Κύριε διευθυντά
Στο φύλλο της 10/12/1950 της «Καθημερινής» δημοσιεύθηκε μέρος ενός άρθρου του Ζαχαριάδη στην εφημερίδα της Κομινφόρμ, σύμφωνα με το οποίο: «Το λαϊκό δημοκρατικό κίνημα υποχώρησε αλλά δεν εγκατέλειψε τον αγώνα και αναδιοργανώνει και πάλι τις δυνάμεις του. Η αποχώρηση του ∆ημοκρατικού Στρατού δεν υπήρξε ήττα ή μάχη οπισθοφυλακής, αλλά μάχη εμπροσθοφυλακής κατά του μοναρχοφασισμού».
Ηταν η εξαγγελία του «Τρίτου γύρου» του Ζαχαριάδη μετά την ήττα στον Γράμμο.
Στο πλαίσιο της πολιτικής για δημιουργία «Τρίτου γύρου» εντάσσεται και η διατήρηση ομάδων ανταρτών σε πολλές περιοχές της χώρας, ενώ ο κύριος όγκος του Δημοκρατικού Στρατού είχε εγκαταλείψει την Ελλάδα.
Ο Περικλής («Ο δρόμος είναι άσωτος», σελ. 549) ήταν στη Ρούμελη όταν ήρθαν απεσταλμένοι από την καθοδήγηση για να μεταφέρουν τις αποφάσεις της σχετικά με την παραμονή αντάρτικων ομάδων στην περιοχή. Γράφει:
«Είπαν ότι σε κάθε περιοχή θα μείνουν 4-5 ομάδες που με την παρουσία τους θα εμψυχώνουν τον λαό και θα κρατάνε επαφή με τον εχθρό για να μη νομίζει ότι είναι απόλυτα κυρίαρχος. Τέλος οι ομάδες, τα τμήματα αυτά, θα παίζουν και θα παίξουν τον ρόλο όχι της οπισθοφυλακής των τμημάτων που έφυγαν και φεύγουν, αλλά της εμπροσθοφυλακής των τμημάτων που ετοιμάζονται να έρθουν για την τελική αναμέτρηση».
Εμπροσθοφυλακή, λοιπόν, ονόμασαν τις ομάδες αυτές της θυσίας για τα τμήματα που ετοιμάζονται να έρθουν και ποτέ δεν ήρθαν. Οπως ήταν αναμενόμενο, τα άτυχα αυτά παιδιά, έπειτα από απερίγραπτες περιπέτειες και κακουχίες, κυνηγημένα από παντού, χωρίς καμιά στήριξη, εξοντώθηκαν μέχρι το τελευταίο, θύματα μιας ανεύθυνης και εγκληματικής ηγεσίας.
Υπάρχουν μαρτυρίες για τις απίστευτες συνθήκες κάτω από τις οποίες έζησαν, όσο έζησαν. Η πιο εφιαλτική εικόνα που έχουν περιγράψει είναι εκείνη των τραυματιών. Τους άφηναν σε σπηλιές διότι δεν μπορούσαν να τους μεταφέρουν κατά τις συνεχείς μετακινήσεις τους και, όταν επέστρεφαν, τους εύρισκαν νεκρούς και σπαραγμένους από τα αγρίμια. Στην περιοχή μας, τα Αγραφιώτικα χωριά, γνώριζα αρκετούς από τους θυσιασθέντες από τον Ζαχαριάδη. Στην πλειοψηφία τους ήταν βιαίως στρατολογημένοι ή διωκόμενοι από τις ακροδεξιές ομάδες που κατετάγησαν στον στρατό του Ζαχαριάδη για να γλιτώσουν. Μειοψηφία ήταν εκείνοι που κατετάγησαν εθελοντικά και με ενθουσιασμό επειδή είχαν πιστέψει στο δίκαιο του αγώνα αυτού του στρατού.
Αποφεύγω να τον ονομάσω δημοκρατικό διότι ήταν στρατός ενός μόνου κόμματος. Και το κόμμα αυτό αγωνιζόταν διά μέσου του εν λόγω στρατού να επιβάλει στη χώρα ένα καθεστώς το οποίο απέχει πολύ από τη δημοκρατία.
Επειδή, αν μη τι άλλο, η λυδία λίθος της Δημοκρατίας είναι η ελεύθερη έκφραση του προφορικού και γραπτού λόγου. Και τέτοια ελευθερία δεν υπήρχε στα κομμουνιστικά καθεστώτα ούτε κατά διάνοια.
*Επίτιμος Διευθυντής Ευρωπαϊκής Επιτροπής
