Κύριε διευθυντά
Θα μου επιτραπούν ορισμένες παρατηρήσεις στο κείμενο της στήλης Αθηναϊκά Plus («Κ», 13/12/2025, σελ. 2) σχετικό με «Φιλανθρωπικό gala με ελληνικό χρώμα» που έλαβε χώρα στις 29/11/2025 στη Ρώμη, στο επιβλητικό «Palazzo Colonna».
Στο κείμενο υπάρχει αναφορά και στη ναυμαχία της Ναυπάκτου* (7/10/1571) και στον ρόλο του ναυάρχου Μαρκαντόνιο Κολόνα στην αίσια έκβασή της, προσθέτοντας ότι «στη διορατικότητα και μαχητικότητά του ο παπικός στόλος κατίσχυσε των Οθωμανών». Στη συνέχεια, στο ίδιο κείμενο, ο ναύαρχος Κολόνα αναγορεύεται σε «πρωταγωνιστή της ναυμαχίας». Οι επ’ αυτού επισημάνσεις μου είναι οι ακόλουθες:
Με πρωτοβουλία του Πάπα Πίου Ε΄ επετεύχθη η συγκρότηση του «Ιερού Συνασπισμού» (Sacra Liga) που αποτελείτο από 210 περίπου γαλέρες από τις οποίες οι μισές ήταν βενετικές, 30 ισπανικές φρεγάτες, 24 μεταφορικά και άλλα μικρότερα, άριστα επανδρωμένα πλοία. Ο στόλος αυτός θα αντιμετώπιζε τον οθωμανικό, που ήταν συγκεντρωμένος έξωθι του όρμου του Λεπάντο (της Ναυπάκτου). Είναι χαρακτηριστικό ότι στον αριθμό των πληρωμάτων 28.000 ήταν στην υπηρεσία των Ισπανών, 8.000 στην υπηρεσία της Βενετίας, 2.000 του παπικού κράτους και αρκετές εκατοντάδες από αλλού (Ιππότες της Μάλτας κ.λπ.).
Ιστορικές πηγές αναφέρουν τη συμμετοχή 16.000 περίπου Ελλήνων από τα νησιά του Ιονίου και την Κρήτη. Επίσης, μαρτυρείται η παρουσία Ελλήνων, 15.000 περίπου, που υπηρετούσαν στον οθωμανικό στόλο, βίαια στρατολογηθέντες από φιρμάνι του σουλτάνου Σελήμ Β΄.
Ο πρίγκιπας Δον Χουάν της Αυστρίας, υιός του αυτοκράτορα Καρόλου του Ε΄ (Καρόλου Κουίντου – βασιλέως της Ισπανίας ως Κάρολος Α΄) ετεροθαλής αδελφός του βασιλέως της Ισπανίας Φιλίππου Β΄, ανακηρύχθηκε ανώτατος διοικητής της χριστιανικής ναυτικής μοίρας. Ο Μαρκαντόνιο Κολόνα, στο κείμενο της κ. Πουρνάρα, ηγείτο του παπικού στόλου, ο Ιωάννης – Αντρέα Ντόρια του Γενουατικού και οι Σεβαστιανός Βενιέρ, Μάρκος Κουρίνι και Α. Μπαρμπαρίγκο του Βενετικού.
Οι συμμαχικές δυνάμεις, με αρτιότερο οπλισμό και καλύτερη τακτική, κυριάρχησαν αμέσως και ο αρχηγός τους πρίγκιπας Δον Χουάν ο Αυστριακός διακρίθηκε ιδιαίτερα.
Οι περισσότεροι των ιστορικών θεωρούν τον Ισπανό πρίγκιπα γόνο του κραταιού οίκου των Αψβούργων, ως τον σημαντικότερο συντελεστή της νίκης. Η ναυμαχία της Ναυπάκτου ανέκοψε την επεκτατική πολιτική της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας προς την Ευρώπη και ως γεγονός θεωρείται σταθμός στη μελλοντική εξέλιξή της.
* Ο μεγάλος και λαμπρότερος ανανεωτής της ισπανικής λογοτεχνίας Μιγκέλ δε Θερβάντες, το έργο του οποίου ∆ον Κιχώτης υπήρξε το ευρύτερο, μετά τη Βίβλο, μεταφρασμένο βιβλίο στον κόσμο, μετείχε της Ναυμαχίας της Ναυπάκτου με το πλοίο «Μαρκησία» και από μαρτυρίες πειστικές και συσσωρευτικές, ουδείς τον ξεπέρασε σε γενναιότητα. Στη διάρκεια της ναυμαχίας μια σφαίρα του έκοψε το αριστερό χέρι, «προς μεγαλύτερη δόξα», όπως είπε, «του δεξιού». Για τον ρόλο του στη ναυμαχία αυτή ο Θερβάντες ήταν πιο υπερήφανος από οτιδήποτε άλλο έκανε στη ζωή του.
*Δικηγόρος
