληνικό έδαφος, το ΥΕΘΑ την μαθαίνει από το ΥΠΕΞ 15 μέρες μετά!
Στο παρελθόν υπήρξε συζήτηση για τον ορισμό μονίμων υφυπουργών σε «κομβικούς» τομείς του ∆ημοσίου με θητεία 6-7 ετών ανεξάρτητα από τον εκλογικό κύκλο, οριζόμενοι από τη Βουλή με αυξημένη πλειοψηφία.
Ιστορικά προσεγγίζοντας το ζήτημα, το 1982 ο νόμος Κουτσόγιωργα κατήργησε τους γενικούς διευθυντές των υπουργείων που μέχρι τότε ήταν οι «Ηρακλείς» της ∆ημόσιας ∆ιοίκησης (φυσικά και μονόχρωμης κομματικής ιδιότητος). Εγινε μεν εκδημοκρατισμός αλλά το ∆ημόσιο στερήθηκε της συνέχειας και της διοικητικής μνήμης της ∆ημόσιας ∆ιοίκησης, αφού όλοι αυτοί εξελίχθηκαν από το σώμα των δημοσίων υπαλλήλων, ασκούσαν ισχυρή ηγεσία και ήταν de facto ισόβιοι. Μέχρι τότε όταν άλλαζε κυβέρνηση ή και υπουργός, το κράτος συνέχιζε ομαλά τη λειτουργία του γιατί η καθημερινότητα και η συνέχεια ήταν εξασφαλισμένες. Μετά από αυτή τη «μεταρρύθμιση» ο κάθε υπουργός ακόμα και της ίδιας κυβέρνησης «ξαναστήνει κράτος» με την κυριαρχία των μετακλητών, άρα και με την κατάλυση της δημοσιοϋπαλληλικής ιεραρχίας και κυρίως την απώλεια της θεσμικής μνήμης. Οι πολυπληθείς γενικοί γραμματείς ακόμα και αυτοί που τοποθετήθηκαν το 2019 μέσω ΑΣΕΠ, δεν διαθέτουν διοικητική μνήμη του ∆ημοσίου, υπόκεινται στον ασφυκτικό έλεγχο και στις προσωπικές παρεμβάσεις του εκάστοτε υπουργού και ναι μεν το σύστημα είναι πολιτικά ελεγχόμενο, διοικητικά όμως μάλλον ανεπαρκώς αυτορυθμιζόμενο.
Φαίνεται ότι ωρίμασε η ιδέα του θεσμού μονίμου υφυπουργού που με συνταγματική κατοχύρωση θα έχει δικαιοδοσία επί του προσωπικού, της λειτουργίας και του προϋπολογισμού του υπουργείου. Εχουμε ανάγκη τους θεματοφύλακες της διοικητικής μνήμης και συνέχειας του κράτους. Οι μετακλητοί έχουν κομματική αλλά όχι θεσμική μνήμη.
*Ιατρός, Βριλήσσια
