Κύριε διευθυντά
Να γίνει η Ευρώπη κράτος, κατεπειγόντως! Είναι η κραυγή που ακούμε σήμερα από το ένα ώς το άλλο άκρο της Γηραιάς Ηπείρου. Πόσο εύκολο και σε τι βαθμό; ∆εν χρειάζεται να πάμε πολύ πίσω στην ιστορία. ΗΠΑ, Καναδάς, Αυστραλία είναι κράτη-έθνη. Το κατόρθωσαν επειδή ξεκίνησαν ως χώρες ομοιογενοποίησης (melting pots) μιας πολυ-εθνότητας της οποίας οι φορείς ήταν το άτομο, το πολύ η οικογένεια. Επέτυχαν ένα είδος εθνογένεσης. Αντίθετα, η ΕΣΣ∆ ήταν μια πολυ-εθνικότητα συμπαγών μαζών με μακραίωνες και διαφορετικές ιστορίες. Η ιδεολογία απέτυχε να επιβληθεί πάνω στην πολυ-πολιτισμικότητα, η συγκράτηση ανατέθηκε στα τανκς. Το αποτέλεσμα ήταν η κατάρρευση, η εθνοποίηση απέτυχε. Για την Ευρώπη, η συγκρότησή της σε κράτος μέσω εθνογένεσης δεν αποτελεί επιλογή – το καζάνι της πολιτισμικής πολτοποίησής μας είναι ανεπιθύμητο και αν ακόμα ήταν εφικτό. Μήπως μέσω εθνοποίησης (εξαιρουμένης, βέβαια, της εθνοποίησης τύπου ΕΣΣ∆); Πόση από την εθνικότητά τους και πόση από την εθνότητά τους είναι οι Ευρωπαίοι έτοιμοι να θυσιάσουν στον βωμό της ανάδυσης της Ευρώπης σε κράτος; Τι μας λέει επ’ αυτού η μέχρι σήμερα πορεία της «Ενωσης»; ∆ύσκολα μπορεί να είναι κανείς αισιόδοξος. Το είδαμε το 2016. Οι Βρετανοί προτίμησαν την έξοδο μόλις έκριναν ότι ήταν προς το «εθνικό» τους συμφέρον. Σήμερα ίσως το μετανιώνουν γιατί οι προκλήσεις του 2016 ωχριούν μπροστά στις προκλήσεις του 2026. Καλώς ή κακώς, ο Ιρλανδός, ο Ισπανός και οποιοσδήποτε άλλος, αισθάνεται πρώτα Ιρλανδός και Ισπανός και μετά Ευρωπαίος. Το ίδιο και εμείς. Μόνο που εμείς είμαστε σε πολύ μεγαλύτερο βαθμό Ευρωπαίοι εξ ανάγκης παρά εκ πεποιθήσεως. Αισθανόμαστε πολύ λιγότερο Ευρωπαίοι αλλά ζητούμε πολύ περισσότερη Ευρώπη – για τις υποδομές, για την οικονομία, και, το κυριότερο, για την εθνική μας ασφάλεια. Εδώ ελλοχεύει ο κίνδυνος. Ας μην πέσουμε θύματα της αυταπάτης (ο αγγλικός όρος είναι πιο αιχμηρός: wishful thinking) ότι θα δούμε αύριο έναν πολυ-εθνικό ευρωπαϊκό στρατό να προστατεύει τα ακριτικά νησιά του Αιγαίου. Απέχουμε τόσο πολύ από μια τέτοια Ευρώπη, που καμιά πρόβλεψη δεν έχει νόημα.
*Ηράκλειο
