Kύριε διευθυντά
Η ταινία «Ιωάννης Καποδίστριας» του πολύ γνωστού Ελληνα σκηνοθέτη Γιάννη Σμαραγδή απασχόλησε τον αθηναϊκό Τύπο –και όχι μόνον– την περίοδο των εορτών, ενώ παράλληλα ήταν κύριο θέμα συζητήσεων σε πολλές παρέες σε σπίτια και καφενεία.
Ακούστηκαν και γράφτηκαν πολλές απόψεις, τόσο για την ίδια την ταινία όσο και για τις προϋποθέσεις, τη λογική με την οποία πρέπει να γράφεται το σενάριο για τη ζωή και την προσωπικότητα ενός πολύ σημαντικού προσώπου της Ιστορίας. Πόσα μπορούμε να αγνοούμε, πόσα να παραλείψουμε, αλλά κυρίως πόσα μπορούμε να αλλάξουμε, αλλά και να διαστρέψουμε;
Στην ταινία του Σμαραγδή υπάρχουν αναμφισβήτητα πολλά λάθη και ακόμη περισσότερες παραλείψεις. Ετσι, π.χ., η μη αναφορά του στην Αίγινα, την πολιτιστική πρωτεύουσα της ελεύθερης Ελλάδας, στο ορφανοτροφείο της, που φιλοξένησε πάνω από 500 παιδιά, όπου λειτούργησε το πρώτο Αρχαιολογικό Μουσείο της χώρας, η πρώτη βιβλιοθήκη, το τυπογραφείο, όπου αρχικά εκτυπώνονταν τα εκπαιδευτικά βιβλία της χώρας, η «Γενική Εφημερίς της Ελλάδος» και η «Αιγιναία» και όπου στα ημιυπόγειά του ήταν ιδρυμένα εργαστήρια βιβλιοδετικής, ραπτικής και ξυλουργικής για τα παιδιά, είναι νομίζω σοβαρή παράλειψη.
Πολύ περισσότερο που στο κέντρο της πλευράς του έχει κτιστεί ο ναΐσκος του Ορφανοτροφείου, ο αφιερωμένος στον «Σωτήρα της Ελλάδος Θεόν», το τάμα του έθνους, σύμφωνα με εντολές του ίδιου του Καποδίστρια. «Θα σας εξηγήσω την ιδέα μου» έγραφε τον Νοέμβρη του 1827 στον φίλο του και διευθυντή του Ορφανοτροφείου, Κερκυραίο λόγιο Ανδρέα Μουστοξύδη. Θα μπορούσα να γράψω πολλά ακόμη για τον Κυβερνήτη καθώς με αφορμή την ανέκδοτη διδακτορική μου διατριβή για τα «Καποδιστριακά Σχολεία» ασχολήθηκα πολλά χρόνια με την προσωπικότητα του Μεγάλου αυτού Ελληνα.
Στην κυριακάτικη «Καθημερινή» (φ. 11/1) όμως η εμπεριστατωμένη παρέμβαση – συνέντευξη του συναδέλφου ομότιμου καθηγητή Ιστορίας του Πανεπιστημίου της Κρήτης Χρήστου Λούκου, με βρήκε στη μέση της επιστολής μου. Ενα κείμενο που με καλύπτει σχεδόν ολοκληρωτικά τουλάχιστον στον τομέα της κριτικής του για την ταινία του Σμαραγδή και τα σχετικά σχόλιά του, καθώς και για το ποιο είναι το πρόβλημα, όταν η ιστορία γίνεται δημόσιο κτήμα. Μονάχα για το τέλος της τοποθέτησής του έχω κάποιες αντιρρήσεις. Ισως οι πρώτες του απόψεις, όπως αυτές εκφράζονται στο πρώτο βιβλίο του σχετικά με την αντιπολίτευση για τον Καποδίστρια, του άφησαν κάποια «κατάλοιπα». Ισως γιατί εγώ ως φανατική οπαδός του Καποδίστρια εξακολουθώ να πιστεύω ότι η Ελλάδα θα ήταν διαφορετική αν ο Καποδίστριας είχε ολοκληρώσει τη θητεία του.
Εκεί όμως που έχω ουσιαστικές αντιρρήσεις είναι για τις φιλελεύθερες απόψεις του Λεοπόλδου του Α΄ του Βελγίου, που κατά καιρούς προσπάθησε να αποκτήσει την Κρήτη, την Κούβα και το Τέξας… Εχοντας ζήσει μια μικρή περίοδο της ζωής μου στη Λεοπολντβίλ, πρωτεύουσα του Βελγικού Κονγκό, φοβάμαι ότι ο τρόπος διακυβέρνησης της χώρας από τον διάδοχό του Λεοπόλδο Β΄ μόνο σε φιλελεύθερες απόψεις δεν στηριζόταν. Οπως είναι γνωστό, υπήρξε ένας ιδιαίτερα σκληρός άνθρωπος. Ενα πραγματικό τέρας. Πάντως για καλό και για κακό δεν θα τον ήθελα βασιλιά της Ελλάδας, με διάδοχο τον Λεοπόλδο Β΄. Απ’ αυτό τουλάχιστον γλιτώσαμε…
*Ομότιμη καθηγήτρια ΕΜΠ
