Κύριε διευθυντά
Η πρόσφατη ανάληψη της προεδρίας της Ακαδημίας Αθηνών από τον Νικηφόρο ∆ιαμαντούρο, καθηγητή ιστορίας και πολιτικής επιστήμης, καταξιωμένο Συνήγορο του Πολίτη και Ευρωπαίο ∆ιαμεσολαβητή (2003-2013), καταδεικνύει την ανάγκη αντιμετώπισης της αδιαφορίας και απαξιωτικής διάθεσης της ευρύτερης κοινωνίας προς την εθνική μας Ακαδημία. Οπως ο ίδιος ανέφερε στην εξαγγελία τού ήδη προσχεδιασμένου ενιαύσιου έργου του, η δημιουργία βασικών πυλώνων κοινωνικού διαλόγου (παιδεία και δημογραφικό οι δύο σημαντικότεροι) θα συντελέσει στην έμπρακτη κοινωνική δικτύωση και στον ζωντανό διάλογο.
Ανήκω στον χώρο της ελληνικής ναυτιλίας, χώρο στον οποίο υπηρετεί σήμερα πάνω από το 10% των Ελλήνων εργαζομένων και ο οποίος παράγει για τη χώρα μας το 8% του ακαθάριστου εθνικού της εισοδήματος, ήτοι όχι λιγότερα από 15 δισεκατομμύρια ευρώ κατ’ έτος την τελευταία δεκαετία, αυξημένο ήδη για το «μεγαλόσχημο» 2025 μέχρι και 16 δισ., και ο οποίος προσφέρει σχεδόν 180.000 θέσεις εργασίας στη θάλασσα και στη στεριά.
Θεωρώ παράλειψη της Ακαδημίας Αθηνών το γεγονός ότι δεν έχει ιδρυθεί ακόμη έδρα που να πραγματεύεται και να καθοδηγεί θέματα ναυτιλίας. Κατά γενική ομολογία ο χώρος της ναυτιλίας έχει καταξιωθεί παγκοσμίως σαν χώρος επιστήμης και πρωτοπορίας. Στον διεθνή αυτό χώρο η Ελλάδα διαπρέπει για πολλές δεκαετίες, όχι μόνο πρωτοστατώντας στη δημιουργία και ηγεσία διεθνών οργανισμών (όπως το Ιnternational Maritime Organisation – IMO του οποίου ηγήθηκε την περίοδο 2003-2011, διεθνείς ενεργειακές συμφωνίες της Ε.Ε. και του ΝΑΤΟ κ.ά.) αλλά και με την εφευρετικότητα και πρωτοπορία της ναυτιλίας μας σε ζητήματα ενεργείας και μηχανικών καυσίμων, ναυσιπλοΐας και ναυπηγικής, ναυτικής παιδείας και ναυτοσύνης, φυσικής προώσεως ανέμου και θάλασσας, ασφάλειας και ήπιας πυρηνικής ενέργειας. Ζούμε σε εποχή μέγιστων και απροσδόκητων αλλαγών, ιδιαίτερα στους τομείς της γεωπολιτικής, της ενεργειακής αυτάρκειας, της εφευρετικότητας προς όφελος της ειρήνης και της προόδου. Η ελληνική ναυτιλία συμμετέχει ενεργά στην κατάκτηση αυτών των στόχων και πρωτοστατεί στη διεθνή ανταγωνιστικότητα.
Εστιάζομαι ιδιαίτερα στον τομέα του Δικαίου της Θαλάσσης, τομέα με σημαντικές, βαρύνουσες επιπτώσεις στο διεθνές στερέωμα και κατ’ εξοχήν για τη χώρα μας, η οποία περιβάλλεται από θάλασσες, πελάγη και διαύλους της Μεσογείου, από σύνορα και χωρικά ύδατα τα οποία προσφέρουν δυνατότητες τόσο διαπραγματεύσεων όσο και γεωπολιτικών αντιθέσεων. Υπέρ πάντων σε όλα αυτά τα ζητήματα πρυτανεύει το Δίκαιο της Θαλάσσης, δίκαιο που ισχύει επί ίσοις όροις τόσο στο Αιγαίο όσο και παγκοσμίως στις διώρυγες, στα στενά, στις κλειστές θάλασσες και στους ωκεανούς. Εξ ανάγκης –θα τολμούσα να πω από εθνική ανάγκη– η προτεινόμενη Εδρα Ναυτιλίας της Ακαδημίας Αθηνών επιβάλλεται να έχει αντικείμενό της το διεθνές Δίκαιο της Θαλάσσης.
Ασφαλώς αποτελεί παραδοξολογία το γεγονός ότι η πλέον ναυτιλιακά καταξιωμένη χώρα του πλανήτη δεν διαθέτει Εδρα Ναυτιλίας με αντικείμενο την εθνική προβολή της θαλάσσιας επικράτειας που αποδεδειγμένα συμμερίζεται. Στους θαλάσσιους ορίζοντες καμία επικράτεια δεν είναι απόλυτη ή κυριαρχική. Η εξάσκησή της βασίζεται πάντοτε σε αξιοκρατικά κριτήρια και εμπνέεται από τις ανάγκες ανθρώπινων πληθυσμών, όπως το εμπόριο, οι μεταφορές προϊόντων, ενεργειακών πόρων και πρώτων υλών.
Ευελπιστώ ότι η νέα προεδρία της Ακαδημίας Αθηνών θα εγκαινιάσει τη δεύτερη εκατονταετηρίδα του εθνικού της έργου με την αναγνώριση της δημιουργικής συμβολής της ναυτιλίας στην ελληνική κοινωνία.
*M.A., M. Phil., Past representative for Greek shipping Hellenic War Risk – NATO
