Κύριε διευθυντά
Στο μήνυμά του για το νέο έτος ο πρωθυπουργός ανήγαγε σε κορυφαίο ζητούμενο της χρονιάς που έρχεται, ενόψει των μεγάλων αλλαγών που έχει ανάγκη η χώρα, τη συνεννόηση. Τη συνδύασε μάλιστα με τη συναίνεση και ανέφερε ότι αυτή εξαρτάται από την ωριμότητα, τη συνέπεια και την επάρκεια όσων καλούνται να την επιτύχουν.
Αναζήτησα σε ερμηνευτικά λεξικά την έννοια της λέξης συνεννόηση: Συζήτηση ή ανταλλαγή απόψεων για να αποφασιστεί κάτι ή να γίνει συμφωνία μεταξύ δύο ή περισσότερων πλευρών (Λεξικό της κοινής νεοελληνικής – Ιδρυμα Μ. Τριανταφυλλίδη). Η διαδικασία ανταλλαγής απόψεων με στόχο την κατανόηση ή/και τη συμφωνία (Λεξικό της Νέας Ελληνικής Γλώσσας – Γ. Μπαμπινιώτης). Επικοινωνία, συζήτηση και η σχετική συμφωνία, απόφαση (Χρηστικό Λεξικό της Νεοελληνικής Γλώσσας – Ακαδημία Αθηνών). Ανταλλαγή σκέψεων μετά τινός, αμοιβαία κατανόηση, συμφωνία (Λεξικό Δημητράκου).
Πώς όμως μπορεί να επιτευχθεί η συνεννόηση και να μην αποτελεί απλά μία ευχή; Πώς θα πρέπει να ενεργούν, πέραν των ιδιοτήτων που τους απέδωσε ο πρωθυπουργός, όσοι πράγματι θέλουν να συνεννοηθούν;
Ο κ. Παναγιώτης Πικραμμένος, πρώην πρόεδρος του ΣτΕ, πρώην πρωθυπουργός, αλλά και αντιπρόεδρος της κυβερνήσεως, καθώς και πρώην βουλευτής Επικρατείας, κατά την αναγόρευσή του σε επίτιμο διδάκτορα της Νομικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών, τον Νοέμβριο του 2024, αναφέρθηκε στη συνεννόηση. Βεβαίως η ομιλία του σε αυτό το σημείο αφορούσε τη συνεννόηση μεταξύ των τριών λειτουργιών του κράτους, στις οποίες (και τις τρεις) είχε συμμετάσχει. Εντούτοις ο ορισμός της συνεννόησης από τον Π. Πικραμμένο φαίνεται να μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε κάθε περίσταση: «Από τη διαδοχική μου λοιπόν συμμετοχή και στις τρεις λειτουργίες, έχει εδραιωθεί μέσα μου η πεποίθηση ότι είναι απαραίτητη η συνεννόηση μεταξύ τους για το καλό της χώρας. Δεν θα ήθελα να παρεξηγηθώ με τη λέξη συνεννόηση. Δεν εννοώ ούτε οι υποχωρήσεις της μίας προς την άλλη, ούτε εκπτώσεις, ούτε κάτι τέτοιο περνάει από το μυαλό μου. Συνεννόηση για εμένα σημαίνει έγκυρη πληροφόρηση, έντιμη ανταλλαγή απόψεων, ξεκάθαρη παρουσίαση των θέσεων και αναζήτηση, εφόσον υπάρχουν, κοινά αποδεκτών λύσεων. Η μία εξουσία οφείλει να ακούει την άλλη και όχι να προσπαθεί να της επιβληθεί. Διότι ο στόχος είναι κοινός».
Με άλλα λόγια, δεν μπορεί να υπάρξει συνεννόηση όταν δεν έχουμε κοινό στόχο, αλλά ακόμα κι αν έχουμε, δεν θα επιτευχθεί συνεννόηση, αν υπάρχει αιφνιδιασμός, ανακριβής ή ελλιπής πληροφόρηση, προσχηματικός διάλογος και ασαφής ή συγκεχυμένη διατύπωση θέσεων.
*Αθήνα
