Κύριε διευθυντά
Διάβασα στην «Κ», φ. 25/11/2025, το ενδιαφέρον ένθετο για τον Υδραίο ναύαρχο Ιάκωβο Τομπάζη. Εχω κάποιες επισημάνσεις.
Στη σελίδα 12 απεικονίζεται λέμβος πυρπολητών με λεζάντα: «Ο ναύαρχος Ιάκωβος Τομπάζης πυρπολεί ένα τουρκικό δίκροτο πλοίο στην Ερεσό…». Ανακριβές. Το ίδιο το κείμενο αναφέρει ότι η πυρπόληση αναλήφθηκε από τον Ψαριανό ∆ημήτριο Παπανικολή. Κάποιοι ίσως πουν ότι η λεζάντα ενέχει απλώς συμβολική σημασία. Τότε, προς αποφυγήν συγχύσεως και χάριν της ιστορικής αλήθειας, θα παραθέσουμε, σύντομα, την πραγματικότητα από τα αυθεντικά Αρχεία του Αγώνα.
Το τρινήσιο ναυτικό των Ελλήνων συγκρουόταν για πρώτη φορά. ∆οκίμαζε διάφορους τρόπους προσβολής τού πολύ ισχυρότερου δικρότου (84 πυροβόλα μεγάλης εμβελείας, με χοντρά τοιχώματα στο σκαρί). Ο Υδραίος πλοίαρχος Ζάκας με το ταχύτερο βρίκι πλησίασε πρώτος και άρχισε να βάλλει. Αποσύρθηκε γρήγορα, με τρεις νεκρούς και έναν πληγωμένο. Αποπειράται η γολέτα «Τερψιχόρη» με το μεγάλο πυροβόλο των 48 λιτρών, μαζί με τα άλλα πλοία, και απομακρύνθηκαν. Την επομένη δοκιμάζεται επίθεση με πυρπολικά. Ο Υδραίος Ιωάννης Θεοχάρης τολμάει, προτού φέξει, αλλά αστόχησε. Δυο μέρες αργότερα, γίνεται ημερινή επίθεση από δύο ψαριανά πυρπολικά: Του Ιωάννη Καλαφάτη, αναποτελεσματική. Ενώ ο ανδρείος Παπανικολής, με τιμονιέρη τον επιδέξιο και ψύχραιμο στεριανό Καραβόγιαννο από τη Γορτυνία, γαντζώθηκε στο δίκροτο γερά και το λαμπάδιασε. Το περίφημο «Μπεχτάς Καπτάν: Κινούμενο Oρος», «μετεβλήθη εις ηφαίστειον». Από τους 1.100 περίπου πλήρωμα, σώθηκαν μόνο οκτώ. Να, λοιπόν, ποιοι πυρπόλησαν το τουρκικό δίκροτο στην Ερεσό και επέστρεφαν με τη λέμβο. Hταν ποτέ δυνατόν, ένας ναύαρχος να κάνει τον πυρπολητή και να απομακρύνεται στο τιμόνι μιας βάρκας!
Παρενθετικά, στην επιχείρηση συμμετείχε ο Υδραίος (ομώνυμος) πρόγονος του γράφοντος, ως πηδαλιούχος πρώτης τάξεως, στο πολεμικό «Ο Τιμολέων» (Ενδεικτικό Αγώνος Ναυμάχου, Εθνική Βιβλιοθήκη).
*Αντιναύαρχος Π.Ν. ε.α.
